Loài mối: mối đất đắp đường mui, mối gỗ khô đùn phân hạt, và vì sao xịt vô ích

Con mối đang phá nhà là loài nào?

Nhìn dấu nó để lại. Đường ống bùn đắp dọc chân tường, ống nước, khung cửa là mối đất: nó cần ẩm nên đi trong ống bùn từ đất lên. Đống hạt khô li ti, cứng, sáu cạnh, rơi dưới tủ hay khung tranh là mối gỗ khô: nó ở trong gỗ và đùn phân ra ngoài.

Ở nhiều nơi người ta gọi mối là kiến mối, hay kiến trắng, nhưng mối không phải kiến. Mối thợ thân mềm trắng ngà, không có eo thắt, râu thẳng như chuỗi hạt; kiến thân cứng, eo thắt rõ, râu gập khúc. Hai loài trong bảng dưới đều là mối.

Cách thử tại nhà: bóc một đoạn đường mui 5 cm rồi để 24 giờ. Mối đất đắp lại là đường đang hoạt động. Đống phân dưới tủ quét đi, sáng mai lại có là mối gỗ khô còn trong đó. Phân mối và mùn cưa khác nhau ở phân mối và mùn cưa khác nhau thế nào.

Tự xem con mối nhà mình thuộc loại nào thì nhìn dấu vết gì?

Nhìn bốn thứ theo thứ tự: có đường bùn hay không, thứ rơi ra dưới gỗ là gì, bên trong gỗ có bùn không, và con mối lính trông ra sao. Bốn câu trả lời đó tách được mối đất với mối gỗ khô, và loại luôn hai thứ hay bị tưởng là mối: mọt gỗ và kiến thợ mộc.

1. Tìm đường mui bùn dọc chân tường, ống nước, khung cửa. Có đường mui là mối đất.
2. Soi dưới đồ gỗ, khung cửa: hạt khô cứng sáu cạnh là mối gỗ khô; bột mịn như phấn là mọt gỗ; mùn cưa thô lẫn xác kiến là kiến thợ mộc.
3. Gõ vào chỗ gỗ nghi ngờ: kêu bộp, ấn ngón tay lún là gỗ đã rỗng. Bóc một mảnh nhỏ: bên trong lẫn bùn là mối đất, hầm sạch và khô là mối gỗ khô.
4. Nhặt cánh rụng trên bệ cửa sổ: bốn cánh dài bằng nhau là mối, cánh trước dài hơn cánh sau là kiến.
5. Chụp ảnh đường mui, đống phân hoặc con mối lính rồi gửi kỹ thuật viên xem trước khi mua thuốc về xịt. Muốn biết đúng tên loài thì cần con mối lính hoặc mối cánh; mối thợ đông nhất nhưng khó dùng để định loài nhất. Cách chụp, bắt mẫu và gửi đi đọc ở bài chụp ảnh, lấy mẫu mối để biết loài.

Nhìn một dấu thì dễ nhầm: cửa xệ và mùn cưa dưới khung có thể là mối gỗ khô mà cũng có thể là kiến thợ mộc; đống bột dưới pallet gỗ cao su thường là mọt chứ không phải mối. Chi tiết hai loài hay bị nhầm ở trang mọt hại gỗ và kiến thợ mộc.

Mối vào nhà bằng đường nào và ở đâu?

Mối đất vào từ dưới lên: qua khe nứt nền rộng từ 1 mm, lỗ ống nước xuyên sàn, theo chân tường tới khung cửa, sàn gỗ. Mối gỗ khô vào từ trên xuống: mối cánh bay theo đèn đầu mùa mưa, đậu vào khe đồ gỗ và khoét vào. Đồ gỗ cũ mua về cũng mang theo tổ.

• Khung cửa, nẹp chân tường, tủ bếp sát nền: mối đất lên theo đường mui từ chân tường.
• Cột gỗ, cầu thang gỗ chôn chân xuống nền: lối đi thẳng từ đất vào gỗ, không cần đắp mui.
• Bồn cây xây sát tường, sân vườn ẩm: nguồn ẩm nuôi tổ mối đất; xem bồn cây và sân vườn làm mối vào nhà thế nào.
• Tủ, giường, khung tranh, đàn piano: mối gỗ khô, không dính tới nền; một món bị là lan sang món cạnh.

Chung cư tầng cao vẫn có mối đất vì nó đi theo hộp kỹ thuật và ống xuyên sàn từ tầng hầm lên, và có mối gỗ khô vì mối cánh bay theo đèn ban công.

Mối cánh bay vào nhà là chuyện gì?

Đầu mùa mưa, tháng 4–6, buổi chiều oi trước cơn mưa, mối cánh bay ra khỏi tổ theo đèn để ghép đôi, rụng cánh rồi tìm khe lập tổ mới. Xác cánh rụng đầy bệ cửa sổ sáng hôm sau là dấu này. Cánh mối bốn chiếc dài bằng nhau, khác kiến cánh có hai cánh trước dài hơn.

Thấy mối cánh trong nhà là có tổ trong bán kính vài chục mét, có khi ngay trong nền nhà; theo Đại học Florida, mối đất Formosa đi kiếm ăn xa tới 100 m quanh tổ. Vị trí cánh rụng nhiều nhất chỉ hướng tổ; đọc đọc vị trí cánh mối rụng để tìm tổ. Tổ mối có bao nhiêu con, xem một tổ mối có bao nhiêu con và sống bao lâu.

Mối phá gì và nhanh tới đâu?

Mối không đốt, không truyền bệnh. Nó ăn gỗ từ trong ra, để lại lớp vỏ mỏng bên ngoài nên khung cửa nhìn còn nguyên tới lúc ấn ngón tay lọt vào. Tổ mối đất lớn có thể ăn hết cả bộ khung cửa, và ăn cả giấy, hồ sơ, thùng carton trong kho.

• Khung cửa, sàn gỗ, cầu thang: rỗng từ chân lên, cửa xệ, sàn lún khi giẫm.
• Kho hồ sơ, kho carton: mối ăn giấy nhanh hơn gỗ; tủ hồ sơ ở tầng trệt sát tường là chỗ hay gặp.
• Tủ điện, hộp gen: mối đắp đất ẩm vào, gây rò và chập.
• Đồ gỗ quý, tượng, đàn: mối gỗ khô ăn chậm hơn nhưng phá đúng thứ không thay được.

Nhà xây trên đất từng có tổ mối mà không xử lý nền trước khi đổ sàn thì vài năm sau mối lên khung cửa là chuyện thường; xem bốn việc làm hỏng lớp phòng mối nền móng.

Gọi đúng loài rồi thì xử lý khác nhau ở đâu?

Mối đất: công ty dò tổ, đặt trạm nhử cố định lên đường mui đang hoạt động, rồi phun thuốc truyền dẫn lên mối thợ để chúng mang về tổ; đàn suy giảm dần qua các lượt kiểm. Xịt vào đường mui chỉ làm mối đổi lối, nên giữ nguyên đường mui tới khi kỹ thuật viên tới.

Mối gỗ khô trong khung cửa, trần, xà cũng được xử lý tại chỗ bằng trạm nhử và thuốc truyền dẫn; mối gỗ khô trong đồ gỗ rời như tủ, sập là việc của xưởng bảo quản gỗ. Nhà đang xây thì phun nền móng trước khi đổ sàn. Công ty không khoan chân tường, không khoan tiêm đồ gỗ; cách làm và lịch kiểm ở trang dịch vụ diệt mối: trạm nhử, thuốc truyền dẫn.

Bả mua ngoài có tới tổ không, đọc bả mối mua ngoài có diệt được tổ không. Nhà ở xem cách xử lý mối tại nhà ở, căn hộ, nhà đang xây xem phòng chống mối cho công trình đang xây.