Phân mối và mùn cưa khác nhau thế nào?

Phân mối và mùn cưa nhìn bằng mắt khác nhau ở đâu?

Khác ở hình hạt, cảm giác khi miết và cách chúng đọng lại. Phân mối gỗ khô là hạt rời, đều, cứng, dồn thành đống hình nón ngay dưới một lỗ. Mùn cưa thì vụn và sợi dài ngắn lẫn lộn, rải theo vệt cưa khoan.

Màu phân mối đổi theo màu gỗ nó ăn, từ vàng nhạt tới nâu sẫm, nên đừng dựa vào màu. Hình hạt và cách đọng dưới một lỗ mới là dấu đáng tin.

Vì sao mối gỗ khô đùn phân thành hạt ra ngoài?

Vì cả tổ sống kín trong một khúc gỗ và không có lối ra đất để bỏ chất thải. Mối khoét một lỗ nhỏ ra mặt gỗ, đẩy phân ra rồi bịt lỗ lại, nên mặt gỗ gần như không để lộ gì. Loài này giữ nước rất kỹ nên hạt khô cứng.

Lỗ đùn thường nằm ở mặt dưới, mặt sau hay trong mộng ghép, chỗ ít ai nhìn. Đống hạt vì thế hay được thấy trước cả lỗ: dưới chân tủ, trên bậu cửa sổ gỗ, dưới trần gỗ.

Mối đất có để lại phân như vậy không?

Không. Mối đất trộn phân với đất và nước bọt để đắp đường mui, nên trong nhà không thấy đống hạt khô nào của nó. Dấu của mối đất là bùn: đường mui rộng 5–10 mm bò trên tường, và bên trong gỗ bị ăn có đường hầm lẫn bùn ẩm, trong khi hầm mối gỗ khô sạch và khô.

Vì vậy chỉ cần hỏi hai câu: có đường bùn không, và thứ rơi ra là bùn hay là hạt. Bảng so đầy đủ hai loài có ở bài mối đất và mối gỗ khô khác nhau thế nào; cách đọc đường bùn trên tường ở bài đường đất nhỏ chạy dọc tường là gì.

Kiểm đống bột dưới đồ gỗ tại chỗ theo các bước nào?

Cần biết hai điều: đó có phải phân mối không, và tổ còn hoạt động không. Chỉ cần giấy trắng, đèn pin, một túi nhựa kín và 24 giờ chờ. Đống bụi cũ nằm từ lâu không nói được gì, chỉ hạt mới rơi xuống giấy sạch mới cho biết mối vẫn đang ở trong món đồ.

1. Lấy một ít mẫu vào túi kín trước, rồi quét sạch toàn bộ đống bột, ghi ngày.
2. Trải giấy trắng dưới chỗ vừa quét và dưới các món gỗ bên cạnh.
3. Sau 24 giờ xem giấy: có hạt mới là tổ còn hoạt động, lỗ đùn nằm ngay phía trên.
4. Soi đèn chếch lên mặt gỗ phía trên tìm lỗ nhỏ đã bịt, đánh dấu bằng bút chì.
5. Miết vài hạt giữa hai ngón, soi bằng kính lúp hoặc camera điện thoại phóng to xem sáu cạnh.
6. Gõ cán tua vít quanh vùng đó, ghi đoạn nghe rỗng để khoanh phạm vi.

Thấy hạt ở dưới nhiều món cùng lúc thì mối đã lan; cách kiểm cả phòng có ở bài lót giấy trắng dưới từng món gỗ để soi phân.

Những thứ nào khác hay bị nhầm với phân mối?

Bột mọt, mùn kiến thợ mộc, bụi xây dựng và vụn chuột gặm đều có thể nằm dưới đồ gỗ. Điểm chung giúp loại chúng là không thứ nào tự xếp thành đống hạt đều, rời, sáu cạnh ngay dưới một lỗ đã bịt. Soi kỹ lỗ phía trên thường là đủ để biết mình đang nhìn thứ gì.

• Bột mọt gỗ: mịn như phấn, lỗ tròn 1–2 mm để hở, thường có bọ cánh cứng nhỏ bò ra; xem cửa gỗ bị mọt đùn bột mịn.
• Mùn kiến thợ mộc: sợi xơ lẫn xác côn trùng dưới khung gỗ ẩm, kiến to 6–13 mm bò ra vào.
• Bụi xây dựng: xám, bám dính, không rời hạt, có cả ở chỗ không có gỗ.
• Vụn chuột gặm: sợi dài không đều, mép gỗ có vết răng thấy rõ.

Đã xử lý rồi mà vẫn thấy hạt rơi thì hiểu thế nào?

Chưa chắc là mối còn sống. Hạt cũ kẹt trong hầm có thể rơi ra thêm khi đóng mở tủ, nên thấy vài hạt trong tuần đầu là thường. Thứ cần xem là hạt mới có rơi đều đặn trên giấy sạch sau 2–4 tuần không; có thì báo lại bên đã xử lý.

Cách theo dõi là quét sạch, trải giấy dưới khung cửa, trần gỗ hay chân tủ đó và xem lại định kỳ tới khoảng 60 ngày. Bảo hành của bên xử lý, nếu có, là cam kết quay lại trong thời hạn khi hạt mới tiếp tục rơi, không phải lời hứa món gỗ hết mối; món gỗ đặt sát bên cũng nên được soi cùng đợt.

Vì sao không nên bỏ qua một nhúm hạt nhỏ?

Vì với mối gỗ khô, nhúm hạt nhỏ có thể là dấu duy nhất trong nhiều năm. Tổ nhỏ, ăn chậm, mặt ngoài còn véc ni tới khi gỗ thủng một lớp mỏng như giấy. Món bị thường là đồ gỗ cứng lâu năm khó thay, như tủ thờ, sập gỗ hay khung cửa gỗ tốt.

Hạt rơi từ khung cửa, trần, xà hay cầu thang là mối đã ở trong kết cấu nhà. Kỹ thuật viên khảo sát, tìm nguyên nhân, nhận biết mạng và đường mối đang phát triển, rồi đặt trạm nhử và phun thuốc truyền dẫn như mọi ca mối khác, theo quy trình ở trang xử lý mối khi thấy phân mối trong gỗ; thay đoạn gỗ đã rỗng là việc sửa chữa sau khi xử lý. Đồ gỗ rời quý như tủ thờ, tượng, đàn thì xử lý bên trong món đồ là việc của xưởng tẩm, bảo quản đồ gỗ. Đặc điểm loài có ở trang mối gỗ khô: sống trong đồ gỗ, đùn phân sáu cạnh.

Tuỳ tình huống thực tế và quần thể mối nhiều hay ít, kỹ thuật viên linh động dùng thuốc phù hợp cho từng trường hợp.