Giải pháp khử trùng, khử khuẩn theo từng mặt bằng: bề mặt tay chạm nào lau trước, nồng độ nào cho tình huống nào, làm lúc nào
Khử khuẩn hiệu quả là lau sạch rồi lau dung dịch lên bề mặt tay chạm nhiều, để ướt đủ thời gian, không phải phun cả phòng. Bề mặt thường dùng clo 0,05%; chỗ có máu, dịch dùng 0,5%; chỗ nôn, tiêu chảy dùng 1.000–5.000 ppm. Mỗi mặt bằng khác nhau ở bề mặt lau trước và giờ làm.
Virus cúm, norovirus hay virus tay chân miệng hiếm khi bay khắp phòng rồi đậu lên người. Chúng đi theo tay: người bệnh chạm tay nắm cửa, nút thang máy, vòi nước, rồi người sau chạm theo. Vì vậy phần việc chính của khử khuẩn nằm ở vài chục bề mặt, không phải cả thể tích căn phòng.
Trang này so sánh 8 mặt bằng theo bề mặt cần lau trước và giờ làm, rồi dẫn tới trang riêng của từng nơi.
Ở mỗi mặt bằng, bề mặt nào cần lau trước?
Bề mặt nhiều người chạm trong thời gian ngắn. Hướng dẫn vệ sinh bề mặt của Bộ Y tế kèm Quyết định 3916/QĐ-BYT xếp tay nắm, nút thang máy, công tắc, bàn phím, bồn rửa vào nhóm tiếp xúc thường xuyên, lau ít nhất 1 lần mỗi ngày. Mỗi mặt bằng có vài điểm như thế riêng.
| Mặt bằng | Bề mặt lau trước | Nhịp tối thiểu |
|---|---|---|
| Nhà ở, căn hộ | Tay nắm nhà vệ sinh, vòi, công tắc, điều khiển | Mỗi ngày; thêm lượt khi có người ốm |
| Văn phòng | Nút thang máy, máy in, bàn họp, pantry | Mỗi ngày, sảnh 2 lần |
| Nhà hàng | Thớt, bàn sơ chế, menu, nhà vệ sinh | Sau mỗi ca, bàn khách sau mỗi lượt |
| Khách sạn | Điều khiển, điện thoại phòng, thang máy, kẹp buffet | Sau mỗi lượt trả phòng |
| Toà nhà, chung cư | Nút thang máy, tay vịn, cửa sảnh, phòng rác | 2 lần mỗi ngày |
| Nhà máy, kho | Máy chấm công, phòng thay đồ, căng tin | Mỗi ca |
| Trường học | Đồ chơi, bàn ghế, tay vịn cầu thang | Mỗi ngày sau giờ trẻ về |
| Bệnh viện | Theo 4 vùng màu của Bộ Y tế | 1–2 lần mỗi ngày theo vùng |

Khử trùng khác diệt côn trùng thế nào, đọc khử trùng và diệt côn trùng khác nhau thế nào.
Làm sạch rồi khử khuẩn theo thứ tự nào?
Sạch trước, khử khuẩn sau, đi từ chỗ ít bẩn tới chỗ bẩn nhất. Clo không xuyên qua lớp dầu mỡ, bụi, nên bề mặt phải được lau sạch trước. Thứ tự dưới đây theo hướng dẫn của Bộ Y tế: ít ô nhiễm tới nhiều, cao xuống thấp, trong ra ngoài, để ướt ít nhất 10 phút.
- Gom rác, bụi: không quét khô, không bật quạt, không giũ khăn.
- Lau sạch: nước và chất tẩy rửa gỡ lớp bẩn nhìn thấy.
- Khử khuẩn: khăn thấm dung dịch lau bề mặt tay chạm; giữ ướt ít nhất 10 phút.
- Nhà vệ sinh, khu rác làm cuối: khăn và xô riêng, không mang ngược về khu sạch.
- Rửa lại khi cần: bề mặt tiếp xúc thực phẩm, đồ chơi trẻ lau lại nước sạch.

Làm sai thứ tự thì khăn lau mang mầm bệnh từ bồn cầu ra bàn ăn. Một khăn cho mỗi khu là quy tắc rẻ nhất mà nhiều nơi bỏ qua.
Tình huống nào dùng nồng độ nào?
Nồng độ đi theo tình huống, không theo mặt bằng. Bề mặt thường ngày chỉ cần 0,05%; chỗ có máu, dịch cơ thể cần 0,5%; chỗ nôn, tiêu chảy cần 1.000–5.000 ppm vì norovirus không bị cồn diệt. Bề mặt tiếp xúc thực phẩm lại dùng mức thấp 50–100 ppm để không đọng mùi lên thức ăn.
| Tình huống | Dung dịch | Nguồn |
|---|---|---|
| Lau bề mặt thường ngày | Clo 0,05% (500 ppm), ướt ≥ 10 phút | Bộ Y tế, QĐ 3916/QĐ-BYT |
| Máu, dịch cơ thể đổ tràn | Clo 0,5%; 1% nếu nghi bệnh truyền nhiễm | Bộ Y tế, QĐ 3916/QĐ-BYT |
| Nôn, tiêu chảy, norovirus | Clo 1.000–5.000 ppm, ướt ≥ 5 phút | CDC Mỹ |
| Thớt, bàn sơ chế | Clo 50–100 ppm, thử bằng que đo | FDA Food Code |
| Bàn phím, màn hình, điện thoại | Cồn 70–90% | Tổ chức Y tế Thế giới |
Cloramin B 25% pha 2 g mỗi lít cho 0,05%, 20 g mỗi lít cho 0,5%. Cloramin B có độc không, đọc Cloramin B có độc với người không.
Vì sao không phun khử khuẩn cả phòng mỗi ngày?
Vì phun không đưa đủ dung dịch lên chỗ tay chạm, và hết tác dụng khi khô. Tổ chức Y tế Thế giới không khuyến cáo phun thường quy trong nhà, phun diện rộng ngoài đường, hay phun lên người. Phun ULV chỉ dùng khi có ổ bệnh, phòng trống, và vẫn phải lau kèm.
- Phun ngoài đường, hành lang: hoá chất kích ứng mắt, da, đường thở mà không tới nút bấm.
- Máy tạo ozone: EPA Mỹ cho biết chưa cơ quan liên bang nào cho phép dùng trong phòng có người.
- Đèn UV: chỉ tác dụng ở chỗ ánh sáng chiếu thẳng tới.
- Buồng phun khử khuẩn người: không dùng.

Vì sao khử khuẩn không kéo dài như thuốc côn trùng, đọc vì sao khử khuẩn không có tác dụng tồn lưu. Mặt bằng có cả côn trùng thì xem dịch hại ở nhà hàng.
Các trang xử lý côn trùng theo từng loài và mặt bằng nằm ở giải pháp theo loài và mặt bằng.
Câu hỏi thường gặp về khử trùng, khử khuẩn
Khử trùng và khử khuẩn có khác nhau không?
Lau hay phun thì hiệu quả hơn?
Dung dịch clo pha xong dùng được bao lâu?
Về bài viết này
Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp và biên soạn.
Cách làm ra bài: Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp từ hồ sơ khảo sát và các buổi xử lý tại hiện trường; số liệu sinh học đối chiếu với tài liệu chuyên ngành.
Nguồn tham khảo
Thông tin và số liệu trên trang này đối chiếu với các tài liệu sau.
- Bộ Y tế. Hướng dẫn vệ sinh môi trường bề mặt trong các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh (ban hành kèm Quyết định 3916/QĐ-BYT), Quyết định 3916/QĐ-BYT, 2017. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA). Ozone Generators that are Sold as Air Cleaners. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA). Food Code 2022, Mục 4-501.114, 2022. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC). How to Prevent Norovirus. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Trạm Y tế phường Tam Phú (TP. Thủ Đức). Cloramin B khử khuẩn phòng bệnh tay chân miệng ở trường mầm non. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Cleaning and disinfecting surfaces in non-health care settings (Q&A), 2020. Truy cập lần cuối 24/09/2026.

























