Diệt ruồi bệnh viện: khu rác y tế, bếp dinh dưỡng, thoát sàn khoa

Diệt ruồi bệnh viện bắt đầu từ khu nào?

Bắt đầu ở khu lưu giữ rác, bếp dinh dưỡng, căng tin, nơi có nhiều thức ăn thừa và rác nhất. Sau đó tới thoát sàn, nhà vệ sinh các khoa, hành lang người nhà, rồi mới tới khu khám, phòng bệnh. Diệt ruồi bệnh viện đi từ ngoài vào trong, từ khu bẩn tới khu sạch.

1. Khu lưu giữ rác: rác sinh hoạt, thùng, nền, lịch thu.
2. Bếp dinh dưỡng: bẫy mỡ, thoát sàn, thùng thức ăn thừa.
3. Căng tin, nhà ăn người nhà: quầy, thùng rác.
4. Khoa phòng: thoát sàn, nhà vệ sinh, phòng hộ lý.
5. Hành lang, sân: chỗ người nhà ăn uống, thùng rác công cộng.

Bệnh viện 300–500 giường có hàng chục điểm cần xem; khảo sát đi cùng người của khoa kiểm soát nhiễm khuẩn và phòng hành chính quản trị.

Phiếu khảo sát chia điểm theo khoa và bộ phận phụ trách, để mỗi nơi biết phần việc của mình.

Ruồi ở bệnh viện từ đâu ra?

Phần lớn từ rác sinh hoạt và thức ăn: khu lưu giữ rác, thùng thức ăn thừa của bếp, căng tin, hộp cơm người nhà để lại. Ruồi cống từ thoát sàn khoa phòng, nhà vệ sinh bệnh nhân. Nhặng xanh xuất hiện khi rác thịt cá để lâu hoặc có xác chuột trên trần. Bệnh viện gần chợ thì có thêm ruồi bay vào.

Ruồi nhà đậu trên rác rồi đậu lên thức ăn, mang theo vi khuẩn trên chân, miệng. Ở bệnh viện, đây là lý do chính khoa kiểm soát nhiễm khuẩn quan tâm tới ruồi.

Đếm ruồi theo loài ở từng đèn cho biết nguồn ở khoa nào: ruồi cống ở đèn hành lang khoa là ổ trong thoát sàn khoa đó.

Khu lưu giữ rác sinh hoạt và chất thải y tế làm gì?

Khu lưu giữ rác của bệnh viện có rác sinh hoạt và chất thải y tế để riêng theo quy định của bệnh viện. Ruồi chủ yếu ở phần rác sinh hoạt có thức ăn thừa. Thùng nắp kín, khu có mái, cửa đóng, nền rửa sau mỗi lần thu, thu đúng lịch. Kỹ thuật viên phun tồn lưu chân tường, phun sương quanh khu.

Kỹ thuật viên không mở, không đụng vào túi chất thải y tế; phần đó thuộc quy trình của bệnh viện. Việc của kỹ thuật viên là quanh khu: tường, nền, cửa, đèn.

Khu lưu giữ đặt xa khoa phòng, xa bếp, cuối hướng gió; cửa khu đóng khi không có người đổ rác.

Vì sao rác bệnh viện phải thu trong ngày?

Vì ruồi nhà đi từ trứng tới con trưởng thành rất nhanh ở khí hậu nóng. Trứng nở sau 8–24 giờ, dòi lớn tới 7–10 mm trong vài ngày, cả vòng chỉ chừng 7–10 ngày. Rác thức ăn để qua 2–3 ngày ở khu lưu giữ là đủ cho một lứa mới nở ngay cạnh khoa phòng.

Một con ruồi nhà cái đẻ khoảng 100–150 trứng mỗi lần, đẻ nhiều lần. Thu rác sinh hoạt hằng ngày, rửa nền khu lưu giữ sau mỗi lần thu, là cách rẻ nhất để cắt vòng này trước khi cần tới thuốc.

Bệnh viện ký hợp đồng thu rác hai ba ngày một lần thì nên đổi sang hằng ngày cho phần rác thức ăn, kể cả khi phần rác khác vẫn thu theo lịch cũ.

Bếp dinh dưỡng, căng tin, nhà ăn người nhà làm gì?

Bếp dinh dưỡng nấu suất ăn bệnh lý cho bệnh nhân, căng tin bán cho người nhà và nhân viên. Cả hai làm như bếp nhà hàng lớn: vét bẫy mỡ, cọ thoát sàn, thùng thức ăn thừa nắp kín, chuyển ra khu lưu giữ sau mỗi bữa, đèn keo cách khu chia suất ít nhất 1,5 m. Không phun trong bếp; phun ở khu rác bếp.

Xe đẩy thức ăn đi qua nhiều khoa rồi về bếp có vụn thức ăn dính bánh xe, khay. Rửa xe đẩy sau mỗi chuyến cắt một đường ruồi đi theo từ khoa về bếp.

Căng tin do đơn vị ngoài thuê thì hợp đồng thuê nên ghi việc vét bẫy mỡ, đổ rác; bệnh viện giữ quyền kiểm.

Thoát sàn khoa phòng, nhà vệ sinh bệnh nhân làm gì?

Nhà vệ sinh bệnh nhân, phòng hộ lý, phòng rửa dụng cụ có thoát sàn, máng rửa luôn ẩm; lớp nhầy trong ống là nơi ruồi cống đẻ. Hộ lý cọ thoát sàn theo lịch vệ sinh khoa, kỹ thuật viên đổ men vi sinh mỗi lượt, nắp chặn mùi được thay khi hỏng. Không phun thuốc trong nhà vệ sinh khoa.

1. Thử ống: dán băng keo trong lên nắp thoát sàn qua đêm.
2. Cọ: theo lịch vệ sinh của khoa.
3. Men vi sinh: cuối ngày, khi ít dùng.
4. Nắp chặn mùi: thay nắp hỏng, thiếu.
5. Ống khô: dội nước phòng ít dùng mỗi ngày.

Phòng bệnh trống, khoa đang sửa chữa có thoát sàn khô lâu ngày; ruồi cống từ ống chung bay lên. Dội nước các ống này mỗi ngày là việc nhỏ của hộ lý.

Men vi sinh dùng cho ống không ảnh hưởng tới hoá chất khử khuẩn bề mặt của khoa, vì đổ thẳng vào ống, không lên sàn.

Phòng bệnh, hành lang người nhà ăn uống có ruồi làm sao?

Người nhà mang cơm hộp, trái cây, nước ngọt vào phòng bệnh và hành lang. Hộp để lại, vỏ trái cây trong thùng rác phòng là mồi cho ruồi nhà, ruồi giấm. Thùng rác phòng có nắp, hộ lý thu sau mỗi bữa, nhắc người nhà không để đồ ăn trên bậu cửa sổ, lưới cửa sổ ở phòng mở cửa.

Không phun trong phòng bệnh khi có bệnh nhân. Ruồi trong phòng giảm khi nguồn ở khu rác, bếp được xử lý và thùng rác phòng được thu đúng giờ.

Một tấm biển nhỏ ở cửa khoa nhắc người nhà bỏ hộp cơm vào thùng có nắp giúp hộ lý nhiều hơn người ta nghĩ.

Phòng mổ, hồi sức, khu vô khuẩn: làm gì, không làm gì?

Khu vô khuẩn như phòng mổ, hồi sức, phòng pha chế thuốc không phun thuốc, không đặt đèn keo bên trong. Việc chính là giữ cửa, lưới, áp lực phòng, và xử lý nguồn ruồi ở hành lang, khu phụ quanh đó. Đèn keo đặt ở tiền phòng, hành lang dẫn vào, theo sự đồng ý của khoa kiểm soát nhiễm khuẩn.

Kỹ thuật viên vào khu hạn chế theo quy định của bệnh viện, đi cùng người của khoa, mặc trang phục theo yêu cầu. Mọi việc trong khu được ghi vào phiếu.

Thấy ruồi trong khu vô khuẩn là sự việc khoa cần biết ngay; kỹ thuật viên báo, cùng khoa tìm đường vào.

Đèn keo ở bệnh viện đặt chỗ nào?

Đèn keo đặt ở bếp dinh dưỡng, căng tin, cửa khu lưu giữ rác, sảnh khoa gần cửa ra sân, tiền phòng khu vô khuẩn. Treo cao 1,2–1,8 m, cách cửa ít nhất 5 m về phía trong, không chiếu vào giường bệnh. Không dùng đèn điện giật trong bệnh viện vì xác ruồi văng ra.

• Bếp, căng tin: theo sơ đồ, cách khu chia 1,5 m.
• Cửa khu rác: lùi vào trong hành lang.
• Sảnh khoa: gần cửa ra sân, khuất.
• Tiền phòng khu vô khuẩn: khi khoa đồng ý.
• Không đặt: trong phòng bệnh, phòng mổ.

Ánh đèn trong phòng bệnh ban đêm làm bệnh nhân khó ngủ; vì vậy đèn chỉ đặt ở khu chung, khu phụ.

Mỗi đèn có số, nằm trên sơ đồ của khoa kiểm soát nhiễm khuẩn; tấm keo thay mỗi lượt tháng, đếm ruồi theo loài.

Phun ở bệnh viện: phun đâu, không phun đâu?

Phun tồn lưu ở chân tường khu lưu giữ rác, khu rác bếp, tường ngoài quanh cửa sau bếp, cửa khu rác. Phun sương quanh khu rác ngoài trời, sân sau. Không phun trong khoa phòng, phòng bệnh, nhà vệ sinh khoa, khu vô khuẩn, bếp, khu chia suất. Mọi lượt phun đều có giờ, khu, chế phẩm trong phiếu.

Chế phẩm dùng có số đăng ký, phiếu an toàn được giao cho khoa kiểm soát nhiễm khuẩn giữ. Lượt phun ngoài trời xếp lúc sân vắng, gió nhẹ.

Bệnh nhân hen suyễn, người nhà nhạy cảm không bị ảnh hưởng vì không có phun trong khu điều trị.

Làm theo khoa, tránh giờ thăm bệnh thế nào?

Lượt tháng chia theo khoa, mỗi khoa một khung giờ đã thống nhất, tránh giờ thăm bệnh, giờ phát cơm, giờ giao ban. Khu rác, bếp, sân sau làm ban sáng sớm hoặc chiều tối. Kỹ thuật viên báo điều dưỡng trưởng khoa khi tới và khi xong.

Lịch cả năm gửi khoa kiểm soát nhiễm khuẩn từ đầu; mỗi tháng nhắc lại một tuần trước để các khoa sắp xếp.

Khoa cấp cứu hoạt động suốt ngày đêm thì làm theo khu nhỏ, từng phần, không đóng cả khoa.

Bệnh nhân, người nhà, nhân viên cần biết gì?

Bệnh nhân và người nhà không cần làm gì đặc biệt vì không có phun trong phòng bệnh. Người nhà được nhắc bỏ hộp cơm, vỏ trái cây vào thùng có nắp, không để đồ ăn trên bậu cửa sổ. Nhân viên bếp, hộ lý biết khu nào đã phun để không cọ chân tường trong 5–7 ngày.

• Bệnh nhân: không bị ảnh hưởng, không cần rời phòng.
• Người nhà: bỏ rác đúng thùng, đóng cửa sổ khi rời phòng.
• Hộ lý: thu rác phòng sau mỗi bữa, dội ống khô.
• Bếp: không cọ chân tường khu rác đã phun 5–7 ngày.

Người nhà thấy kỹ thuật viên ở hành lang và hỏi; câu trả lời đơn giản là "kiểm tra côn trùng định kỳ". Phiếu an toàn chế phẩm có sẵn ở khoa nếu ai cần xem.

Thấy ruồi trong phòng bệnh, người nhà báo điều dưỡng; điều dưỡng ghi lại, kỹ thuật viên xem ở lượt gần nhất.

Phân việc với kiểm soát nhiễm khuẩn, hộ lý, bếp ra sao?

Khoa kiểm soát nhiễm khuẩn giữ sơ đồ đèn, hồ sơ, lịch; hộ lý giữ thùng rác phòng, thoát sàn khoa; bếp giữ bẫy mỡ, thùng thức ăn thừa; hành chính quản trị lo khu lưu giữ rác, lưới, nắp thùng; kỹ thuật viên làm phần kỹ thuật, ghi lại việc nào đang bị bỏ.

Báo cáo tháng gửi khoa kiểm soát nhiễm khuẩn, ghi việc của từng bộ phận đã làm hay chưa. Khoa dùng báo cáo này để nhắc trong giao ban.

Phân việc rõ giúp tránh chuyện mỗi khoa tự mua bình xịt về xịt, vừa không hết ruồi vừa có mùi trong khoa.

Hồ sơ cho kiểm tra chất lượng bệnh viện ghi gì?

Kiểm tra chất lượng bệnh viện hằng năm thường hỏi về chương trình kiểm soát côn trùng: hợp đồng, sơ đồ đèn, phiếu từng lượt có số côn trùng theo loài, biểu đồ tháng, ngưỡng, hành động khi vượt, phiếu an toàn chế phẩm. Hồ sơ do khoa kiểm soát nhiễm khuẩn giữ.

• Hợp đồng: phạm vi, nhịp tháng, khu không phun.
• Sơ đồ đèn: theo tầng, theo khoa.
• Phiếu lượt: số ruồi mỗi đèn, chữ ký khoa.
• Biểu đồ, ngưỡng: theo khu.
• Chế phẩm: số đăng ký, phiếu an toàn.

Ngưỡng thấp nhất đặt cho bếp dinh dưỡng, khu chia suất, tiền phòng khu vô khuẩn; khu rác có ngưỡng cao hơn.

Hồ sơ lưu theo năm để so cùng kỳ; mùa mưa thường cao hơn, hồ sơ có hành động thì không bị nêu.

Phòng khám tư, nha khoa khác bệnh viện lớn ra sao?

Phòng khám tư không có bếp, khu lưu giữ rác nhỏ, ít người nhà ăn uống. Ruồi chủ yếu là ruồi cống ở nhà vệ sinh, ruồi giấm ở phòng nghỉ nhân viên, ruồi nhà lọt vào từ cửa mặt đường. Việc gọn hơn: cọ ống, đổ men, thùng rác nắp kín, lưới cửa, một đèn keo khuất.

Phòng khám nha có ống hút nước bọt, bồn nhổ; cặn trong các ống này cũng là chỗ ruồi cống, ruồi giấm đẻ nếu không được làm sạch theo quy trình máy.

Phòng khám ở nhà phố mặt đường thì giữ cửa kính đóng, dùng tay co thuỷ lực; ruồi ngoài đường là nguồn lớn nhất.

Sai lầm hay gặp ở bệnh viện

Hay gặp nhất là mỗi khoa tự mua bình xịt, đèn điện giật đặt ở hành lang, khu lưu giữ rác để cửa mở, thùng thức ăn thừa chờ ở cửa bếp tới chiều. Những cách này hoặc gây mùi trong khu điều trị, hoặc không chạm tới ổ. Phân việc rõ và làm từ khu rác vào thường đủ thấy khác.

Một sai lầm khác: bỏ qua nhặng xanh vì "chỉ vài con". Nhặng trong bệnh viện gần như luôn báo có xác chuột hoặc rác thịt để lâu, cần tìm ngay.

Khoa đang sửa chữa, ống khô, trần mở là lúc ruồi, chuột dễ vào nhất; đưa khoa sửa chữa vào lịch kiểm.

Khi nào ký lịch tháng, khi nào gọi người làm?

Bệnh viện có bếp, căng tin, khu lưu giữ rác nên ký lịch tháng, vì nguồn ruồi có mỗi ngày và kiểm tra chất lượng cần hồ sơ liên tục. Phòng khám tư nhỏ có thể làm một lần kèm hướng dẫn, rồi theo tháng nếu ở mặt đường đông. Gọi người làm khi phân việc đã giữ đều mà tấm keo không giảm.

• Bệnh viện có bếp: lịch tháng, sơ đồ theo khoa.
• Phòng khám đa khoa: lịch tháng.
• Phòng khám nhỏ: một lần, rồi theo tháng nếu cần.
• Sắp kiểm tra chất lượng: bắt đầu sớm để có số liệu.

Khảo sát không thu phí. Giá cho bệnh viện có ở trang giá diệt ruồi bệnh viện; cách làm của đội có ở trang dịch vụ diệt ruồi.

Muốn gộp ruồi với chuột, gián, muỗi trong một chương trình, xem diệt côn trùng bệnh viện.