Cách diệt muỗi trong nhà: cắt ổ lăng quăng, chặn muỗi vào, xịt khi cần

Cách diệt muỗi bắt đầu từ đâu?

Bắt đầu từ một vòng đi tìm nước đọng, không phải từ bình xịt. Đi quanh nhà, ban công, sân thượng, mở nắp từng vật chứa, nhìn kỹ những con lăng quăng nhỏ ngoi lên mặt nước. Mỗi chỗ có lăng quăng là một ổ đang nở muỗi; cắt được ổ thì muỗi giảm thật, không cần xịt nhiều.

1. Nhận loài: bị đốt ban ngày là muỗi vằn; bị đốt ban đêm là muỗi cống.
2. Tìm ổ: mọi chỗ có nước đọng quá 5 ngày.
3. Cắt ổ: đổ, úp, cọ vật chứa; đậy kín chỗ trữ nước.
4. Chặn vào: lưới cửa sổ, cửa lưới, màn ngủ.
5. Diệt con đang bay: vợt, bình xịt khi thật cần.
6. Lặp lại: mỗi tuần một vòng, sau mỗi trận mưa thêm một vòng.

Lý do phải làm mỗi tuần là vòng đời: trứng nở sau 2–5 ngày khi có nước, lăng quăng thành muỗi trong 7–10 ngày. Đổ nước đọng mỗi tuần là cắt đứt vòng này trước khi muỗi kịp bay ra.

Nhiều nhà làm rất kỹ trong nhà nhưng quên sân thượng, máng xối, hộp kỹ thuật. Muỗi vằn bay trong bán kính khoảng 100 m quanh ổ, nên ổ trên sân thượng nhà mình là nguồn muỗi cho cả nhà.

Nhận ra muỗi vằn, muỗi cống bằng cách nào?

Nhìn giờ đốt và hình dạng. Muỗi vằn thân đen, chân có khoang trắng, đốt ban ngày, mạnh nhất 6–8 giờ sáng và 16–18 giờ chiều, đẻ vào nước sạch. Muỗi cống thân nâu xám, chân trơn, đốt ban đêm, đẻ bè trứng trên nước bẩn ở hố ga, cống.

Biết loài là biết tìm ổ ở đâu. Bị đốt ban ngày trong nhà thì ổ nằm trong nhà hoặc rất gần, tìm ở vật chứa nhỏ. Bị vo ve ban đêm thì tìm ở hố ga, cống quanh nhà, và chặn bằng cửa lưới, màn.

Ở vùng ven, gần ruộng, rừng còn có muỗi đòn xóc đậu chếch 45 độ, truyền sốt rét. Ảnh từng loài để so có ở trang muỗi vằn.

Tìm ổ lăng quăng trong nhà, ngoài sân thế nào?

Mở từng vật chứa có nước, nhìn mặt nước vài giây: lăng quăng là những con nhỏ dài vài milimét ngoi lên, lặn xuống theo kiểu uốn mình. Dùng đèn pin soi chỗ tối. Đáng ngờ nhất là đĩa chậu cây, lọ hoa, khay máy lạnh, máng xối, lốp xe, vỏ hộp ngoài sân.

Một mẹo nhỏ: lấy một cái gáo hoặc ly nhựa trong, múc nước lên soi ánh sáng. Lăng quăng thấy rõ hơn nhiều so với nhìn từ trên xuống mặt nước tối.

Ghi lại các chỗ tìm thấy lăng quăng vào một tờ giấy. Lần sau đi vòng, kiểm những chỗ đó trước; tuần nào cũng có lăng quăng ở một chỗ thì chỗ đó cần đổi cách xử lý.

Đổ, úp, cọ vật chứa thế nào cho đúng?

Đổ nước thôi chưa đủ. Muỗi vằn dán trứng ở thành vật chứa, sát mép nước; trứng chịu khô nhiều tháng, có nước lại là nở. Phải cọ thành vật chứa bằng bàn chải, rồi úp ngược hoặc bỏ đi. Vật chứa phải giữ nước thì đậy kín hoặc thay nước mỗi tuần.

• Đĩa chậu cây: đổ nước, cọ đĩa; lót cát vào đĩa để nước không đọng.
• Lọ hoa: thay nước 2–3 ngày một lần, cọ thành lọ.
• Chum, vại, xô trữ nước: đậy nắp kín, không để khe hở.
• Lốp xe, vỏ hộp: bỏ đi, hoặc cất vào nơi không có mưa.
• Khay máy lạnh: nối ống xả ra thẳng chỗ thoát, không để nước đọng khay.
• Máng xối: dọn lá, sửa chỗ võng đọng nước.

Trứng muỗi vằn nằm ngay trên thành vật chứa, nhỏ như hạt cát đen, rất khó nhìn thấy. Cọ bằng bàn chải là cách chắc nhất; tráng nước thôi thì trứng vẫn bám.

Lăng quăng đổ ra đất khô sẽ chết. Không đổ nước có lăng quăng xuống cống, vì ở đó lăng quăng vẫn sống tiếp.

Chỗ không đổ được nước xử lý ra sao?

Hố ga, bể cảnh, hòn non bộ, bể nước ngầm không đổ được thì có ba cách: đậy kín hoặc lắp lưới, thả cá ăn lăng quăng vào bể cảnh, hoặc dùng viên diệt lăng quăng ở chỗ không dùng nước sinh hoạt. Không thả viên diệt lăng quăng vào bể nước ăn uống, tắm giặt.

Cá bảy màu, cá lia thia ăn lăng quăng rất tốt trong bể cảnh, hòn non bộ. Với chum nước dùng hằng ngày thì không nên thả cá; đậy kín và thay nước là đủ.

Viên diệt lăng quăng mua lẻ phải có nhãn, số đăng ký, ghi rõ chỉ dùng cho nước không phải nước sinh hoạt. Hố ga nhiều, bể ngầm lớn thì nên để người làm có kinh nghiệm xử lý.

Chặn muỗi bay vào nhà bằng gì?

Lưới cửa sổ, cửa lưới, màn ngủ là ba thứ chặn muỗi bền nhất, không dùng thuốc. Lưới chống muỗi có mắt nhỏ hơn 1,5 mm; cửa lưới đóng trước 17 giờ, khi muỗi vằn bắt đầu bay nhiều. Muỗi cống ban đêm thì màn ngủ là cách chắc nhất.

• Lưới cửa sổ: kiểm chỗ rách, khe hở ở khung; muỗi lọt qua lỗ rất nhỏ.
• Cửa lưới, rèm lưới: lắp ở cửa ra ban công, sân sau.
• Màn ngủ: cho trẻ nhỏ cả giấc ngủ trưa; người đang sốt ngủ màn cả ngày.
• Khe dưới cửa: nẹp kín nếu nhà sát hẻm, kênh.
• Ống thông hơi, lỗ máy lạnh: trám kín khe quanh ống.

Quạt điện thổi mạnh ở chỗ ngồi cũng giảm bị đốt, vì muỗi bay yếu, khó đậu khi có gió. Đây là mẹo đơn giản cho bàn ăn ngoài sân buổi chiều.

Nhà gần kênh, bãi đất trống, công trình xây dựng có nguồn muỗi bên ngoài mà mình không xử lý được. Chặn ở cửa là phần chắc chắn nhất trong trường hợp đó.

Bình xịt, nhang muỗi, vợt điện dùng lúc nào?

Bình xịt, nhang muỗi, vợt điện chỉ diệt hoặc đuổi con muỗi đang bay, không chạm tới lăng quăng trong nước. Dùng khi cần ngay, ví dụ trước giờ ngủ, nhưng không thay được việc cắt ổ. Dùng bình xịt có nhãn, số đăng ký, xịt khi trẻ nhỏ không ở trong phòng.

Nhang muỗi đốt trong phòng kín cả đêm tạo khói hít vào phổi; nhà có trẻ nhỏ, người già, người hen nên dùng màn và lưới cửa thay vì nhang.

Bình xịt dùng nhiều mà muỗi không chết thường là muỗi đã quen loại thuốc đó, hoặc ổ vẫn đang nở mỗi ngày. Lúc đó quay lại bước tìm ổ.

Có nên tự phun tồn lưu, phun sương ở nhà?

Phun tồn lưu đúng là phun dải chân tường cao 1 m, gầm giường, sau rèm bằng thuốc pha đúng liều, khi người đã ra khỏi nhà. Tự làm được nếu có bình phun, đồ bảo hộ, đọc kỹ nhãn. Phun sương sân rộng, nhiều cây thì nên để người làm.

Không pha "đặc hơn cho mạnh". Thuốc đặc hơn không diệt muỗi tốt hơn, chỉ độc hơn cho người trong nhà và làm muỗi nhanh quen thuốc.

Muốn có người làm phần phun cho đúng, cách làm và giờ cách ly của đội kỹ thuật có ở trang dịch vụ diệt muỗi.

Làm theo thứ tự nào trong 4 tuần đầu?

Tuần đầu đi vòng tìm và cắt mọi ổ nước, lắp hoặc sửa lưới cửa. Tuần thứ hai đi vòng lại, đổ nước đọng mới, kiểm chỗ từng có lăng quăng. Tuần thứ ba, thứ tư lặp lại, thêm một vòng sau mỗi trận mưa. Sau 4 tuần mà vẫn bị đốt ban ngày thì còn ổ chưa tìm ra.

Tuần đầu vẫn bị đốt là bình thường: muỗi đã nở trước đó còn sống thêm vài tuần. Từ tuần thứ hai, nếu không còn ổ mới, số muỗi giảm dần vì không có lứa mới thay vào.

Muỗi cống ban đêm giảm chậm hơn nếu hố ga, kênh quanh nhà vẫn còn. Phần đó cần cửa lưới, màn ngủ, cộng việc xử lý hố ga.

Diệt muỗi ở mỗi loại mặt bằng khác nhau thế nào?

Cách làm giống nhau ở gốc là cắt ổ nước, chặn muỗi vào, phun chỗ muỗi đậu; khác nhau ở chỗ ổ nằm đâu và ai giữ ổ khỏi đọng lại. Nhà ở là chậu cây, khay máy lạnh; chung cư là hầm, hố ga; trường học là máng xối, sân chơi; nhà máy là rãnh, bể nước thải.

Nơi đông người dùng chung như trường, bệnh viện, chung cư, phần khó nhất là ai đi vòng đổ nước mỗi tuần. Giao cho một người, có bảng kiểm, thì mới giữ được.

Mẹo dân gian đuổi muỗi: cái nào có tác dụng?

Mẹo có tác dụng thật là mẹo cắt ổ và chặn muỗi: đổ nước đọng, cọ vật chứa, lưới cửa, quạt gió. Mẹo dùng mùi như trồng sả, bạc hà, đốt bã cà phê, xịt tinh dầu chỉ đuổi muỗi quanh chỗ có mùi trong thời gian ngắn, không làm muỗi trong nhà giảm.

Trồng nhiều chậu sả để đuổi muỗi có khi làm ngược: mỗi chậu có một cái đĩa lót, đĩa đọng nước là thêm ổ muỗi. Nếu trồng, lót cát vào đĩa.

Cá ăn lăng quăng trong bể cảnh, hòn non bộ là mẹo dân gian có tác dụng thật, đáng giữ.

Muỗi xịt không chết, phải đổi cách nào?

Muỗi ở thành phố lớn đã quen nhóm thuốc dùng trong bình xịt nhiều năm, nên xịt không chết ngay là chuyện có thật. Cách đổi đúng không phải là xịt nhiều hơn, mà là quay lại cắt ổ nước, chặn muỗi vào, phun tồn lưu chỗ muỗi đậu bằng loại khác nhóm.

• Cắt ổ: không còn lăng quăng thì không còn lứa mới, dù muỗi có quen thuốc.
• Đổi nhóm thuốc: đọc hoạt chất trên nhãn, chọn loại khác nhóm với loại đang dùng.
• Không pha đặc: pha đặc chỉ làm muỗi quen nhanh hơn, người trong nhà hít nhiều hơn.
• Dùng cách không hoá chất: lưới, màn, vợt điện không bị muỗi quen.

Đội kỹ thuật luân phiên nhóm hoạt chất giữa các lượt phun vì lý do này. Với nhà tự làm, một chai bình xịt khác nhóm và việc cắt ổ đều đặn thường là đủ.

Thấy muỗi vẫn nhiều dù đã cắt ổ, phun đúng chỗ, thì nguồn có thể nằm ngoài nhà: kênh, bãi đất, công trình bên cạnh.

Biết muỗi đã giảm bằng cách nào?

Ba dấu cho thấy muỗi đã giảm thật: đi vòng không còn thấy lăng quăng ở các chỗ cũ, không còn bị đốt ban ngày trong nhà, và buổi chiều ngồi ở sân ít bị đốt hơn rõ. Muỗi cống ban đêm giảm chậm hơn nếu quanh nhà còn hố ga, kênh.

"Hết muỗi" không có nghĩa là không bao giờ gặp lại. Mùa mưa có ổ mới mỗi tuần; vòng đổ nước đọng phải giữ đều, nhất là sau mỗi trận mưa lớn.

Muốn biết chi phí nếu thuê người làm cho nhà mình, xem bảng giá diệt muỗi theo diện tích.

Nhà có trẻ nhỏ, bà bầu, người đang sốt thì làm gì thêm?

Nhà có trẻ nhỏ, bà bầu, người già thì dựa vào cách không dùng thuốc là chính: cắt ổ nước, lưới cửa, màn ngủ cả giấc trưa, quạt gió, vợt điện. Nhà có người đang sốt thì cho người đó ngủ màn cả ngày, đi khám sớm, đổ nước đọng ngay hôm đó.

• Trẻ dưới 2 tuổi: không xịt thuốc trong phòng trẻ; mặc quần dài, áo dài tay màu sáng buổi chiều.
• Bà bầu: tránh ở trong phòng vừa xịt; kem chống muỗi lên da hỏi bác sĩ trước khi dùng.
• Người hen, dị ứng: bỏ nhang muỗi, bình cắm điện trong phòng ngủ.
• Người đang sốt: ngủ màn cả ngày lẫn đêm tới khi hết sốt; uống đủ nước, không tự ý dùng thuốc hạ sốt nhóm aspirin.

Muỗi vằn thường đốt ở mắt cá chân, bắp chân, chỗ dưới gầm bàn. Trẻ ngồi chơi dưới sàn buổi chiều là lúc dễ bị đốt nhất; cho trẻ chơi ở chỗ có quạt, có lưới cửa.

Sốt cao đột ngột, đau đầu, đau sau hốc mắt, nổi chấm đỏ dưới da là dấu cần đi khám ngay. Diệt muỗi giúp người khác trong nhà khỏi bị lây, không thay cho việc khám bệnh.

Sai lầm hay gặp khi tự diệt muỗi

Sai lầm hay gặp nhất là chỉ xịt mà không cắt ổ, đổ nước mà không cọ thành vật chứa, quên khay máy lạnh và máng xối, và dùng thuốc nông nghiệp trong nhà. Mỗi lỗi khiến muỗi quay lại sau 7–10 ngày, đúng lúc lứa mới nở.

Sai lầm cuối là làm một lần rồi thôi. Mùa mưa ở TP.HCM kéo dài nửa năm; ổ mới xuất hiện sau mỗi trận mưa. Một vòng đổ nước mỗi tuần, mười phút, rẻ hơn mọi lượt phun. Cách nhìn cả nhà theo từng khu có ở trang kiểm soát côn trùng nhà ở.