Cách diệt ruồi trong nhà và bếp: tìm ổ dòi, dọn ổ, rồi mới bẫy

Cách diệt ruồi bắt đầu từ đâu?

Bắt đầu từ chỗ ruồi đẻ, không phải từ bình xịt. Mỗi loài ruồi có chỗ đẻ riêng: ruồi nhà trong rác ướt, ruồi giấm trong trái cây lên men, ruồi cống trong lớp nhầy ống thoát. Tìm được chỗ đó và dọn đi thì ruồi tự thưa dần, kể cả khi không dùng thuốc.

1. Nhìn con ruồi: to hay nhỏ, xám hay mắt đỏ, bay nhanh hay đậu im.
2. Xem ruồi đông ở đâu: quanh thùng rác, rổ trái cây hay tường nhà tắm.
3. Mở chỗ ít mở: đáy thùng rác, khay hứng nước tủ lạnh, nắp thoát sàn.
4. Dọn ổ: đổ, rửa, cọ; xong mới tính tới bẫy.

Người ta hay mua bình xịt trước vì nó cho kết quả thấy ngay: ruồi rơi lả tả. Nhưng ruồi nhà chỉ cần 7–10 ngày cho một lứa ở thời tiết nóng, nên lứa sau đã nằm sẵn dưới đáy thùng rác lúc mình đang xịt.

Cầm đèn pin, đi một vòng bếp và nhà tắm mất chừng 15 phút. Đó là 15 phút có ích nhất trong cả việc diệt ruồi.

Ruồi nhà mình là loài nào?

Nhìn cỡ và chỗ đậu là đoán được. Ruồi xám cỡ 6–8 mm, bốn sọc trên lưng, bay nhanh quanh mâm cơm là ruồi nhà. Ruồi bé 3–4 mm mắt đỏ, lờ đờ quanh trái cây là ruồi giấm. Ruồi nhỏ cánh lông đậu im trên tường nhà tắm là ruồi cống. Ruồi to xanh ánh kim là nhặng.

Nhầm loài là lý do hay gặp khiến tự làm mãi không hết. Ruồi cống mà đi bẫy giấm thì bắt được rất ít; ruồi giấm mà đi đổ men vào ống thì cũng vậy. Chụp một con thật gần bằng điện thoại, so với hình, là đủ để chọn đúng cách.

Đặc điểm từng loài có ở trang ruồi nhà và trang ruồi giấm.

Tìm ổ dòi trong nhà ở những chỗ nào?

Ổ là chỗ có chất hữu cơ ẩm để lâu vài ngày. Trong nhà thường là đáy thùng rác, bọc rác để ngoài ban công, khay hứng nước dưới tủ lạnh, rổ hành tỏi, xô lau nhà để ướt, ống thoát sàn bếp và nhà tắm. Nhà có chó mèo thì thêm khay cát, chỗ phân ngoài sân.

Dòi ruồi nhà màu trắng ngà, dài 7–10 mm khi lớn hết cỡ, hay bò ra mép thùng rác vào buổi tối. Thấy dòi ở đâu là ổ ở đó; thấy ruồi mà không thấy dòi thì mở tiếp những chỗ còn lại trong bảng.

Một củ hành tây thối dưới đáy rổ đủ nuôi cả trăm con ruồi giấm. Người ta hay dọn rổ trái cây trên bàn mà quên rổ hành tỏi trong góc bếp.

Dọn thùng rác thế nào để ruồi nhà hết chỗ đẻ?

Ruồi nhà đẻ trong rác ướt, và trứng nở chỉ sau chưa tới một ngày. Thùng rác có nắp kín, túi rác buộc chặt, rác bếp đổ mỗi tối, đáy thùng rửa mỗi tuần là đủ cắt vòng đẻ. Không cần thuốc cho phần này; chỉ cần đều đặn.

• Thùng có nắp đậy khít: nắp lật hở góc thì ruồi vẫn chui vào được.
• Túi lót: buộc chặt trước khi bỏ ra ngoài, không để túi hở ở hành lang.
• Rác thịt cá: gói riêng, bỏ ra trong ngày, mùa nóng có thể để ngăn đá chờ đổ.
• Đáy thùng: rửa xà phòng, phơi khô mỗi tuần.
• Thùng ngoài sân: kê cao, cách cửa bếp vài mét.

Dòi sắp hoá nhộng hay bò khỏi thùng rác, chui vào khe tường, gầm tủ gần đó. Vì vậy khi thấy dòi, đổ rác xong còn phải lau sạch nền quanh thùng, nếu không vài hôm sau vẫn có ruồi nở ra từ khe.

Rác vườn, cỏ cắt, phân gà ngoài sân cũng là ổ ruồi nhà. Ủ phân thì phủ kín bằng đất hoặc bạt; để hở là có ổ ngay sát nhà.

Diệt ruồi giấm quanh trái cây, tủ lạnh ra sao?

Ruồi giấm sống nhờ thứ lên men: trái cây chín, nước trái cây đổ, bia rượu, giấm. Cất trái cây vào tủ lạnh hoặc hộp kín, rửa khay hứng nước tủ lạnh, rồi đặt bẫy giấm táo bắt số đang bay. Một đời ruồi giấm khoảng 8–10 ngày nên cần làm ít nhất hai tuần.

1. Cất hết đồ lên men: trái cây chín, vỏ trái cây, chai bia chưa rửa.
2. Rửa khay hứng nước tủ lạnh: rút ra, rửa xà phòng, lau khô.
3. Kiểm rổ hành tỏi khoai: bỏ củ mềm, lau đáy rổ.
4. Đặt bẫy giấm: cốc giấm táo pha vài giọt nước rửa chén, bọc màng bọc thực phẩm, đục vài lỗ nhỏ.
5. Thay bẫy: mỗi 3–4 ngày, trong 2 tuần.

Bẫy giấm có tác dụng thật với ruồi giấm vì giấm táo có mùi lên men giống trái cây chín; nước rửa chén làm mặt nước mất sức căng nên ruồi đậu xuống là chìm. Với ruồi nhà, ruồi cống thì bẫy này bắt được rất ít.

Không có trái cây mà vẫn có ruồi giấm thì ổ thường ở ống thoát bồn rửa hoặc khay tủ lạnh. Đặt bẫy cạnh từng chỗ nghi ngờ, bẫy nào dính nhiều nhất là gần ổ nhất.

Ruồi cống trong nhà tắm: cọ ống, đổ men thế nào?

Ruồi cống sống trong lớp nhầy bám thành ống thoát sàn, lavabo, bồn tắm ít dùng. Nước sôi hay thuốc tẩy chỉ trôi qua mặt trên; cần cọ được thành ống rồi đổ men vi sinh vào buổi tối để men ăn dần lớp nhầy còn lại. Làm vài lần trong 2–3 tuần là thường hết.

1. Tìm ống có ổ: dán băng keo lên miệng ống qua đêm; sáng ra ống nào có ruồi dính là ống đó.
2. Tháo nắp, cọ: dùng bàn chải ống dài, cọ sâu hết mức với tới.
3. Dội nước nóng vừa: 50–60 °C để trôi cặn vừa cọ, không dùng nước sôi với ống nhựa.
4. Đổ men vi sinh: buổi tối, sau lần dùng nước cuối ngày.
5. Lặp lại: mỗi tuần một lần trong 3 tuần.

Ống ít dùng như lavabo phòng khách, thoát sàn ban công là chỗ dễ có ổ nhất vì nước không chảy qua thường xuyên. Nhà đi vắng lâu ngày, về thấy ruồi cống đầy nhà tắm là chuyện quen.

Ống có nắp chặn mùi thì giữ nắp luôn đậy; nắp hỏng nên thay. Đặc điểm loài này có ở trang ruồi cống cánh bướm.

Mẹo dân gian đuổi ruồi có tác dụng không?

Có mẹo dùng được, có mẹo gần như không. Bẫy giấm táo bắt ruồi giấm khá tốt. Treo túi nước có đồng xu, cắm lá sả, rải bã cà phê, xông tinh dầu thì đuổi được ít hoặc không đuổi được; cho dù ruồi tránh chỗ đó, ổ vẫn còn và ruồi chỉ dời sang chỗ khác trong nhà.

Mẹo treo túi nước được nhiều người tin vì ánh sáng khúc xạ "làm ruồi sợ". Các thử nghiệm đơn giản ở trang trại cho kết quả không đều, có nơi thấy ít ruồi hơn, có nơi không khác. Treo cũng không sao, chỉ đừng bỏ qua việc dọn ổ.

Tinh dầu sả, bạc hà làm ruồi tránh chỗ có mùi trong một lúc, hợp để đặt ở bàn ăn ngoài trời. Không dùng tinh dầu đậm đặc gần trẻ nhỏ, mèo.

Đèn bắt ruồi trong nhà nên mua loại nào, đặt ở đâu?

Nhà ở thường không cần đèn nếu đã dọn ổ. Quán nhỏ, bếp có cửa mở ra đường thì nên có. Chọn đèn keo thay vì đèn điện giật cho khu nấu ăn; treo cách cửa ít nhất 5 m, cao 1,2–1,8 m, quay vào trong nhà để đèn không kéo ruồi ngoài đường vào.

Sai lầm hay gặp nhất là treo đèn ngay cửa cho "chặn từ xa". Ánh đèn lúc tối nhìn thấy từ ngoài đường, côn trùng bay theo đèn vào nhà. Đèn đặt sâu bên trong thì chỉ bắt ruồi đã lọt vào.

Tấm keo đầy hay bám bụi thì thay, thường mỗi tháng một lần. Đèn bật cả ngày đêm ở khu bếp; ở phòng khách chỉ cần bật chiều tối.

Bình xịt ruồi dùng lúc nào, không dùng lúc nào?

Bình xịt hợp để dọn nhanh vài con ruồi đang bay trong phòng kín, sau khi đã dọn ổ. Không xịt gần thức ăn, mâm cơm, bát đũa; không xịt vào thùng rác hay ống thoát thay cho việc dọn, vì thuốc không chạm được tới dòi bên dưới và còn giết men vi sinh trong ống.

Thuốc xịt muỗi, ruồi bán lẻ có số đăng ký của Bộ Y tế ghi trên vỏ; mua loại có số đăng ký, không mua chai không nhãn. Nhà có người hen suyễn thì ưu tiên đèn keo, bẫy, băng dính hơn là xịt.

Xịt nhiều mà ruồi không giảm là dấu hiệu chắc chắn ổ còn nằm đâu đó. Quay lại bước tìm ổ thay vì đổi sang bình xịt khác.

Chặn ruồi từ ngoài vào nhà bằng cách nào?

Ruồi nhà bay được xa cả cây số tìm mùi thức ăn, nên nhà gần chợ, bãi rác, trại chăn nuôi sẽ luôn có ruồi bay vào. Lưới chống côn trùng ở cửa sổ, cửa lưới hoặc rèm nhựa ở cửa bếp, giữ cửa đóng lúc nấu là ba lớp chặn rẻ và bền.

• Lưới cửa sổ: mắt lưới nhỏ, kiểm chỗ rách mỗi mùa.
• Cửa lưới tự đóng: cho cửa bếp ra sân, ra ban công.
• Rèm nhựa: cho quán, bếp có người ra vào liên tục.
• Quạt hướng ra cửa: gió thổi ra ngoài làm ruồi khó bay vào.
• Đèn ngoài hiên: đặt xa cửa chính, dùng bóng ánh vàng.

Tài liệu khuyến nông Canada ghi ruồi bay 1–2 km từ nơi nở. Vì vậy với nhà gần nguồn ruồi lớn, dọn trong nhà sạch tới đâu cũng vẫn cần lớp chặn ở cửa.

Chặn cửa xong mà trong nhà vẫn nhiều ruồi thì gần như chắc chắn ổ nằm bên trong. Lúc đó lưới không giúp gì thêm; quay lại tìm ổ.

Nhặng xanh trong nhà: tìm xác ở đâu?

Vài con nhặng xanh to kêu ầm trong nhà mấy ngày liền, bếp lại sạch, thì gần như có xác chuột, thằn lằn đâu đó: trên trần, trong hộp kỹ thuật, sau tủ lạnh, gầm bếp. Nhặng chỉ đẻ được ở xác và thịt hỏng. Tìm và bỏ xác đi là nhặng hết trong vài ngày.

1. Theo mùi: mùi hôi ngọt rõ nhất ở phòng nào.
2. Theo nhặng: nhặng hay bay quanh góc trần, ô đèn nào.
3. Mở ô thăm trần, kéo tủ: đeo găng, khẩu trang.
4. Bỏ xác: cho vào túi kín, lau chỗ đó bằng nước tẩy pha loãng.
5. Xử lý chuột: có xác chuột là nhà còn chuột.

Thấy dòi bò ra từ trần hay khe tủ là xác đã phân huỷ lâu. Dọn xong vẫn có thể thấy nhặng thêm 2–3 ngày, là số đã hoá nhộng trước đó; sau đó sẽ hết.

Còn chuột thì phải xử lý chuột, nếu không sẽ lại có xác khác. Cách làm có ở trang cách diệt chuột; đặc điểm nhặng có ở trang ruồi nhặng xanh.

Diệt ruồi ở quán ăn, nhà máy khác nhà ở chỗ nào?

Cùng nguyên tắc tìm ổ, dọn ổ, nhưng quy mô khác. Quán ăn có bẫy mỡ, khu rác sau bếp, quầy bar. Nhà máy thực phẩm có cửa nhận hàng mở cả ngày, khu nước thải, cần sổ đèn cho đánh giá. Chung cư có phòng rác tầng và ống đổ rác chung, phải làm cùng ban quản lý.

Ở quán, phần khó là giữ nhịp dọn khi nhân viên thay đổi. Một tờ danh sách việc dán ở bếp, có cột ký tên theo ngày, giữ được thói quen tốt hơn nhắc miệng.

Cách làm theo từng nơi có ở trang diệt ruồi nhà hàng, diệt ruồi nhà máy thực phẩm, diệt ruồi chung cư.

Bao lâu thì hết ruồi và đo bằng cách nào?

Dọn ổ đúng thì ruồi giảm rõ sau 3–5 ngày, vì lứa đang có không đẻ thêm được. Số ruồi còn sót sẽ hết trong khoảng 2 tuần. Đo bằng một thứ đếm được: tấm keo, băng dính bắt ruồi hoặc cốc bẫy giấm, ghi số ruồi dính mỗi tuần thay vì đoán bằng mắt.

Đếm bằng mắt dễ sai vì một con ruồi bay quanh đèn trông như năm con. Tấm keo không nói dối: tuần này 40 con, tuần sau 12 con là đang đi đúng hướng.

Ruồi giảm rồi tăng lại sau vài tuần thường do bỏ dở việc dọn, hoặc mùa mưa rác ẩm hơn. Giữ lịch dọn như lúc đầu là đủ.

Khi nào tự làm không đủ, nên gọi người làm?

Tự làm đủ cho phần lớn nhà ở. Nên gọi người làm khi đã dọn đều hai tuần mà ruồi không giảm, khi không tìm ra ổ, khi có nhặng mà không tìm ra xác, hoặc khi là bếp kinh doanh có đoàn kiểm tra an toàn thực phẩm và cần sổ đèn, biên bản.

• Không giảm sau 2 tuần: ổ nằm ở chỗ khó mở như hố ga, bẫy mỡ âm sàn.
• Nhặng xanh kéo dài: xác trong trần, hộp kỹ thuật không tự mở được.
• Ruồi cống mọi ống: ống chung của toà nhà có nhầy.
• Bếp kinh doanh: cần phiếu, sổ đèn, phiếu an toàn chế phẩm.

Người làm nghề có đèn soi, dụng cụ mở nắp hố ga, máy phun tồn lưu đúng liều và kinh nghiệm biết ổ hay nằm ở đâu. Phần dọn hằng ngày thì vẫn là việc của nhà hoặc của bếp; không ai làm thay được việc đổ rác mỗi tối.

Khung các bước người làm nghề đi theo, từ khảo sát tới nghiệm thu, có ở trang quy trình làm việc.

Lịch giữ nhà không có ruồi theo ngày, tuần, tháng

Giữ nhà không có ruồi chủ yếu là đều tay. Hằng ngày đổ rác bếp, cất trái cây. Hằng tuần rửa thùng rác, khay tủ lạnh, cọ ống thoát ít dùng. Hằng tháng kiểm lưới cửa, thay tấm keo, đổ men vi sinh vào ống. Việc mỗi lần chỉ vài phút nhưng cắt được vòng đẻ.

Mùa mưa ruồi nhiều hơn vì rác ẩm lâu khô, cống đầy nước. Mấy tháng này nên đổ rác dày hơn, rửa thùng 2 lần mỗi tuần.

Nhà ở muốn cả côn trùng khác cũng được giữ theo lịch tháng thì xem cách làm cho nhà ở.