Đọc vị trí cánh mối rụng để tìm tổ

Cánh mối rụng ở đâu thì tổ nằm ở đâu?

Cánh rụng rải đều quanh đèn và cửa sổ thì tổ ở ngoài, đàn chỉ bay theo ánh sáng vào nhà. Cánh dồn thành đống ở một điểm cố định, xa đèn, thì đàn chui ra từ lỗ bay ngay tại đó. Điểm mấu chốt là cánh có dồn lại một chỗ hay không.

Trước khi đọc vị trí, chắc chắn đó là cánh mối: bốn chiếc cùng cỡ, gân mờ dày. Cách soi có ở bài soi cánh rụng bằng kính lúp 10 lần.

Vì sao đống cánh chỉ ra đúng chỗ tổ mở lỗ bay?

Vì mối thợ mở sẵn một vài lỗ bay cho cả lứa mối cánh chui ra, và con nào cũng qua đúng lỗ ấy. Ra tới ngoài, nhiều con bay chưa xa đã hạ xuống, bẻ cánh ngay cạnh miệng lỗ. Cánh vì thế dồn thành đống quanh một điểm, thay vì rải theo đèn.

Đàn từ ngoài bay vào thì khác: chúng lượn quanh nguồn sáng một lúc rồi rơi rải rác, không có điểm tụ nào ngoài vùng dưới đèn. Một đống cánh nằm ở chỗ tối, cách xa mọi bóng đèn, gần như chắc là lỗ bay nằm ở đó hoặc rất sát đó.

Đống cánh hay xuất hiện ở những chỗ nào trong nhà?

Ở những chỗ gỗ tiếp giáp tường hay nền và ít bị động tới. Đó là nơi mối đất đã theo khe lên tới gỗ, nên lỗ bay cũng mở ra từ đó. Khi rà, dịch đồ đạc lớn ra khỏi tường để nhìn hết chân tường, vì đống cánh hay nằm khuất sau tủ.

• Bệ cửa sổ gỗ và khung cửa ra vào, nhất là mặt trong sát sàn.
• Chân cầu thang gỗ, mép ván sàn, nẹp chân tường.
• Khe giữa tường và tủ bếp âm tường, gầm bồn rửa.
• Chân tường sau tủ quần áo, kệ sách ít khi dịch chuyển.
• Hộp kỹ thuật, lỗ ống nước xuyên sàn ở nhà tắm.

Lần từ đống cánh tới tổ theo các bước nào?

Bắt đầu từ chính đống cánh và mở rộng dần ra trong vòng vài mét, giữ nguyên hiện trạng cho tới khi chụp và đánh dấu xong. Lỗ bay thường rất nhỏ, có khi được đắp lại bằng đất ngay sau đợt bay, nên phải soi đèn chếch sát mặt tường mới thấy.

1. Không quét vội: chụp ảnh nguyên trạng, ghi vị trí và ngày.
2. Giữ vài con còn nguyên trong lọ kín để xác định loài.
3. Soi đèn pin chếch quanh đống cánh tìm lỗ nhỏ, vệt đất mới đắp.
4. Tìm đường mui trong vòng vài mét; thấy thì bóc thử 5 cm, mối quay lại đắp kín là đường đang sống.
5. Gõ cán tua vít vào khung cửa, nẹp, bậc cầu thang quanh đó, đánh dấu chỗ nghe rỗng.
6. Quét gom phần còn lại, rồi xem lại đúng chỗ đó sau trận mưa lớn kế tiếp.

Không xịt thuốc vào lỗ hay đường mui tìm được: mối bị động sẽ bỏ lối đó, bịt lỗ và mở lối khác, người khảo sát mất dấu đúng chỗ cần đặt trạm.

Đống cánh ngoài sân hay sát nhà bên thì đọc thế nào?

Đống cánh ngoài sân, cạnh gốc cây hay đống củi cho biết tổ nằm trong khuôn viên chứ chưa chắc dưới nhà. Lỗ bay ngoài trời thường nằm dọc một vệt trên nền đất, cạnh gốc cây hoặc chân tường ẩm, và đàn hay ra trong 1–3 ngày sau một trận mưa lớn.

Tổ ngoài nhà vẫn đáng lo: một đàn mối đất đi kiếm ăn xa tới 100 m, nên tổ dưới gốc cây sân hay vườn nhà bên vẫn lên được khung cửa nhà mình. Chỗ tổ hay nằm quanh nhà ở có ở trang mối trong nhà ở, căn hộ: khung cửa, tủ bếp, sàn gỗ.

Đống cánh quay lại đúng chỗ cũ nói lên điều gì?

Nói lên rằng lỗ bay nằm cố định ở đó và tổ vẫn còn sống. Đây là phép thử rẻ nhất: đã quét và đánh dấu chỗ cũ, tới đợt bay sau lại có đống cánh đúng chỗ ấy thì gần như chắc có tổ ngay dưới hoặc sau điểm đó, không cần đoán thêm.

Ngược lại, lần sau cánh chỉ rải quanh đèn mà chỗ cũ không có gì thì đống lần trước có thể do gió dồn vào một góc. Mối cánh xuất hiện nói gì về mức độ nghiêm trọng của tổ, xem điềm hay dấu hiệu thật khi mối cánh vào nhà.

Khi nào đống cánh là lý do nên gọi khảo sát?

Khi có đống cánh ở chỗ tối trong nhà, khi đống cánh quay lại đúng chỗ cũ, hoặc khi quanh đó có đường mui hay gỗ gõ nghe rỗng. Ba dấu này cho thấy tổ đã ở trong kết cấu, và việc tắt đèn, đóng cửa chỉ bớt phiền trong đêm chứ không chạm tới tổ.

Buổi đầu mất khoảng 2–4 giờ: kỹ thuật viên khảo sát, dò tổ từ chính đống cánh và đường mui bạn đã đánh dấu. Trạm nhử đặt ngay trên đường mui đang sống, để cố định 7–14 ngày; sau 14 ngày nghiệm thu rồi phun thuốc truyền dẫn lên mối thợ để chúng mang về tổ. Đàn suy giảm dần, không mất trong một buổi. Cách làm có ở trang dò tổ mối từ đống cánh rụng rồi đặt trạm.

Tuỳ tình huống thực tế và quần thể mối nhiều hay ít, kỹ thuật viên linh động dùng thuốc phù hợp cho từng trường hợp.

Chỗ từng có đống cánh nên được soi lại trước mỗi mùa mưa, vì tổ khác quanh nhà vẫn có thể mở lỗ bay ở đúng khe cũ. Nhà năm nào cũng gặp thì nên ký kiểm mối theo tháng; phần này báo giá riêng, gói diệt côn trùng định kỳ không gồm mối.