Cách diệt mối trong nhà: lần đường mui, đặt trạm nhử, nghiệm thu, phun

Làm sao biết nhà đang có mối?

Có năm dấu hay gặp: đường mui bằng đất bám trên tường, chân tủ; gỗ gõ nghe bộp, ấn vào lún; sơn khung cửa phồng lên, bên dưới có bùn; cánh mỏng rụng thành đống ở bậu cửa sau tối mưa; hạt phân nhỏ khô rơi dưới thanh gỗ. Thấy một dấu là đủ để kiểm cả khu quanh đó.

Cách kiểm nhanh là lấy cán tua vít gõ dọc khung cửa, nẹp chân tường, chân tủ bếp. Gỗ lành kêu chắc; gỗ bị ăn kêu đục, có khi lún dưới tay. Đừng chọc thủng: chỗ đó có thể đang là đường mối đi, cần giữ cho người đặt trạm.

Sàn gỗ kêu rỗng chưa chắc là mối; ván lót bị hở keo cũng kêu như vậy. Nhìn thêm mép ván có đất, có vệt bùn không rồi mới gọi đó là mối.

Mối đất hay mối gỗ khô: nhìn cách nào cho nhanh?

Nhìn thứ mối để lại. Mối đất cần ẩm nên luôn đi trong ống đất, để lại đường mui và bùn trong gỗ. Mối gỗ khô sống luôn trong thanh gỗ, không cần đất, chỉ đẩy phân qua lỗ nhỏ chưa tới 2 mm; phân là hạt khô, có cạnh, rơi thành đống như cát.

Phân biệt đúng giúp chọn chỗ tìm. Mối đất thì lần xuống nền, ra vườn, quanh ống nước. Mối gỗ khô thì nhìn lên: khung cửa trên, trần gỗ, xà mái.

Mối gỗ khô trong đồ gỗ rời như tủ, bàn, khung tranh thì nên mang tới xưởng bảo quản gỗ; trong kết cấu nhà thì xử lý như mối khác, tại chỗ. Đặc điểm từng loài xem ở trang mối gỗ khô.

Đường mui nói gì về chỗ mối vào?

Đường mui là ống đất mối đắp để đi lại trong tối và ẩm. Đầu dưới của đường mui thường chỉ về chỗ mối từ nền lên: khe nứt chân tường, lỗ ống nước xuyên sàn, mạch vữa giữa nền và tường. Đầu trên chỉ về chỗ mối đang ăn. Đọc được hai đầu là biết đặt trạm ở đâu.

• Đường mui mới: màu sẫm, ẩm, bóp nhẹ thấy mối thợ trắng đục 3–4 mm bên trong.
• Đường mui cũ: khô, bạc màu, vỡ ra không có mối; đàn đã bỏ hoặc đã đổi đường.
• Đường mui treo: rủ từ trần xuống như rễ, thường dưới chỗ gỗ trên trần bị ăn.
• Đường mui dạng quạt: loang rộng trên tường, gặp ở chỗ tường ẩm lâu ngày.

Mối đất có thể chui qua khe nứt nền rộng chỉ 1 mm, nên một vết nứt nhỏ quanh ống nước cũng đủ làm cửa vào. Đường mui vì vậy hay xuất hiện ở bếp, nhà tắm, chân cầu thang, nơi có ống xuyên sàn.

Thấy đường mui, đừng cạy. Lấy bút đánh dấu hai đầu, chụp ảnh, ghi ngày thấy. Nếu bỏ đi vài hôm rồi thấy đường mui dài ra, đàn đang hoạt động mạnh.

Vì sao xịt, cạy đường mui làm việc khó hơn?

Vì mối sống theo đàn và rất nhạy với chỗ nguy hiểm. Xịt vào đường mui giết vài chục mối thợ, phần còn lại bịt đoạn đó, mở đường khác; cạy đường mui làm mất dấu mối đi. Cả hai đều không chạm tới tổ, mà còn làm mất chỗ tốt nhất để đặt trạm nhử.

Một đàn mối đất có thể đi kiếm ăn xa tới 100 m quanh tổ, qua cả móng nhà bên. Diệt vài con ở đầu đường ăn giống như chặn một nhánh sông: nước chảy sang nhánh khác.

Nhiều nhà đã tháo cả bộ tủ bếp vì mối, lắp tủ mới, rồi năm sau mối lại lên từ đúng lỗ ống nước cũ. Phần việc đó chỉ dừng khi đàn trong đất suy đi.

Trạm nhử mối hoạt động thế nào?

Trạm nhử là một hộp kín chứa mồi gỗ, giấy mà mối ưa ăn, đặt lên đúng đường mối đi. Mối thợ tìm thấy mồi, báo cho đàn, kéo vào ăn ngày càng đông. Sau 7–14 ngày trạm có hàng trăm, hàng nghìn mối thợ; lúc này phun thuốc truyền dẫn lên chúng để chúng mang về tổ.

1. Chọn chỗ: đoạn đường mui còn mới, đầu gỗ đang bị ăn, đất ẩm quanh nhà.
2. Gắn trạm: áp kín lên đường mui để mối đi thẳng vào, không lộ ra ánh sáng.
3. Chờ: 7–14 ngày, không mở, không dời, không xịt quanh trạm.
4. Nghiệm thu: mở trạm, xem mồi đã bị ăn, phun truyền dẫn lên mối thợ.
5. Đóng lại: mối tự rút về tổ, mang thuốc theo.

Mối thợ nuôi cả đàn bằng cách mớm thức ăn cho mối lính, mối non, mối chúa. Thuốc dính trên mối thợ vì vậy đi theo đường ăn vào sâu trong tổ, chỗ không có bình xịt nào tới được.

Kỹ thuật viên chọn thuốc theo loài mối, tình huống thực tế và quần thể nhiều hay ít. Thuốc thuộc danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng tại Việt Nam.

Đặt trạm nhử ở đâu thì mối vào?

Ở chỗ mối đang đi và đang ăn, không phải chỗ mình nghĩ mối sẽ tới. Trạm đặt cách đường mui vài chục centimet thì mối có thể không bao giờ ghé. Trong nhà, trạm gắn lên đoạn đường mui mới hoặc sát chỗ gỗ rỗng; ngoài nhà, trạm đặt ở đất ẩm, cạnh ụ mối, gốc cây mục.

Số trạm tuỳ mối nhiều hay ít. Một căn hộ chỉ bị ở một khung cửa có khi một trạm là đủ; nhà phố bị cả tủ bếp, cầu thang, sàn gỗ cần vài trạm; kho có pallet gỗ cần hàng chục trạm theo dãy kệ.

Trạm không có mối vào sau một tuần không có nghĩa là hết mối. Thường là trạm lệch đường, hoặc đường mui đã bị phá trước đó; kỹ thuật viên dời sang đoạn mới.

Trong 7–14 ngày chờ, giữ trạm thế nào?

Để yên là đủ. Không mở nắp xem, không dời trạm, không xịt bất cứ thứ gì quanh trạm, không lau đường mui gần đó bằng nước tẩy. Sẽ thấy đường mui đắp thêm, kéo dài về phía trạm; đó là dấu mối đang tìm tới mồi, đúng điều cần thấy trước ngày nghiệm thu.

Nhà có người giúp việc, thợ sửa nhà, trẻ hiếu động thì dán một tờ giấy cạnh trạm. Trạm bị dời hoặc bị xịt thuốc là lý do hay gặp nhất khiến đợt xử lý kéo dài, và cũng là trường hợp không được bảo hành.

Trong lúc chờ, dọn thùng carton, giấy báo, gỗ vụn khỏi chỗ ẩm sát tường; những thứ đó là mồi khác, làm mối bớt vào trạm.

Bụi thuốc trên đường mui dùng khi nào?

Khi có đoạn đường mui đang có mối đi mà không gắn trạm được, như mép trần, đầu xà. Kỹ thuật viên mở một lỗ nhỏ trên đường mui, rắc bụi thuốc vào cho mối đi qua dính thuốc rồi mang về tổ. Bụi thuốc đi cùng trạm nhử và thuốc truyền dẫn, không thay cho hai cách đó.

• Dùng khi: đường mui còn mới, có mối đi, chỗ gắn trạm không vừa.
• Không dùng khi: đường mui đã khô, đã bỏ; rắc vào cũng không có mối mang đi.
• Sau khi rắc: mối tự bịt lỗ lại, đường mui vẫn được dùng tiếp.
• Không làm: đục chân tường, bơm thuốc vào tường, xông hơi cả nhà.

Lượng bụi rắc rất ít, chỉ trong lòng đường mui; mối thợ đi qua là dính. Cách diệt mối này dựa vào đúng thói quen của mối: đi trong ống kín, chải chuốt cho nhau.

Nhà đã tự mua bột thuốc rắc khắp sàn thì nên dừng; bột ngoài đường mui không có mối nào mang đi, chỉ bám vào chân người, vật nuôi.

Mẹo dân gian diệt mối: cái nào dùng được?

Phần lớn mẹo dân gian chỉ diệt được mối nhìn thấy, không đụng tới tổ. Vài mẹo có ích ở mức phụ trợ: phơi nắng đồ gỗ rời có mối gỗ khô, dọn gỗ mục, giấy cũ khỏi chỗ ẩm. Mẹo đổ dầu, xăng, nước sôi vào lỗ mối thì nên bỏ vì nguy hiểm mà mối vẫn còn.

Mẹo thùng carton ướt thật ra là phiên bản thô của trạm nhử: mối kéo tới ăn giấy ẩm. Đem đốt thùng thì diệt được một mẻ mối thợ, nhưng tổ mất vài nghìn con vẫn sống; ích lớn nhất của mẹo này là cho biết quanh nhà có mối.

Thuốc mối mua trôi nổi rồi tự đổ vào lỗ thường quá liều, mùi nặng, lại làm mối bỏ đường; lúc gọi người làm sau đó, kỹ thuật viên mất thêm thời gian tìm đường mới.

Mối cánh bay vào nhà xử lý ra sao?

Mối cánh dài khoảng 12–15 mm kể cả cánh, bay ra từ tổ đã trưởng thành vào tối ẩm đầu mùa mưa, bị đèn kéo tới. Phần lớn chết vì khô. Tối đó tắt bớt đèn, đóng cửa lưới, đặt chậu nước dưới bóng đèn hiên; sáng ra quét cánh và xem cánh dồn nhiều ở đâu.

Ở TP.HCM, mối cánh hay bay từ đầu tháng 4 tới cuối tháng 6, theo những cơn mưa đầu mùa. Câu hỏi cần trả lời là mối cánh từ đâu ra. Bay từ ngoài vào theo đèn thì nhà mình chưa chắc có tổ. Chui ra từ khe chân tường, khung cửa, sàn gỗ trong nhà thì ngay dưới đó là một đàn đủ lớn để chia đàn, cần khảo sát.

Phân biệt kỹ hơn với kiến cánh có ở trang cách diệt kiến trong nhà, mục kiến cánh.

Chỗ ẩm nào trong nhà nuôi mối?

Mối đất cần ẩm để sống, nên chỗ ẩm lâu ngày gần như luôn là chỗ mối lên. Hay gặp: quanh ống nước xuyên sàn, chân tường nhà tắm, tường thấm từ nhà bên, mái dột chảy xuống xà, bồn hoa sát tường, máy lạnh nhỏ nước xuống chân tường, gỗ chôn sát đất như chân cầu thang, cột hiên.

• Ống nước rò: sửa sớm; chỗ rò là cửa vào quen của mối.
• Bồn hoa sát tường: đất ẩm cao hơn nền nhà là cầu cho mối leo qua.
• Nước máy lạnh: dẫn ống xa chân tường.
• Gỗ chạm đất: chân cột, bậc thang gỗ nên kê đá, kê kim loại.
• Đồ giấy dưới sàn: thùng, sách để sát tường ẩm là mồi sẵn.

Cách diệt mối nào cũng cần đi kèm sửa chỗ ẩm. Sửa chỗ ẩm không diệt được mối đang có, nhưng làm cho đàn khó quay lại sau đợt xử lý. Nhà làm được hai việc cùng lúc thì kết quả giữ lâu hơn.

Mặt bằng nhiều chỗ ẩm như nhà hàng, khách sạn có cách nhìn riêng; xem kiểm soát côn trùng nhà ở để thấy nhà được chia khu ra sao.

Sau khi diệt mối, sửa gỗ hư thế nào?

Chờ mối trong đàn suy hẳn rồi mới thay gỗ. Thay sớm trong lúc trạm còn đang làm việc là cắt mất đường mối mang thuốc về. Khi đường mui khô, trạm không còn mối mới, lượt kiểm ghi là đạt, lúc đó mới tháo nẹp, thay khung, sơn lại, và nên báo kỹ thuật viên trước.

Gỗ đã bị ăn rỗng thì không có thuốc nào làm chắc lại; phần đó là việc của thợ mộc. Công ty xử lý mối, không làm mộc, nhưng có thể chỉ chỗ cần thay khi bàn giao.

Lúc thay, nếu thấy đất ẩm, đường mui mới phía sau ván, gọi lại ngay: đó có thể là một nhánh đàn khác chưa vào trạm.

Nhà sắp sửa, sắp xây nên làm gì với mối?

Nhà sắp xây thì chống mối ngay từ nền: phun thuốc lên bề mặt nền móng trước khi đổ bê tông, phủ cả chân cột, cổ ống, đáy hố móng. Nhà cũ cải tạo, đập sàn thì phun phần nền được làm lại; phần nhà còn ở vẫn dùng trạm nhử.

• Xây mới: hẹn phun theo tiến độ, trước mỗi lần đổ sàn trệt.
• Cải tạo, nâng nền: phun phần nền mới trước khi lát.
• Đi ống mới qua sàn: báo công ty để xử lý lại lớp đã cắt.
• Dọn cốp pha, gỗ vụn: đừng chôn lấp dưới nền; đó là mồi cho mối sau này.

Lớp thuốc ở nền móng chỉ còn tác dụng khi không bị cắt. Đi ống mới qua sàn mà không báo, lớp đó bị đứt đúng chỗ mối thích lên.

Cách làm từng giai đoạn xây có ở trang chống mối nền móng.

Mối tới mức nào thì tự làm không xuể?

Tự làm được phần dọn dẹp và giữ khô: sửa ống rò, dời đồ giấy, kê chân gỗ, phơi nắng đồ gỗ nhỏ có mối gỗ khô. Nên gọi người khi thấy đường mui mới, gỗ rỗng ở nhiều chỗ, mối cánh chui ra từ khe trong nhà, hoặc đã thay gỗ mà mối lại lên.

Khảo sát không thu phí, nên khi còn lăn tăn thì gọi để có người nhìn tận nơi. Phiếu khảo sát ghi rõ có mối hay không, loài gì, ăn tới đâu, kể cả khi khách chưa làm.

Muốn biết trước một đợt xử lý tốn bao nhiêu, xem giá diệt mối theo m².

Cách diệt mối ở văn phòng, kho, khách sạn

Cùng quy trình trạm nhử, thuốc truyền dẫn, nhưng chỗ tìm và giờ làm khác nhau. Văn phòng hay bị ở tủ hồ sơ, vách gỗ; kho ở pallet, kệ, thùng carton; khách sạn ở khung cửa phòng, tủ âm tường. Cách diệt mối cho từng nơi có trang riêng.

• Diệt mối nhà ở: khung cửa, tủ bếp, sàn gỗ.
• Diệt mối văn phòng: tủ hồ sơ, vách gỗ, sàn nâng.
• Diệt mối nhà máy, kho: pallet, kệ, chân tường.
• Diệt mối khách sạn: khung cửa phòng, tủ âm tường.
• Diệt mối bệnh viện: kho hồ sơ bệnh án, hộp kỹ thuật.

Ở nơi đông người, cái khó không nằm ở thuốc mà ở việc giữ trạm nguyên chỗ trong 7–14 ngày. Sơ đồ trạm giao cho người phụ trách cơ sở, tổ vệ sinh được dặn trước.

Chung cư, toà nhà có tầng hầm, trục kỹ thuật thì xem diệt mối chung cư.

Kết quả đo bằng gì, bao lâu thì thấy?

Kết quả không đo bằng việc thấy mối chết, vì mối chết trong tổ. Đo bằng ba dấu: đường mui khô dần, bỏ trống; trạm không còn mối mới vào ở các lượt kiểm; gỗ quanh đó không bị ăn thêm. Thường vài tuần sau buổi phun đã thấy đường mui bạc màu; đàn lớn cần lâu hơn.

Còn thấy đường mui mới ở chỗ khác sau đợt xử lý thường là một đàn khác, từ nhà bên hay vườn bên, chưa từng vào trạm. Trường hợp đó đặt trạm mới ở đúng chỗ đó.

Thời hạn bảo hành và cách tính lượt làm lại có ở chính sách bảo hành; cách công ty nhận việc có ở trang diệt mối tận nơi.