Diệt gián bệnh viện, phòng khám: bếp dinh dưỡng, pantry các khoa, khu hậu cần, làm mà không dừng việc điều trị

Diệt gián bệnh viện bắt đầu từ khu nào?

Bắt đầu từ khu hậu cần: bếp dinh dưỡng, căng tin, kho thực phẩm, phòng giặt, hầm kỹ thuật, khu rác. Đây là nơi gián Đức sinh sôi và gián Mỹ sống, rồi đi theo xe cơm, xe đồ vải, trục kỹ thuật lên các khoa. Pantry khoa, phòng nhân viên trực là khu thứ hai.

Bệnh viện khác các nơi khác ở chỗ nhiều người ở lại qua đêm: bệnh nhân, người nhà, nhân viên trực. Đồ ăn vào buồng bệnh, phòng trực từ khắp nơi, theo túi, hộp cơm, thùng trái cây. Đó là nguồn gián mới mà bệnh viện không kiểm soát hết được, nên chương trình phải đi đều mỗi tháng.

Phòng khám nhỏ không có bếp thì nguồn chính là phòng nhân viên, pantry, nhà vệ sinh, kho. Cách nghĩ vẫn vậy: tìm nơi có đồ ăn và nước trước.

Bếp dinh dưỡng, căng tin bệnh viện làm thế nào?

Bếp dinh dưỡng nấu cho bệnh nhân theo chế độ ăn, chạy từ sáng sớm tới chiều. Ổ gián nằm trong khoang mô-tơ tủ mát, khe bàn inox, chân bếp, khu rửa khay, kho khô. Chấm gel sau ca nấu cuối, không phun lên bàn sơ chế, hàng nhập mở kiểm ngoài cửa, xe cơm lau khô.

• Tủ mát, tủ cơm: tháo tấm che mô-tơ soi; gel quanh khoang.
• Bàn inox, chân bếp: gel ở mép gấp, khung chân, khe tường.
• Khu rửa khay, máy rửa: gel quanh ống xả, nắp lưới thoát sàn.
• Kho khô, kho sữa: kệ cách tường, bao mở dở vào thùng có nắp.
• Xe cơm lên khoa: lau khô, kiểm khung xe; xe là đường gián lên các tầng.

Căng tin bệnh viện do đơn vị ngoài thuê kinh doanh thì đưa điều khoản kiểm soát côn trùng vào hợp đồng, yêu cầu phiếu lượt theo cùng mẫu của bệnh viện. Căng tin thường nằm ở tầng trệt, gần hầm và khu rác: nếu căng tin có gián, cả khu xung quanh sẽ có.

Sữa công thức, cháo dinh dưỡng, nước đường là thức ăn rất hấp dẫn với gián. Kho sữa và khu pha sữa cần kệ kín, nắp đậy, lau sạch chỗ đổ ngay.

Pantry khoa, phòng nhân viên trực xử lý ra sao?

Mỗi khoa có pantry hoặc phòng nhân viên với lò vi sóng, tủ lạnh, ấm đun nước, bồn rửa, đồ ăn của nhân viên trực. Gián Đức trú trong khe tủ, chân tủ lạnh, đáy lò vi sóng. Chấm gel ở các khe đó, bẫy keo dưới tủ, dọn tủ lạnh chung mỗi tuần.

Một bệnh viện 20–30 khoa có 20–30 pantry. Đặt hai tấm bẫy keo ở mỗi pantry, đếm mỗi tháng, ghi theo khoa, là cách biết sớm khoa nào cần xử lý trước khi người bệnh thấy gián.

Phòng trực đêm hay có đồ ăn khuya mở dở để trên bàn. Một quy định đơn giản như dọn bàn, đổ rác cuối ca trực giúp gel ở pantry làm việc nhanh hơn rõ.

Buồng bệnh dùng gì để an toàn cho người bệnh?

Trong buồng bệnh không phun thuốc. Chỉ dùng gel chấm sâu trong khe kín như bản lề tủ đầu giường phía trong, khe tủ âm tường, và bẫy keo đặt sau tủ, gầm giường. Buồng có người bệnh nặng, khu hồi sức, phòng mổ không đặt gì; xử lý các khu xung quanh và hành lang.

• Tủ đầu giường: đồ ăn người nhà để lại; nhắc đậy kín, dọn hằng ngày.
• Nhà tắm buồng bệnh: nắp thoát sàn có lưới, trám khe ống.
• Khu hồi sức, phòng mổ, phòng sạch: không gel, không phun; chỉ bẫy keo ở hành lang ngoài.
• Buồng có trẻ sơ sinh, nhi: chỉ bẫy keo ở chỗ trẻ không với tới.

Khi người bệnh hoặc người nhà báo thấy gián, ghi lại buồng, giờ, chỗ thấy; trong ngày soi buồng đó cùng pantry khoa. Nếu là gián Mỹ to, kiểm nắp thoát sàn nhà tắm buồng; nếu là gián Đức nhỏ, nguồn thường ở pantry hoặc đồ ăn trong tủ đầu giường.

Khoa kiểm soát nhiễm khuẩn nên được biết danh sách chế phẩm, chỗ dùng, để quyết định khu nào được đặt gel, khu nào chỉ bẫy keo.

Hầm kỹ thuật, hố ga, khu rác y tế: chặn gián Mỹ thế nào?

Gián Mỹ ở bệnh viện sống đông trong hầm kỹ thuật, trạm xử lý nước thải, hố ga, khu rác, rồi đi theo trục ống lên các tầng. Phun tồn lưu chân tường hầm, quanh miệng hố ga; hạt bả trên gờ trong hố ga; nắp lưới cho thoát sàn các tầng; trám khe ống xuyên sàn khi bảo trì.

Khu rác y tế có quy định riêng về ra vào. Kỹ thuật viên đi theo người của bộ phận môi trường bệnh viện, mặc bảo hộ đúng quy định, không chạm vào thùng rác lây nhiễm.

Bệnh viện cũ có hệ thống cống lâu năm, nắp hố ga hỏng nhiều. Phiếu lượt ghi rõ nắp nào cần thay để bộ phận kỹ thuật lên kế hoạch sửa.

Trục kỹ thuật chạy suốt chiều cao toà nhà là "đường cao tốc" của gián Mỹ. Ống thoát nước, ống cấp nước, máng cáp đi xuyên qua sàn mỗi tầng, chỗ xuyên sàn thường để hở vài centimet sau khi thi công. Trám kín những khe này bằng vật liệu chống cháy mỗi khi bảo trì một tầng, kết hợp nắp lưới cho thoát sàn ở các khoa, giúp số gián Mỹ ở tầng trên giảm rõ sau vài tháng mà không cần thêm thuốc. Đây là phần bộ phận kỹ thuật bệnh viện làm, đội diệt gián chỉ ra vị trí và ghi lại trên sơ đồ.

Vì sao gián ở bệnh viện đáng lo hơn ở nơi khác?

Ở bệnh viện, gián đi qua cống, khu rác y tế rồi bò lên tủ đầu giường, khay cơm, bồn rửa của khoa. Chân và thân gián mang vi khuẩn từ những chỗ đó. Người bệnh yếu, trẻ sơ sinh, người già nằm lâu chịu rủi ro cao hơn người khoẻ.

• Vi khuẩn theo chân gián: gián Mỹ có thể đi 20–30 m mỗi đêm từ hố ga tới khu có thức ăn.
• Dị ứng, hen: phân và xác gián tích ở khe tủ, hộp kỹ thuật làm nặng thêm bệnh hô hấp.
• Sinh sôi: một bao trứng gián Đức có 30–40 trứng, nở sau khoảng 4 tuần trong khe ấm 28–32 °C.
• Niềm tin: một tấm ảnh gián trong buồng bệnh lan rất nhanh trên mạng xã hội.

Vì vậy diệt gián bệnh viện không phải làm cho đẹp. Chương trình cần đi đều mỗi tháng, có số liệu từng khoa, có ngưỡng để biết lúc nào cần làm thêm, và có khoa kiểm soát nhiễm khuẩn cùng theo dõi. Bẫy ở pantry khoa trên 3 con qua đêm là mức nên xử lý thêm trong tuần, không chờ lượt tháng sau.

Khu điều trị cho trẻ em, khu sơ sinh, khoa ung bướu, khoa hồi sức được ưu tiên: soi hành lang và pantry gần các khu này kỹ hơn, dù trong khu không đặt gì.

Phòng giặt, kho đồ vải, kho vật tư cần chú ý gì?

Phòng giặt ấm, ẩm, cống sàn lớn; kho đồ vải giữ ga, gối, áo bệnh nhân đi khắp các khoa; kho vật tư giữ thùng carton hàng tiêu hao. Ba chỗ này cần gel ở chân máy, khe kệ; bẫy keo ở góc kho; nắp lưới cho cống phòng giặt; carton bỏ ngay khi nhận hàng.

• Phòng giặt: chân máy giặt, máy sấy; cống sàn; gel chân máy, phun cổ cống.
• Kho đồ vải: kệ cách tường, bẫy keo ở góc; đồ vải sạch không để sát sàn.
• Kho vật tư, dược: thùng carton nhập về; chuyển sang kệ, bỏ thùng, bẫy keo ở góc.
• Xe đồ vải: lau khô, không để đồ vải bẩn qua đêm ở hành lang.

Kho dược, kho vật tư y tế không dùng gel gần hàng; chỉ bẫy keo ở góc kho, chân kệ để biết. Thùng hàng có gián được ghi lại kèm lô hàng, báo nhà cung cấp.

Đồ vải giặt ngoài nhập về trong bao: kiểm ở cửa nhận, không đưa thẳng lên khoa. Một bao ga có gián con có thể rải gián ra nhiều khoa trong một buổi.

Làm theo lịch khoa thế nào để không ảnh hưởng điều trị?

Khu hậu cần làm theo ca của bếp, phòng giặt; hầm, hố ga làm ban ngày. Pantry, phòng nhân viên các khoa làm vào giờ ít việc nhất theo lịch khoa thống nhất trước, có điều dưỡng trưởng đồng ý. Buồng bệnh chỉ vào khi cần, có nhân viên khoa đi cùng.

Kỹ thuật viên đi theo quy định ra vào khoa: rửa tay, đeo khẩu trang, không mang dụng cụ vào khu vô khuẩn, dùng thang máy dịch vụ. Thiết bị gọn trong túi kín, không mang bình phun qua sảnh, hành lang có người bệnh.

Một lượt định kỳ cho bệnh viện 300–500 giường thường chia thành 2–3 buổi trong tháng, mỗi buổi một nhóm khu.

Gel, bẫy, thuốc phun: dùng gì ở khu nào trong bệnh viện?

Càng gần người bệnh, càng ít thuốc. Khu hồi sức, phòng mổ, phòng sạch: không thuốc, chỉ bẫy ở hành lang ngoài. Buồng bệnh: gel trong khe kín, bẫy keo. Pantry, bếp, phòng nhân viên: gel trong khe. Phun tồn lưu chỉ ở hầm, hố ga, khu rác, chân tường ngoài.

Gel diệt gián dùng ở bệnh viện là chế phẩm có trong danh mục Bộ Y tế cho phép, có số đăng ký lưu hành. Danh sách chế phẩm, phiếu an toàn hoá chất, chỗ dùng từng loại được gửi khoa kiểm soát nhiễm khuẩn lưu.

Khi bệnh viện cải tạo, mở khu mới, sơ đồ được vẽ lại để biết khu nào thành khu hạn chế, không còn được đặt gel.

Phòng khám, phòng nha, phòng xét nghiệm nhỏ làm gì?

Phòng khám nhỏ trong nhà phố, toà văn phòng thì giống văn phòng có thêm khu rửa dụng cụ: ổ gián nằm ở pantry, phòng nhân viên, gầm bồn rửa khu tiệt khuẩn. Chấm gel ở khe tủ các khu đó, bẫy keo ở góc phòng chờ, nắp lưới thoát sàn nhà vệ sinh. Làm sau giờ khám.

• Phòng nhân viên, pantry: gel ở khe tủ, chân tủ lạnh.
• Khu rửa dụng cụ, tiệt khuẩn: gel quanh ống bồn rửa, không gần dụng cụ đã tiệt khuẩn.
• Phòng chờ: bẫy keo sau ghế, sau quầy tiếp đón.
• Phòng xét nghiệm: không gel gần mẫu, máy; bẫy keo ở góc.
• Kho vật tư: bỏ thùng carton, bẫy keo ở góc.

Phòng nha có nhiều ống nước, máy hút, bồn nhổ; khoang ghế nha ấm và có nước, gián Đức có thể làm ổ. Soi khoang dưới ghế, chấm gel ở khe kín xa tay cầm dụng cụ, xa chỗ đặt dụng cụ.

Chuỗi phòng khám nhiều cơ sở dùng chung một mẫu phiếu, một bảng tổng hợp để quản lý biết cơ sở nào đang có vấn đề.

Hồ sơ gì cho kiểm soát nhiễm khuẩn, đoàn kiểm tra?

Khoa kiểm soát nhiễm khuẩn và đoàn kiểm tra thường hỏi: sơ đồ điểm gel, bẫy theo khu; phiếu từng lượt có chữ ký; danh sách chế phẩm kèm số đăng ký và phiếu an toàn hoá chất; bảng đếm bẫy theo tháng; sổ ghi người bệnh báo và cách xử lý.

1. Sơ đồ: theo tầng, theo khoa; từng điểm có số.
2. Phiếu lượt: khu làm, chế phẩm, chữ ký kỹ thuật viên và người của khoa.
3. Danh sách chế phẩm: tên, số đăng ký, phiếu an toàn hoá chất, chỗ dùng.
4. Bảng đếm bẫy: số gián mỗi khu qua các tháng, ngưỡng hành động.
5. Sổ báo: ngày, buồng, ai báo, đã xử lý gì, kết quả.

Bệnh viện có chứng nhận chất lượng quốc tế thường có mẫu báo cáo riêng cho chương trình côn trùng. Gửi mẫu trước khi ký để phiếu làm đúng mẫu ngay từ lượt đầu.

Lịch kiểm hằng tháng và mẫu phiếu của đội kỹ thuật có ở trang dịch vụ diệt gián.

Người nhà, đồ ăn mang vào: giảm nguồn gián thế nào?

Người nhà mang cơm, trái cây, bánh vào buồng bệnh mỗi ngày, có khi cả thùng carton đồ dùng. Gián Đức theo túi, hộp, thùng vào và ở lại trong tủ đầu giường. Bệnh viện giảm được nguồn này bằng quy định đồ ăn trong hộp kín, rác thực phẩm đổ đúng chỗ, không để thùng carton trong buồng.

Tấm bảng nhỏ ở cửa khoa nhắc người nhà giữ đồ ăn trong hộp kín, đổ rác đúng chỗ, giúp bớt nguồn gián mà không cần nói nhiều. Khi người bệnh ra viện, hộ lý dọn sạch tủ đầu giường trước khi buồng nhận người mới.

Căng tin, quầy bán đồ ăn quanh cổng bệnh viện cũng là nguồn. Bệnh viện không quản được hết, nhưng có thể đặt bẫy ở hành lang gần cổng để biết gián vào từ hướng nào.

Làm cả bệnh viện theo thứ tự nào trong tháng đầu?

Tuần đầu khảo sát, lập sơ đồ khu, làm bếp dinh dưỡng, căng tin, hầm, hố ga. Tuần thứ hai làm pantry, phòng nhân viên các khoa theo lịch khoa, phòng giặt, kho. Tuần thứ ba kiểm lại bếp, bổ sung gel. Tuần thứ tư đọc bẫy cả bệnh viện, chốt sơ đồ, ngưỡng hành động.

Sau tháng đầu, bệnh viện chuyển sang lượt mỗi tháng: đọc bẫy theo khoa, bổ sung gel, cập nhật sơ đồ, báo cáo xu hướng. Khoa nào vượt ngưỡng có lượt thêm trong tháng.

Bệnh viện nhiều cơ sở thì mỗi cơ sở một sơ đồ, cùng cách đánh số, cùng ngưỡng, để phòng hành chính so được giữa các cơ sở.

Sai lầm hay gặp khi diệt gián ở bệnh viện

Sai lầm hay gặp là chỉ phun hầm, hố ga mà bỏ pantry các khoa; xử lý buồng có báo mà không soi pantry khoa đó; phun trong buồng bệnh; và không gửi danh sách chế phẩm cho khoa kiểm soát nhiễm khuẩn. Mỗi lỗi hoặc để nguồn gián còn, hoặc tạo rủi ro cho người bệnh.

Chi phí theo diện tích các khu cần làm có ở bảng giá diệt gián bệnh viện; cách xử lý muỗi, ruồi, chuột trong bệnh viện có ở cách xử lý côn trùng bệnh viện.