Kiểm soát côn trùng bệnh viện, phòng khám: làm không dừng điều trị
Bệnh viện có 5 khu sinh côn trùng: bếp dinh dưỡng và căng tin, khu rác y tế và rác sinh hoạt, nhà vệ sinh và phòng tắm bệnh nhân, hộp kỹ thuật nối các khoa, sân và hố ga. Thông tư 16/2018/TT-BYT yêu cầu diệt chuột, côn trùng định kỳ. Làm theo khoa, mỗi tháng, riêng chuột 4 lần.
Một con gián trong phòng hồi sức là chuyện khác hẳn một con gián trong văn phòng: nó bò qua khu rác y tế, nhà vệ sinh, rồi lên giường bệnh nhân đang suy giảm miễn dịch. Ruồi, gián, chuột mang vi khuẩn từ nơi bẩn tới nơi sạch.
Khu lưu rác y tế được giữ rác không quá 48 giờ chờ thu gom, đủ để trứng ruồi nở thành dòi. Trang này dành cho khoa kiểm soát nhiễm khuẩn và phòng hành chính quản trị: khu nào nguy cơ cao, hồ sơ nào phải có, làm từng khoa ra sao khi bệnh viện chạy 24 giờ.
Khu nào trong bệnh viện sinh côn trùng và nguy cơ ra sao?
Bếp dinh dưỡng và căng tin sinh gián, ruồi, chuột như mọi bếp ăn tập thể, chỉ được xử lý trong khung giờ bếp dinh dưỡng được dùng hoá chất. Khu rác y tế và rác sinh hoạt là ổ ruồi và chuột; hợp đồng nên ghi rõ bên nào giữ phần việc nào ở nhà lưu giữ chất thải.
| Khu | Loài hay gặp | Nguyên nhân | Rủi ro |
|---|---|---|---|
| Bếp dinh dưỡng, căng tin | Gián Đức, ruồi, chuột | Nấu 3 bữa, rác thức ăn | Nhiễm bẩn suất ăn bệnh nhân |
| Khu rác y tế, rác sinh hoạt | Ruồi, chuột cống, gián Mỹ | Rác lưu chờ thu gom | Mang vi khuẩn vào khoa |
| Nhà vệ sinh, phòng tắm bệnh nhân | Gián Mỹ, ruồi cống | Thoát sàn, nước | Côn trùng tới giường bệnh |
| Hộp kỹ thuật, trần giả, phòng cơ điện | Gián, chuột, kiến | Nối các tầng, ấm | Côn trùng vào khoa hồi sức, phòng mổ |
| Sân, hố ga, bồn cây | Muỗi vằn, muỗi cống | Nước đọng | Sốt xuất huyết cho người nhà, nhân viên |
Nhà vệ sinh, phòng tắm bệnh nhân có thoát sàn. Hộp kỹ thuật và trần giả không sinh côn trùng mà dẫn chúng từ tầng bếp lên các khoa.
Những lượt làm ở sảnh tầng, lối đi và phòng chức năng đều có ảnh chụp tại chỗ, xem ảnh thi công tại bệnh viện, phòng khám.
Khoa kiểm soát nhiễm khuẩn cần hồ sơ gì?
Thông tư 16/2018/TT-BYT về kiểm soát nhiễm khuẩn trong cơ sở khám chữa bệnh đưa việc diệt chuột, côn trùng định kỳ vào vệ sinh môi trường bệnh viện. Khoa kiểm soát nhiễm khuẩn giám sát việc này. Bếp dinh dưỡng chịu thêm kiểm tra an toàn thực phẩm như bếp ăn tập thể.
- Kế hoạch năm: khoa kiểm soát nhiễm khuẩn duyệt trước khi làm.
- Biên bản từng lượt: khoa ký sau mỗi lượt; chế phẩm dùng phải có số đăng ký lưu hành.
- Sơ đồ trạm: trạm bả có khoá ở vành đai ngoài, quanh khu rác và cửa giao nhận; trong bếp và các khoa chỉ đặt bẫy, hộp giám sát không thuốc, vì chuột ăn bả rồi chết trong trần, hộp kỹ thuật sẽ bốc mùi; bả bên trong chỉ đặt khi bệnh viện yêu cầu. Điểm nào cũng đánh số.
- Danh mục chế phẩm hạn chế: khu hồi sức, phòng mổ, sơ sinh chỉ dùng bẫy, gel trong khe kín.
Kiến trong bệnh viện đáng lo vì có thể bò vào vật tư vô khuẩn, còn muỗi và mối thì rủi ro khác hẳn; xem muỗi, kiến, mối trong bệnh viện: rủi ro riêng.
Hồ sơ côn trùng khoa kiểm soát nhiễm khuẩn cần lưu và việc tự kiểm theo khoa, xem cẩm nang côn trùng cho bệnh viện, cơ sở y tế.
Làm từng khoa thế nào để không dừng điều trị?
Bệnh viện không có giờ nào cả viện vắng, nên làm theo mức nguy cơ của từng khu: hành chính, bếp, khu rác, sân làm ngoài giờ; khoa nội trú làm phòng trống; phòng mổ, hồi sức, sơ sinh có nhân viên khoa đi cùng. Bài chia khu theo nguy cơ và giữ hồ sơ côn trùng nói từng nhóm.
- Lên lịch với khoa kiểm soát nhiễm khuẩn: khoa nào, giờ nào, người đi cùng.
- Bếp, khu rác, sân: lúc ít người, theo lịch bệnh viện; phun tồn lưu chân tường, cống cho gián, phun sương sân cho muỗi, trạm bả có khoá ngoài khu rác và sân, lăng quăng.
- Khoa nội trú: phòng trống hoặc giờ bệnh nhân đi làm thủ thuật; gel, bẫy, phun khe áp lực thấp.
- Khu vô khuẩn: chỉ bẫy giám sát và gel trong khe kín; ghi biên bản, khoa ký.
Nhà máy dược và cơ sở y tế cần đạt GMP thì đọc thêm kiểm soát côn trùng cho cơ sở y tế và dược.
Bệnh viện nên kiểm bao lâu một lần?
Mỗi tháng 1 lần cho cả bệnh viện, từ khu chung, các khoa tới bếp dinh dưỡng và khu rác. Muỗi ở hố ga, tầng hầm ẩm tối làm 2 lần mỗi tháng trong mùa mưa. Riêng chuột 4 lần / tháng, kể cả phòng khám nhỏ.
| Khu | Nhịp | Làm gì |
|---|---|---|
| Bếp dinh dưỡng, khu rác | Mỗi tháng; chuột 4 lần / tháng | Gel, bẫy chuột trong bếp, trạm bả ngoài khu rác, tấm keo đèn nếu đã lắp |
| Khoa nội trú, hành lang | Mỗi tháng | Bẫy giám sát, gel trong khe |
| Sân, hố ga, bồn cây | Mỗi tháng; hố ga 2 lần / tháng mùa mưa | Lăng quăng, phun sương |
| Phòng khám nhỏ | Mỗi tháng; bẫy chuột 4 lần / tháng | Pantry, nhà vệ sinh, bẫy chuột không thuốc |
Bệnh viện ký theo năm thì xem lịch kiểm côn trùng từng khoa mỗi tháng; khử khuẩn bề mặt là việc khác, xem khử khuẩn bề mặt khoa, phòng bệnh.
Bệnh viện lớn tập trung ở Chợ Lớn, Hòa Hưng, Tân Bình, Gia Định; mỗi trang khu vực ghi quãng đường từ trụ sở Linh Xuân và lịch hẹn khảo sát.
Về bài viết này
Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp và biên soạn, từ kinh nghiệm thi công tại TP.HCM và các tỉnh lân cận từ năm 2020.
Duyệt chuyên môn: Lê Thành Nhân, Giám đốc điều hành Công ty TNHH Khử Trùng Toàn Cầu.
Cách làm ra bài: Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp từ hồ sơ khảo sát và các buổi xử lý tại hiện trường; số liệu sinh học đối chiếu với tài liệu chuyên ngành.
Nguồn tham khảo
Thông tin và số liệu trên trang này đối chiếu với các tài liệu sau.
- Bộ Y tế. Thông tư quy định về kiểm soát nhiễm khuẩn trong cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, Thông tư 16/2018/TT-BYT, 2018 · Thông tư quy định về quản lý chất thải y tế trong phạm vi khuôn viên cơ sở y tế, 20/2021/TT-BYT, 2021. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
