Bọ chét: phân biệt bọ chét mèo, bọ chét chó, bọ chét chuột và vì sao phần lớn bọ chét nằm dưới sàn

Con bọ chét trông thế nào và nhận ra bằng cách nào?

Bọ chét trưởng thành không cánh, thân dẹt hai bên như bị ép, màu nâu đỏ tới đen, chân sau khoẻ. Một nghiên cứu trên Veterinary Parasitology đo được bọ chét nhảy xa tới 48 cm, nhảy cao tới 17 cm, đủ để lên chân người từ sàn nhà. Ấu trùng thì trắng, giống con giòi nhỏ, không có chân.

• Bọ chét mèo: dài khoảng 1–3 mm theo Đại học Florida; trứng khoảng 0,5 mm; ấu trùng dài 1,5–5 mm.
• Thử phân bọ chét: ESCCAP hướng dẫn chải lông con vật lên tờ giấy trắng ẩm; chấm đen loang quầng đỏ máu là phân bọ chét.
• Chỗ bị cắn: người thường bị quanh mắt cá chân, cẳng chân, vì bọ chét nhảy lên từ sàn.

Bọ chét mèo, bọ chét chó và bọ chét chuột khác nhau thế nào?

Trên chó mèo nuôi, loài hay gặp nhất là bọ chét mèo, dù con vật là chó. Bọ chét chó ít gặp hơn và phân biệt được qua hình đầu, răng ống chân. Bọ chét chuột không có lược ở má và ngực, đây là loài quan trọng nhất về y tế vì mang dịch hạch và sốt phát ban.

Một khảo sát đăng trên tạp chí Parasite ghi nhận 10 loài bọ chét ở vùng có người ở tại Việt Nam, nhưng trong nhà chủ yếu vẫn là ba loài trên.

Nhà không nuôi chó mèo mà vẫn có bọ chét mèo thì hay do mèo lạ nằm ở hiên, gầm xe, sân thượng, xem mèo hoang quanh nhà.

Bọ chét sống ở đâu nhiều hơn: trên con vật hay dưới sàn?

Dưới sàn. Con cái đẻ 20–50 trứng mỗi ngày trên con vật, nhưng trứng trơn, rơi xuống chỗ con vật nằm. Ấu trùng sống trong thảm, khe sàn, ổ nằm, ăn phân bọ chét lớn; rồi kéo kén dính bụi. Ở nhiệt độ phòng, cả vòng đời có thể chỉ khoảng 18 ngày theo UC IPM.

1. Trứng: nở sau 2–5 ngày ở sàn, thảm, ổ nằm.
2. Ấu trùng: sống 8–15 ngày, trốn chỗ tối, cần độ ẩm ít nhất 75%; khí hậu nóng ẩm của miền Nam hợp với chúng quanh năm.
3. Kén: nằm trong thảm, gầm đồ, đất; bọ chét đã thành hình trong kén chờ được nhiều tháng, ESCCAP ghi tới 6 tháng, và chui ra khi có rung động, hơi thở, hơi ấm.
4. Bọ chét lớn: lên con vật, hút máu sau vài phút, ở luôn trên đó; UC IPM ghi sống khoảng 30–40 ngày trên vật chủ.

Đặc điểm của kén giải thích một chuyện hay gặp: nhà bỏ trống vài tháng, người mới dọn về đi lại vài hôm thì bị cắn hàng loạt, vì rung động bước chân làm cả lứa kén nở cùng lúc.

Bọ chét truyền bệnh gì cho người và vật nuôi?

Nguy hiểm nhất là dịch hạch, lây chủ yếu qua vết đốt của bọ chét mang vi khuẩn. Theo WHO, bệnh ủ 1–7 ngày; thể hạch không điều trị có tỷ lệ tử vong 30–60%. Ở Việt Nam, dịch hạch duy trì theo vòng chuột nhà và bọ chét chuột quanh khu dân cư.

• Sốt phát ban do bọ chét: do bọ chét chuột, bọ chét mèo mang; người nhiễm khi phân bọ chét dính vào da trầy; CDC ghi triệu chứng thường bắt đầu 7–14 ngày sau nhiễm.
• Rickettsia felis: ở Tây Nguyên, 66/68 bọ chét dương tính lấy từ chó nhà mang R. felis, tác nhân gây sốt ở người.
• Sán dây chó và viêm da dị ứng: ESCCAP ghi bọ chét là vật trung gian của sán dây Dipylidium caninum; nước bọt bọ chét gây viêm da dị ứng, ngứa, rụng lông vùng lưng, đuôi.

Nghiên cứu ở Việt Nam không tìm thấy bọ chét chuột trên thú hoang ở xa khu dân cư quá 0,6 km: đây là loài sống quanh nhà, đi theo chuột nhà. Nhà có chuột thì nên để ý cả bọ chét.

Vì sao chỉ tắm thuốc cho chó mèo thì người vẫn bị cắn?

Vì thuốc trên con vật chỉ diệt bọ chét lớn đang bám trên lông, còn trứng, ấu trùng và kén ở sàn vẫn nở tiếp trong vài tuần. Muốn giảm hẳn phải làm cùng lúc hai phía: thú y điều trị cho con vật, còn nhà xử lý sàn, thảm, ổ nằm, có đợt nhắc lại.

Phần sàn nhà do kỹ thuật viên phun tồn lưu lên mép thảm, khe sàn, gầm sofa và quanh ổ nằm, nơi kén và ấu trùng nằm. Nhà xưởng, kho có mái cao mà chó mèo hoang hay vào thì thêm phun sương lên trần mái. Giữa các lượt, hút bụi kỹ sàn và giặt nóng đệm nằm của con vật.

Bắt đầu từ đâu khi nhà nuôi chó mèo có bọ chét, đọc nhà nuôi chó mèo nhiều bọ chét, bắt đầu từ đâu. Bọ chét trên thú cưng và bọ chét cắn người có phải một loài, đọc bọ chét trên chó mèo và bọ chét cắn người. Bọ chét chuột đi theo chuột, xem thêm các loài chuột trong nhà.

Cách công ty xử lý bọ chét ở sàn, thảm và chỗ nằm của chó mèo, xem dịch vụ xử lý bọ chét.