Trường mầm non xử lý côn trùng sao cho an toàn với trẻ?

Trường mầm non có những thứ côn trùng thích: bếp bán trú nấu cả trăm suất mỗi ngày, sữa bánh trong lớp, nệm ngủ trưa, sân chơi nhiều cây, chậu nước, đồ chơi ngoài trời đọng nước mưa. Và có những người dễ bị ảnh hưởng nhất: trẻ từ 1 tới 6 tuổi bò dưới sàn, cho tay vào miệng, ngủ trưa sát nền.

Vì vậy ở trường mầm non, câu hỏi không chỉ là diệt côn trùng bằng gì, mà là làm sao để trẻ gần như không tiếp xúc với thuốc. Bài này viết cho hiệu trưởng, phó hiệu trưởng phụ trách bán trú, nhân viên y tế trường và chủ nhóm trẻ tư thục: loài nào hay gặp, cách nào hợp với trẻ, làm lúc nào, và phụ huynh cần được báo những gì.

Vì sao trường mầm non phải làm khác trường phổ thông?

Trẻ dưới 6 tuổi nhạy với hoá chất hơn người lớn. Cân nặng nhỏ nên cùng một lượng thuốc là liều lớn hơn. Trẻ chơi và ngủ sát sàn, cho tay, đồ chơi vào miệng, thở nhanh hơn. Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA) khuyên trường học ưu tiên phòng ngừa và giảm thuốc.

Trường phổ thông có thể phun ngoài giờ học buổi chiều rồi học sinh vào lớp sáng hôm sau. Với lớp mầm non có trẻ ngủ trưa trên nền, nên giãn thời gian dài hơn và hạn chế phun trong phòng. Trang nhiều loài côn trùng trong trường học nói cách làm chung cho trường học.

Trường mầm non hay có những côn trùng nào?

Trường mầm non hay gặp gián ở bếp bán trú, kiến ở lớp có sữa bánh, muỗi ở sân chơi và đồ chơi đọng nước, ruồi ở bếp, chuột ở kho thực phẩm, rệp giường ở nệm ngủ trưa, kiến lửa ở bãi cỏ. Mỗi loài ở một khu khác nhau trong trường.

Muỗi vằn là loài cần lo nhất ở phía Nam, vì trẻ mầm non nằm trong nhóm dễ trở nặng khi mắc sốt xuất huyết. Kiến lửa ở bãi cỏ đốt rất đau, trẻ ngồi lên tổ có thể bị đốt nhiều vết cùng lúc.

Cách xử lý nào hợp với trường mầm non?

Thứ tự ưu tiên là phòng ngừa trước, rồi tới cách đưa thuốc vào đúng chỗ côn trùng ở, sau hết mới tới phun. Gel gián bơm sâu trong khe tủ bếp, bả kiến trong hộp kín sau tủ, bẫy dính đặt khuất, trạm chuột có khoá ở vòng ngoài đều để rất ít thuốc ở chỗ trẻ chạm.

1. Phòng ngừa: dọn vụn thức ăn, đậy đồ ăn, đổ nước đọng, bịt khe.
2. Giám sát: bẫy dính đánh số ở bếp, kho, góc lớp, đọc mỗi tuần.
3. Gel gián: bơm vào khe tủ bếp, bản lề, khe kệ, không chấm trên mặt phẳng.
4. Bả kiến: dạng hộp kín, gắn sau tủ, ngoài tầm tay trẻ.
5. Chuột: bẫy trong kho khoá, trạm bả có khoá ở vòng ngoài.
6. Phun tồn lưu theo khe: chỉ khi cần, làm khi trẻ nghỉ.
7. Phun sương muỗi: sân, bồn cây, khi không có trẻ, không phun trong lớp.

Phun một lượt toàn trường mỗi tháng "cho chắc" là cách không hợp với trường mầm non. Nó để thuốc trên sàn, chân tường ở mọi phòng, trong khi côn trùng thường chỉ ở vài chỗ. Bẫy dính đọc mỗi tuần sẽ chỉ ra những chỗ đó.

Xử lý lúc nào để trẻ không tiếp xúc?

Làm vào lúc trẻ nghỉ dài nhất trong tuần, thường từ chiều thứ Bảy, để có ít nhất 24–36 giờ thông gió trước sáng thứ Hai. Kỳ nghỉ hè, nghỉ Tết là dịp làm những việc lớn như xử lý mối, phun tồn lưu kho, sửa khe. Gel, bẫy, bả hộp kín thì làm được cuối giờ chiều ngày thường.

Không làm vào giờ ngủ trưa hay giờ trẻ chơi ngoài sân, kể cả khi "chỉ làm ở bếp". Hơi thuốc và người lạ mang bình phun đều làm trẻ và giáo viên lo lắng. Bài trường học kiểm tra côn trùng trước khai giảng có lịch việc cho dịp nghỉ hè.

Bếp bán trú cần làm gì?

Bếp bán trú là khu cần giữ kỹ nhất ở trường mầm non, vì thức ăn nấu ở đây đi thẳng vào bữa của trẻ. Gián, ruồi, chuột là ba loài cần giữ ở mức thấp nhất. Việc chính là vệ sinh bếp cuối ngày, kho khô kín, rác có nắp, và gel trong khe thay vì phun.

• Cuối ngày: lau bàn sơ chế, gầm bếp, đổ rác, rửa thùng rác.
• Kho khô: gạo, bột, sữa bột trong thùng có nắp, kệ cách nền 15 cm.
• Cống, phễu thoát sàn: cọ màng nhầy mỗi tuần, đậy nắp ban đêm.
• Đèn bắt ruồi: gắn ở cửa sau, khu sơ chế, không gắn trên bàn chia suất.
• Gel gián: bơm vào khe tủ, khe bếp, bản lề, sau bữa xế.
• Trạm chuột: có khoá, ở vòng ngoài và cạnh cửa nhập thực phẩm.

Bếp thuê đơn vị nấu suất ăn thì trường vẫn nên giữ sổ kiểm côn trùng của bếp, vì trường là nơi trẻ ăn. Trang gián trong trường học nói kỹ về bếp bán trú và căng tin.

Muỗi ở sân chơi xử lý thế nào?

Muỗi vằn ở trường mầm non đẻ trong đồ chơi ngoài trời đọng nước, lốp xe làm đồ chơi, chậu cây, máng xối, khay nước máy lạnh, hốc cây. Đổ nước đọng mỗi tuần là việc quan trọng nhất. Phun sương chỉ làm khi trẻ nghỉ, và chỉ ở sân, bồn cây, không phun trong lớp.

1. Đi một vòng sân mỗi thứ Sáu, đổ nước trong đồ chơi, lốp xe, chậu, xô.
2. Dùng lốp xe, đồ chơi có lỗ thoát nước, hoặc úp ngược khi không chơi.
3. Khơi máng xối, lỗ thoát nước sân thượng, ban công.
4. Kiểm khay nước máy lạnh các lớp, đổ nước.
5. Lấp hốc cây, gốc tre bằng cát.
6. Phun sương bồn cây, hàng rào cây khi trẻ nghỉ, đặc biệt mùa mưa.
7. Khi phường có ca sốt xuất huyết gần trường: báo đơn vị xử lý làm thêm.

Trang muỗi trong trường học chỉ các chỗ nước đọng hay bị bỏ sót ở trường như máng xối, đồ chơi sân.

Nệm ngủ trưa có rệp giường thì làm sao?

Rệp giường ở trường mầm non thường theo đồ dùng của trẻ từ nhà tới, rồi trú trong đường may nệm, gối, khe giường tầng. Dấu là chấm đen nhỏ ở mép nệm, vết cắn thành hàng trên tay chân trẻ. Xử lý bằng nhiệt và hút bụi là chính, thuốc chỉ dùng ở khe, khi trẻ nghỉ.

Khi có rệp, báo phụ huynh lớp đó để kiểm cả ở nhà, nếu không rệp sẽ quay lại theo cặp, túi đồ. Trang rệp giường ở trường học có cách làm cho nệm ngủ trưa và ký túc xá.

Kiến lửa ở sân cỏ có nguy hiểm cho trẻ không?

Có. Kiến lửa làm tổ dưới đất ở bãi cỏ, gốc cây, mép sân, đùn đất thành ụ nhỏ. Trẻ ngồi hay giẫm lên tổ là cả đàn bò ra đốt nhiều vết, đau rát, nổi mụn mủ nhỏ. Trẻ dị ứng có thể sưng nhiều. Cần tìm và xử lý tổ trước khi trẻ ra chơi.

• Kiểm sân mỗi tuần: tìm ụ đất nhỏ, đất tơi ở bãi cỏ, mép sân, gốc cây.
• Rào tổ ngay khi thấy: không cho trẻ chơi gần, báo đơn vị xử lý.
• Bả kiến lửa: rải quanh tổ khi trẻ nghỉ, kiến mang về tổ.
• Không đổ nước sôi, xăng dầu vào tổ: nguy hiểm, kiến dời tổ sang chỗ khác.
• Trẻ bị đốt: rửa nước sạch, chườm lạnh, theo dõi; sưng nhiều, khó thở thì đưa đi viện ngay.

Trang kiến trong trường học nói thêm về kiến lửa ở sân chơi và kiến trong lớp.

Lớp học chuẩn bị gì trước buổi xử lý?

Trước buổi xử lý, giáo viên cất đồ chơi vào tủ đóng hoặc thùng có nắp, dồn nệm, gối vào phòng không xử lý, đậy hoặc cất đồ dùng ăn uống, sữa, bánh. Sau buổi xử lý, mở cửa thông gió, lau mặt bàn ăn, kệ trẻ chạm, rồi mới bày đồ ra lại.

1. Thông báo cho giáo viên từng lớp trước 2–3 ngày.
2. Cất đồ chơi nhỏ, đồ chơi bằng vải vào thùng có nắp.
3. Dồn nệm, gối, chăn sang phòng không xử lý hoặc bọc kín.
4. Cất sữa, bánh, ly, bình nước của trẻ.
5. Đậy bể cá, chuyển chậu cây, lồng chim của lớp nếu có.
6. Sau buổi làm: mở cửa sổ, bật quạt thông gió.
7. Sáng thứ Hai: lau mặt bàn, ghế, kệ đồ chơi trước khi trẻ vào.

Không lau chân tường, khe tủ đã được xử lý theo khe, vì sẽ làm mất tác dụng. Mặt bàn, mặt kệ, sàn giữa phòng thì lau như bình thường.

Phụ huynh cần được báo những gì?

Báo phụ huynh trước buổi xử lý khoảng 2–3 ngày: ngày giờ làm, khu nào được xử lý, cách làm, và thời gian thông gió trước khi trẻ vào. Phụ huynh có con bị hen, dị ứng nên được hỏi riêng. Việc báo trước giúp tránh tin đồn "trường phun thuốc độc" lan trong nhóm phụ huynh.

Trẻ có tiền sử hen, dị ứng nặng thì nhân viên y tế trường nên trao đổi với phụ huynh và có thể sắp xếp để trẻ không vào khu vừa xử lý ngay sáng thứ Hai. Bài nhà có trẻ sơ sinh có nên phun thuốc côn trùng có thêm thông tin về trẻ nhỏ và thuốc côn trùng.

Trường cần giữ hồ sơ gì?

Trường nên giữ sổ côn trùng gồm sơ đồ điểm bẫy, kết quả đọc bẫy mỗi tuần, biên bản mỗi lần xử lý ghi rõ khu, cách làm, sản phẩm, người làm, và thông báo đã gửi phụ huynh. Hồ sơ này cần khi có đoàn kiểm tra bếp bán trú, khi phụ huynh hỏi.

• Sơ đồ điểm bẫy, trạm: đánh số, vẽ trên mặt bằng trường.
• Sổ đọc bẫy: ngày, số côn trùng từng điểm, người đọc.
• Biên bản xử lý: khu, cách làm, sản phẩm, liều, người làm, giờ làm.
• Nhãn, giấy tờ sản phẩm: bản chụp nhãn các sản phẩm đã dùng.
• Thông báo phụ huynh: bản đã gửi, ngày gửi.
• Ghi nhận sự cố: trẻ bị kiến đốt, phụ huynh phản ánh, việc đã làm.

Bài lịch tự kiểm và hồ sơ côn trùng cho trường học có mẫu lịch và danh mục hồ sơ, còn bài cán bộ y tế học đường kiểm những gì trong tháng dành cho nhân viên y tế trường.

Nhóm trẻ tư thục, lớp mẫu giáo nhỏ làm thế nào?

Nhóm trẻ gia đình, lớp mẫu giáo tư thục nhỏ thường ở nhà phố, căn hộ cải tạo, bếp chung với nhà ở. Nguyên tắc vẫn vậy nhưng gọn hơn: bẫy dính ở bếp và góc lớp, gel trong khe tủ bếp, dọn nước đọng ở sân thượng, xử lý vào chiều thứ Bảy hoặc Chủ nhật.

• Bếp chung với nhà ở: xử lý cả bếp nhà, vì gián đi qua lại.
• Sân thượng, ban công có chậu cây: đổ nước đọng mỗi tuần.
• Phòng ngủ trưa trên sàn gỗ, thảm: hút bụi thảm, kiểm rệp mép nệm.
• Nhà phố liền vách: gián, chuột từ nhà bên, cần trám khe chung.
• Lịch: chiều thứ Bảy làm, thông gió tới sáng thứ Hai.

Nhóm trẻ nhỏ không cần phun nhiều. Phần lớn việc là vệ sinh và bịt khe, kèm gel, bẫy đúng chỗ. Phòng bệnh nhi, phòng khám nhi cũng cần cẩn thận như vậy, xem bài phòng bệnh luôn có người nằm, xử lý côn trùng thế nào.

Khi nào nên gọi người làm?

Nên gọi khi bẫy ở bếp bán trú bắt gián nhiều tuần liền, khi có phân chuột trong kho thực phẩm, khi trẻ bị kiến lửa đốt, khi có rệp ở nệm ngủ trưa, hoặc khi phường có ca sốt xuất huyết gần trường. Kỹ thuật viên khảo sát không thu phí, đi cùng người phụ trách bán trú.

Đội kỹ thuật của Khử Trùng Toàn Cầu làm ở trường mầm non theo nguyên tắc ít thuốc ở chỗ trẻ chạm: bẫy đánh số đọc mỗi lượt, gel trong khe, bả trong hộp khoá, phun sương sân chơi và phun tồn lưu khe bếp vào chiều thứ Bảy, ghi biên bản đầy đủ cho hồ sơ trường. Lịch định kỳ 1 lần/tháng, mùa mưa có thể kiểm muỗi thêm. Trường có bếp lớn nấu cho nhiều điểm có thể đọc thêm bài bếp ăn công nghiệp kiểm soát côn trùng ra sao. Xem giá tại bảng giá diệt côn trùng trường học.