Tường nhà xuất hiện đường đất nhỏ chạy dọc, đó là gì?

Đường đất nhỏ chạy dọc tường là gì?

Đó là đường mui, cái ống kín mối đất đắp bằng đất trộn nước bọt và phân để đi lại giữa tổ dưới nền và chỗ gỗ đang ăn. Mối thợ thân mềm, mất nước rất nhanh và tránh ánh sáng, nên không bò trần trên tường như kiến được.

Đường mui thường rộng 5–10 mm, bám sát mặt tường và luôn nối từ dưới nền lên. Vì phải nối được với đất ẩm, nó hay mọc ở chân tường tầng trệt, gầm cầu thang, quanh cổ ống nước và trong hộp kỹ thuật. Chỗ khuất sau tủ kê sát tường là nơi đường mui dài nhất trước khi có người thấy.

Làm sao chắc đó là mối chứ không phải con khác?

Đường mui mối có ba nét mà ít thứ khác có đủ: chạy thành đường dài liền mạch, một đầu luôn dẫn xuống nền hoặc khe tường, và bên trong rỗng như ống. Tổ ong bùn, vệt đất kiến tha hay vệt vữa chảy đều thiếu ít nhất một nét. Bẻ một mẩu nhỏ ở đầu trên là biết ngay.

Đi kèm đường mui thường có mối lính đầu vàng nâu hình quả lê, hàm đen, chạm vào thì tiết một giọt dịch trắng ở trán. Nhận dạng loài kỹ hơn ở trang mối đất: đường mui bùn, tổ dưới nền.

Đọc đường mui thế nào để biết đàn còn sống hay đã bỏ?

Đường mui còn ẩm, sẫm màu, bóp nhẹ thấy mềm là đường đang dùng. Đường khô, xám bạc, giòn và bong khỏi tường có thể đã bị bỏ. Cách chắc nhất là bóc một đoạn 5 cm ở chỗ dễ thấy rồi để 24 giờ: mối đắp kín lại nghĩa là đàn vẫn đi qua đây mỗi ngày.

Đường bỏ chưa chắc là tổ đã chết. Mối thường bỏ một đường khi nó bị phá hay bị xịt, rồi đắp đường mới ở chỗ khuất hơn, nên thấy đường khô vẫn phải tìm quanh đó trong vòng vài mét.

Một đường mảnh hay nhiều đường to nói lên điều gì?

Đường mảnh, nhiều nhánh ngắn cụt thường là đường dò mới, đàn đang tìm gỗ quanh đó. Đường to, bề mặt dày, chạy thẳng một mạch lên khung cửa là đường chính đã dùng lâu, phía trên thường đã có gỗ bị ăn. Nhà phố khi khảo sát kỹ thường đếm được 4–12 đường, không chỉ một đường đang thấy.

• Một đường mảnh, mới xuất hiện sau mưa: đàn mới dò tới, gỗ phía trên có thể chưa hỏng.
• Đường to, nhiều lớp đắp chồng: đường chính, gõ ngay khung cửa hay nẹp ở đầu trên.
• Đường treo thõng từ trần hay từ đà xuống: mối đã ăn trong gỗ phía trên và đang tìm đường về đất.
• Nhiều đường ở các phòng khác nhau: đàn đã có nhiều lối vào, không xử lý từng đường riêng được.

Lần theo hai đầu đường mui để biết gì?

Đầu dưới chỉ chỗ mối vào nhà, đầu trên chỉ chỗ đang bị ăn. Đầu dưới thường chui vào khe nền rộng từ 1 mm, mạch ngừng, cổ ống xuyên sàn hay bồn cây xây sát tường. Đầu trên dẫn tới khung cửa, nẹp chân tường, tủ bếp hay đà gỗ.

1. Chụp toàn tuyến đường mui có thước dây hoặc ổ điện làm mốc, ghi ngày thấy.
2. Dán băng giấy đánh dấu hai đầu, không bóc thêm đoạn nào ngoài 5 cm đã thử.
3. Gõ cán tua vít vào gỗ ở đầu trên; tiếng bộp hay ấn lọt là chỗ đang bị ăn.
4. Soi đèn chỗ đầu dưới chui vào: khe nền, cổ ống, chân cột, mép bồn cây.
5. Kiểm phía bên kia bức tường và phòng kề bên, vì đường mui hay đi xuyên theo khe.

Mối thợ đi kiếm ăn xa tới 100 m quanh tổ, nên tổ có thể nằm dưới sân hay dưới nhà bên. Ba đường mối đất hay dùng để vào nhà và cách dò không đục phá có ở bài bóc thử 5 cm đường mui xem mối còn không.

Ghi lại những gì trước khi kỹ thuật viên tới?

Buổi khảo sát nhanh hay chậm phụ thuộc nhiều vào thông tin chủ nhà ghi sẵn, và mọi thứ dưới đây làm được trong khoảng 15 phút. Quan trọng nhất là giữ nguyên hiện trường: không cạo, không xịt, không kê tủ che lại, vì đường mui chính là chỗ đặt trạm nhử sau này.

• Ảnh từng đoạn đường mui, lấy cả bối cảnh xung quanh để biết vị trí trong nhà.
• Sơ đồ tay các phòng, đánh dấu đường mui và vùng gỗ gõ nghe rỗng.
• Ngày đầu tiên thấy, và đường có dài thêm sau vài ngày không.
• Lịch sử thấm dột, chống thấm, sửa nền hay đục tường ở khu đó.

Lịch sử thấm hay bị quên nhất, nhưng chỗ từng ẩm lâu gần như luôn nằm trên đường đi của đàn. Vì sao xịt thuốc vào đường mui làm mối lan sang chỗ khác, đọc mối im 2 tuần rồi hiện ra chỗ khuất hơn. Muốn biết chắc loài thì cần ảnh cận và vài con mối lính, xem nghi nhà có mối thì chụp ảnh, lấy mẫu gì.

Chưa thấy gỗ hỏng thì có cần xử lý ngay không?

Có. Đường mui nghĩa là đàn đã có lối vào nhà và đang ăn ở đâu đó, chỉ là chưa lộ ra. Mối ăn gỗ từ trong ra, vỏ ngoài còn sơn tới lúc ấn lọt ngón tay. Với tổ lớn, một bộ khung cửa có thể bị ăn hết trong 6–12 tháng, nên chờ thấy hỏng là chờ muộn.

Quy trình của đội kỹ thuật là khảo sát, dò tổ, đặt trạm nhử cố định ngay trên đường mui đang sống trong 7–14 ngày; sau 14 ngày nghiệm thu rồi phun thuốc truyền dẫn lên mối thợ để chúng mang về tổ, đàn suy giảm dần. Xem diệt mối theo đường mui chạy dọc tường và khung phí ở bảng giá diệt mối cho nhà ở, căn hộ. Sau đợt đó vẫn nên soi lại chân tường theo lịch, vì tổ khác quanh nhà có thể tìm tới. Sàn gỗ gần đường mui kêu rỗng thì đọc sàn gỗ kêu rỗng khi gõ có phải mối không.

Tuỳ tình huống thực tế và quần thể mối nhiều hay ít, kỹ thuật viên linh động dùng thuốc phù hợp cho từng trường hợp.