Kiểm soát côn trùng công trình xây dựng: nước đọng theo từng giai đoạn, lán trại và khu ăn ca, xử lý đất nền trước khi đổ bê tông
Công trình xây dựng có 4 khu sinh côn trùng đổi theo giai đoạn: hố móng, sàn và thùng chứa nước đọng sinh muỗi vằn; lán trại, container và khu ăn ca có chuột, gián, ruồi; đất nền cần xử lý trước khi đổ bê tông; ống chờ, tầng hầm. Để lăng quăng có thể bị phạt 3–5 triệu đồng.
Công trường có hàng trăm chỗ đọng nước sau một cơn mưa: hố móng, sàn chưa chống thấm, thùng phuy trộn vữa, cốp pha, lốp xe. Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM xếp công trình xây dựng vào điểm nguy cơ sốt xuất huyết, và tổ y tế phường vào kiểm mỗi mùa mưa.
Trang này dành cho chỉ huy trưởng và giám sát an toàn: khu nào sinh côn trùng ở từng giai đoạn, ai kiểm tra và phạt gì, làm lúc nào để không vướng tiến độ.
Khu nào ở công trường sinh côn trùng theo từng giai đoạn?
Giai đoạn móng có hố đào đọng nước và đất nền cần phòng mối. Giai đoạn thân có sàn chưa chống thấm, ống chờ, thùng chứa nước. Suốt công trình có lán trại, container văn phòng, khu ăn ca. Giai đoạn hoàn thiện có tầng hầm ẩm và vật liệu gỗ. Mỗi giai đoạn đổi bản đồ ổ nước.
| Khu | Loài hay gặp | Nguyên nhân | Rủi ro |
|---|---|---|---|
| Hố móng, hố pit, tầng hầm đang thi công | Muỗi vằn, muỗi cống | Nước mưa đọng, bơm chưa hết | Công nhân sốt xuất huyết, bị phạt |
| Sàn chưa chống thấm, thùng phuy, lốp | Muỗi vằn | Vũng nước nhỏ, nước sạch | Lăng quăng nở sau 7–10 ngày |
| Lán trại, container, khu ăn ca | Chuột, gián, ruồi | Thức ăn, rác, đồ ngủ | Chuột cắn dây điện tạm, ngộ độc |
| Đất nền, cốp pha gỗ chôn | Mối đất | Gỗ mục trong đất | Mối vào nhà sau khi bàn giao |
| Ống chờ, hộp kỹ thuật chưa bịt | Chuột, gián, ong | Hở, tối | Côn trùng ở sẵn khi bàn giao |
Lớp phòng mối phải làm trước khi đổ bê tông nền; lỡ mốc này thì về sau chỉ còn xử lý quanh nhà. Cách làm từng lớp ở phòng chống mối cho công trình xây mới.
Ai kiểm tra công trường và phạt gì?
Mùa mưa, trạm y tế phường vào kiểm các điểm nguy cơ, trong đó có công trình xây dựng. Theo Nghị định 117/2020/NĐ-CP, không dọn vật chứa nước đọng hay cản trở phun hoá chất có thể bị phạt 3–5 triệu đồng. Khu ăn ca nấu tại chỗ chịu thêm quy định bếp ăn tập thể.
- Giám sát an toàn: đi một vòng sau mỗi cơn mưa, lật thùng, bơm hố, ghi sổ.
- Nhà thầu kiểm soát côn trùng: thả thuốc diệt lăng quăng ở chỗ không bơm được, phun sương quanh lán và rãnh cho muỗi, phun tồn lưu chân tường container, khu ăn ca cho gián.
- Hồ sơ: sổ kiểm ổ nước theo tuần, biên bản xử lý, ảnh; đưa khi phường kiểm.
- Lớp phòng mối: biên bản nghiệm thu từng lớp theo TCVN 7958:2017, lưu vào hồ sơ hoàn công.
Biên bản từng lớp, ảnh và nhật ký thi công lớp phòng mối được liệt kê trong bài nghiệm thu lớp phòng mối nền cần hồ sơ gì.
Làm lúc nào để không vướng tiến độ thi công?
Trước 7 giờ sáng, trước khi công nhân vào, hoặc sau 17 giờ. Phun sương lán trại và rãnh làm sáng sớm, công nhân vào làm sau 1 giờ. Thả thuốc diệt lăng quăng không cần ai rời đi. Lớp phòng mối nền làm theo mốc tiến độ, nhà thầu chính báo trước 24–48 giờ.
- Chốt lịch với chỉ huy trưởng: mốc đầm nền, mốc lấp móng, ngày nghỉ của công trường.
- Sáng sớm: phun sương lán trại và rãnh thoát nước cho muỗi, phun tồn lưu chân tường container, khu ăn ca cho gián; đặt trạm bả có khoá quanh lán trại.
- Sau mưa: đi vòng ổ nước, bơm hố, thả thuốc ở hố không bơm được.
- Theo mốc: lớp phòng mối nền và hào quanh móng; nghiệm thu từng lớp có ảnh.
Ảnh đội kỹ thuật làm ở sân, đường nội bộ và quanh lán trại công trường, xem hình ảnh hoạt động tại công trình, đất nền.
Công trường nên kiểm bao lâu một lần?
Nhà thầu tới mỗi tháng một lượt suốt công trình, riêng chuột 4 lần / tháng. Mùa mưa tháng 5–11, hố móng và tầng hầm ẩm tối làm muỗi 2 lần mỗi tháng. Giám sát an toàn tự kiểm ổ nước mỗi tuần. Xử lý đất nền là việc làm một lần theo mốc, không nằm trong gói định kỳ.
| Việc | Nhịp | Ai làm |
|---|---|---|
| Kiểm ổ nước, lật thùng, bơm hố | Mỗi tuần và sau mỗi cơn mưa | Giám sát an toàn |
| Lăng quăng, phun sương lán, trạm bả quanh lán | Mỗi tháng; trạm bả 4 lần / tháng; hố móng, tầng hầm 2 lần / tháng mùa mưa | Nhà thầu kiểm soát côn trùng |
| Lớp phòng mối nền, hào móng | Một lần theo mốc | Nhà thầu kiểm soát côn trùng |
| Lượt tổng trước bàn giao | Một lần | Nhà thầu, có biên bản |
Muỗi ở công trường giảm chủ yếu nhờ dọn ổ nước; phần phun và thả thuốc làm theo dịch vụ diệt muỗi từ ổ nước. Nhà xưởng đang xây trong khu công nghiệp thì xem thêm kiểm soát côn trùng cho khu công nghiệp.
Công trường lớn đang chạy ở An Khánh (Thủ Thiêm), Long Thành (sân bay), Tăng Nhơn Phú, Bến Cát; trang từng khu vực cho biết đội kỹ thuật tới mất bao lâu và hẹn khảo sát được hôm nào.
Về bài viết này
Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp và biên soạn.
Cách làm ra bài: Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp từ hồ sơ khảo sát và các buổi xử lý tại hiện trường; số liệu sinh học đối chiếu với tài liệu chuyên ngành.
Nguồn tham khảo
Thông tin và số liệu trên trang này đối chiếu với các tài liệu sau.
- Chính phủ. Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, Nghị định 117/2020/NĐ-CP, 2020. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Bộ Khoa học và Công nghệ. Bảo vệ công trình xây dựng — Phòng chống mối cho công trình xây dựng mới, TCVN 7958:2017, 2017. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC). Cẩm nang phòng, chống dịch sốt xuất huyết (cập nhật 2025), 2025 · Những hành vi nào bị xử phạt trong phòng, chống bệnh sốt xuất huyết? Truy cập lần cuối 24/09/2026.
