Mối chuyên sâu: tổ lớn cỡ nào, lớn lên bao lâu, hoạt chất nào tới được tổ
Nhánh này giải thích vì sao diệt mối thấy trên tường chưa đủ: một tổ mối đất có vài trăm nghìn tới hơn một triệu con, mất 3–5 năm để lớn tới mức ăn vào khung cửa, nên thuốc phải để mối thợ mang về tổ, như trạm nhử 7–14 ngày rồi phun thuốc truyền dẫn.
Nhánh này dành cho người đã thấy đường mui hay mối cánh và muốn hiểu chuyện gì đang diễn ra dưới nền: tổ lớn cỡ nào, đã ở đó bao lâu, vì sao xịt vào chỗ thấy mối lại làm tổ tách ra chỗ khác. Bài ở đây nói về cơ chế và hoạt chất, không hướng dẫn tự làm từng bước.
Chưa chắc là mối đất hay mối gỗ khô thì đọc nhận diện mối qua đường mui và phân trước; nhà đang xây hoặc muốn chặn trước thì sang phòng ngừa mối; đã có mối và cần biết làm gì trước thì sang kinh nghiệm xử lý mối. Đặc điểm từng loài ở trang mối đất đắp đường mui và mối gỗ khô đùn phân hạt.
Nhánh chuyên sâu về mối trả lời những câu hỏi nào?
Bốn bài trả lời bốn câu chủ nhà hay hỏi khi nhận báo giá xử lý mối: tổ lớn tới đâu, có từ bao giờ, sản phẩm nào dùng vào việc gì, hoạt chất khác nhau ở đâu. Câu trả lời ngắn dưới đây lấy số trong bài. Bài đầy đủ có giải thích và nguồn.
| Câu hỏi | Trả lời ngắn |
|---|---|
| Một tổ mối có bao nhiêu con và sống bao lâu? | Tổ mối đất trưởng thành có vài trăm nghìn tới hơn một triệu con; mối thợ trắng đục 3–4 mm chỉ sống 1–2 năm, còn mối chúa sống nhiều năm. |
| Từ đôi mối cánh tới tổ gây hại mất bao lâu? | Thường 3–5 năm; năm đầu đàn chỉ vài trăm con và gần như không để lại dấu vết. |
| Các dạng sản phẩm diệt mối dùng vào việc gì? | Trên thế giới có dung dịch tạo lớp thuốc trong đất, trạm bả, thuốc tẩm gỗ trước khi lắp và thuốc cho đồ gỗ nhiễm mối gỗ khô. Bình xịt bán lẻ chỉ giết vài con đang thấy. |
| Hoạt chất trong thuốc diệt mối khác nhau ra sao? | Nhóm xua như permethrin, bifenthrin làm mối đi vòng; nhóm không xua để mối thợ mang về tổ. Fipronil từng thuộc nhóm này nhưng đã bị loại khỏi danh mục dùng cho mối. |
Vì sao xịt vào chỗ thấy mối không làm tổ nhỏ đi?
Mối thấy trên tường chỉ là mối thợ đi kiếm ăn, một phần nhỏ của tổ dưới nền. Mối thợ sống 1–2 năm và được thay liên tục vì mối chúa đẻ mỗi ngày. Xịt chết số mối đang bò trên khung cửa không làm tổ vài trăm nghìn con yếu đi, còn khiến đàn đổi lối.
Vì vậy cách làm có kiểm soát dựa vào chính mối thợ: đặt trạm nhử cố định 7–14 ngày để gom mối thợ về một chỗ, sau 14 ngày nghiệm thu, rồi phun thuốc truyền dẫn lên mối thợ. Chúng mang thuốc về chia cho đàn. Con trúng thuốc không chết ngay nên còn kịp về tổ, tới được phần đàn không bao giờ lộ ra ngoài. Đàn suy giảm dần, và vẫn cần kiểm lại theo lịch.
Tuỳ tình huống thực tế và quần thể mối nhiều hay ít, kỹ thuật viên linh động dùng thuốc phù hợp cho từng trường hợp.
Thuốc trừ mối ở Việt Nam do cơ quan nào quản lý?
Thuốc trừ mối dùng cho công trình là thuốc bảo vệ thực vật, do Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý. Muốn biết một hoạt chất còn được dùng cho mối hay không, tra Danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng tại Việt Nam kèm Thông tư 75/2025/TT-BNNMT.
Danh mục của Bộ Y tế không áp cho thuốc mối. Fipronil và chlorpyrifos ethyl đã bị loại khỏi danh mục từ 2019, hết hạn dùng ngày 12/02/2021. Tài liệu nào còn nêu hai chất này là thuốc mối đang dùng thì đã cũ. Khi nhận báo giá, chủ nhà nên hỏi tên hoạt chất và đối chiếu với danh mục, thay vì chỉ nghe tên thương phẩm.
Nên đọc các bài theo thứ tự nào?
Người vừa phát hiện mối nên đọc bài quy mô tổ trước để hiểu vì sao cần khảo sát cả vòng nhà, rồi mới đọc về sản phẩm và hoạt chất. Người đang so hai báo giá nên đọc thẳng bài hoạt chất để biết mỗi bên đề xuất thuốc xua hay thuốc để mối thợ mang về tổ.
- Mới thấy mối cánh bay ra hoặc đường mui: từ đôi mối cánh tới tổ mất bao lâu.
- Muốn biết tổ lớn cỡ nào: số con và tuổi thọ trong một tổ mối.
- Đang chọn cách xử lý: mỗi dạng sản phẩm dùng vào việc gì, rồi hoạt chất xua và không xua.
- Nhà có tủ bếp, sàn gỗ: mối trong nhà ở ăn từ khung cửa, tủ bếp.
Khi nào nên gọi người làm?
Nên gọi người ngay khi thấy đường mui trong nhà hoặc mối cánh bay ra từ khe tường, vì lúc đó tổ thường đã có vài năm. Tự xịt bình mua ngoài chợ chỉ giết mối thợ trước mắt và làm đàn đổi lối, khiến người đến sau khó tìm tuyến để đặt trạm nhử.
Xử lý mối là việc kéo dài: trạm nhử nằm 7–14 ngày, nghiệm thu sau 14 ngày rồi mới phun thuốc truyền dẫn. Sau đó vẫn phải kiểm lại theo lịch, vì tổ khác trong đất quanh nhà có thể tìm tới. Cách đội kỹ thuật khảo sát, đặt trạm và phun thuốc truyền dẫn nằm ở trang dịch vụ trong hộp cuối trang; nhà đang xây nên xem phòng mối công trình: phun nền móng 3–5 lít/m².
Về bài viết này
Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp và biên soạn.
Cách làm ra bài: Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp từ hồ sơ khảo sát và các buổi xử lý tại hiện trường; số liệu sinh học đối chiếu với tài liệu chuyên ngành.
Nguồn tham khảo
Thông tin và số liệu trên trang này đối chiếu với các tài liệu sau.
- UF/IFAS (Đại học Florida; Su NY, Scheffrahn RH, Gordon J, Chouvenc T). Formosan Subterranean Termite, Coptotermes formosanus Shiraki — Featured Creatures, EENY-121/IN278. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Bộ Nông nghiệp và Môi trường (Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật). Thông tư 75/2025/TT-BNNMT ban hành Danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng và cấm sử dụng tại Việt Nam, 75/2025/TT-BNNMT, 2025. Truy cập lần cuối 25/09/2026.
