Chậu cây trong nhà có côn trùng nhỏ bay quanh, xử lý sao?

Mấy con đen nhỏ xíu bay chập chờn quanh chậu trầu bà, lưỡi hổ, bay lên mặt người đang làm việc rồi lại đậu xuống đất. Đuổi đi lại về. Nhiều người tưởng là ruồi giấm, đi tìm trái cây hư khắp bếp mà không thấy. Nguồn thật ra nằm ngay trong chậu cây.

Côn trùng ở chậu cây trong nhà ít khi nguy hiểm cho người, nhưng phiền, và một vài loài làm cây yếu đi. Bài này giúp nhận mặt con nào hay ở chậu cây, kiểm đất có ấu trùng hay không, và xử lý theo thứ tự không cần thuốc trước.

Con nhỏ bay quanh chậu cây là con gì?

Con đen nhỏ bay yếu quanh mặt đất chậu gần như chắc là ruồi nấm. Chậu cây trong nhà còn hay có bọ đuôi bật trong đất, rệp sáp trắng như bông trên thân lá, ruồi trắng bay lên khi lay lá, kiến chăn rệp, và lăng quăng trong đĩa lót đọng nước.

Phân biệt nhanh với ruồi giấm: ruồi giấm thân vàng nâu, mắt đỏ, bay quanh trái cây và thùng rác. Ruồi nấm thân đen xám, không có mắt đỏ, bay quanh chậu cây. Bài phân biệt ruồi nhà, ruồi giấm và ruồi cống có thêm ảnh.

Ruồi nấm sinh ra trong đất chậu thế nào?

Ruồi nấm cái đẻ trứng vào lớp đất mặt ẩm có nhiều chất hữu cơ như xơ dừa, phân trộn, lá mục. Trứng nở thành ấu trùng nhỏ màu trắng trong suốt, đầu đen, sống ở 2–5 cm đất mặt, ăn nấm mốc và chất hữu cơ, đôi khi ăn rễ non. Khoảng 3–4 tuần là xong một vòng đời.

Một chậu đất luôn ướt có thể nuôi nhiều lứa ruồi nấm chồng lên nhau, nên số con bay tăng dần qua từng tuần. Các yếu tố làm ruồi nấm bùng lên:

• Tưới quá nhiều: đất mặt không bao giờ khô.
• Đất nhiều xơ dừa, phân trộn: nhiều chất hữu cơ, nhiều nấm mốc.
• Chậu không có lỗ thoát nước: nước đọng ở đáy, đất úng.
• Phòng máy lạnh, ít nắng: đất lâu khô.
• Đất mới mua để lâu trong bao ẩm: trứng và ấu trùng có sẵn trong bao.

Ruồi nấm trưởng thành chỉ sống khoảng một tuần và bay yếu, nên chúng hiếm khi đi xa khỏi chậu. Thấy chúng ở phòng nào thì gần như chắc chậu cây ở phòng đó là nguồn.

Kiểm đất có ấu trùng ruồi nấm bằng cách nào?

Cách dễ nhất là đặt vài lát khoai tây sống lên mặt đất chậu, ấn nhẹ xuống. Sau 2–4 ngày lật lát khoai lên: ấu trùng ruồi nấm trắng nhỏ, đầu đen, sẽ bám ở mặt dưới lát khoai. Thẻ dính màu vàng cắm sát mặt đất cho biết số con bay trưởng thành.

1. Cắt khoai tây sống thành lát dày khoảng 1 cm.
2. Đặt 2–3 lát lên mặt đất mỗi chậu nghi ngờ, ấn nhẹ.
3. Sau 2–4 ngày, lật lát khoai, soi mặt dưới bằng đèn pin.
4. Có ấu trùng trắng nhỏ đầu đen thì chậu đó là nguồn.
5. Cắm thẻ dính vàng sát mặt đất, ghi ngày cắm.
6. Đếm số con dính sau 7 ngày để so trước và sau khi xử lý.
7. Bỏ lát khoai có ấu trùng vào túi buộc kín.

Nhà có nhiều chậu thì kiểm từng chậu, vì thường chỉ 1–2 chậu ướt nhất là nguồn chính. Xử lý đúng chậu đó tiết kiệm công hơn xử lý tất cả.

Xử lý ruồi nấm không cần thuốc theo thứ tự nào?

Làm theo thứ tự: cho đất khô bớt trước, rồi bắt con bay, rồi chặn chỗ đẻ trứng. Phần lớn chậu cây hết ruồi nấm sau 3–4 tuần làm đều tay, không cần thuốc. Chậu quá nặng thì thay lớp đất mặt hoặc thay đất mới.

1. Để đất mặt khô 2–3 cm giữa hai lần tưới, thử bằng ngón tay.
2. Tưới từ đáy: đặt chậu vào khay nước 15–20 phút cho đất hút từ dưới lên, mặt đất vẫn khô.
3. Đổ nước đĩa lót sau mỗi lần tưới, không để đọng.
4. Dán thẻ dính vàng sát mặt đất để bắt con bay, thay khi kín.
5. Rải lớp cát mịn hoặc sỏi nhỏ dày khoảng 1 cm lên mặt đất, ruồi khó đẻ trứng.
6. Thay 3–5 cm đất mặt nếu ấu trùng nhiều, bỏ đất cũ vào túi buộc kín.
7. Dùng đất mới đóng bao kín, không mua đất để lâu ngoài trời.

Thẻ dính vàng chỉ bắt con trưởng thành. Nếu không làm khô đất, mỗi tuần vẫn có lứa mới nở. Một chi tiết ít người biết: lớp cát mịn trên mặt chậu vừa khô nhanh, vừa làm ruồi nấm khó chui xuống đẻ trứng, nên có tác dụng hơn nhiều mẹo xịt.

Bọ đuôi bật trong đất chậu có cần xử lý?

Bọ đuôi bật là những con xám nhỏ 1–2 mm, bật nhảy lên khi tưới nước hay chạm vào mặt đất. Chúng ăn nấm mốc và chất hữu cơ mục trong đất, gần như không hại rễ khỏe, không cắn người. Thấy nhiều bọ đuôi bật nghĩa là đất đang quá ướt, không phải cây đang bị phá.

Cách xử lý giống ruồi nấm: để đất khô bớt, đổ nước đĩa lót, không để lá rụng mục trên mặt chậu. Khi đất khô hơn, bọ đuôi bật tự giảm trong 1–2 tuần. Chúng chỉ phiền khi bò ra khỏi chậu, xuống sàn, lên tường, thường xảy ra khi chậu bị úng sau đợt tưới nhiều.

• Tưới chậu ngập nước, bọ nổi lên mặt: dấu đất úng, cần lỗ thoát tốt hơn.
• Bọ trong đĩa lót: đổ nước, lau đĩa.
• Bọ bò ra sàn quanh chậu: kê chậu trên chân đế, cách sàn vài cm.
• Bọ ở mọi chậu trong nhà: xem cách tưới chung, giảm lượng nước.

Bọ đuôi bật từ chậu cây bò ra tường dễ bị nhầm với con li ti khác. Bài côn trùng nhỏ li ti bò trên tường là con gì giúp phân biệt.

Con trắng như bông trên thân lá là gì?

Đám trắng như bông bám ở nách lá, thân cây là rệp sáp. Con trắng nhỏ bay lên khi lay lá là ruồi trắng. Lá vàng lốm đốm, có tơ mảnh mặt dưới là nhện đỏ hại cây. Ba loài này hút nhựa cây, không cắn người, không sống trong nhà ngoài cây.

Cây mới mua về nên để riêng 1–2 tuần, xem mặt dưới lá, nách lá có những con này không rồi mới để chung với cây khác. Rệp sáp và ruồi trắng lan rất nhanh giữa các chậu đặt sát nhau.

Kiến lên chậu cây có liên quan gì tới rệp?

Kiến hay lên chậu cây vì rệp sáp, rệp vừng tiết ra dịch ngọt. Kiến "chăn" rệp, bảo vệ chúng khỏi thiên địch, đổi lại được ăn dịch ngọt. Thấy hàng kiến bò lên thân cây thì soi nách lá, đọt non: thường có rệp ở đó. Có khi kiến còn làm tổ ngay trong đất chậu.

• Kiến bò lên thân: soi rệp ở nách lá, đọt non.
• Kiến đi ra từ lỗ thoát nước đáy chậu: tổ có thể ở trong đất chậu.
• Kiến bò từ chậu ra sàn nhà: chậu là trạm giữa tổ và bếp.
• Đất chậu có đường hầm, hạt đất nhỏ đùn lên: kiến đang làm tổ.

Xử lý rệp trước thì kiến tự bớt. Kiến đã làm tổ trong chậu thì đặt bả kiến cạnh chậu, không tưới thuốc vào đất. Bài kiến trong chậu cây có hại cây không nói kỹ cách làm với kiến, trang kiến trong văn phòng có phần chậu cây ở văn phòng.

Chọn đất và chậu thế nào để ít côn trùng?

Chậu có lỗ thoát nước đủ to, đất thoáng ít giữ nước, và lượng tưới vừa với cây là ba thứ quyết định chậu có côn trùng hay không. Đất trộn nhiều xơ dừa, phân hữu cơ chưa hoai, đặt trong chậu không lỗ là kiểu dễ có ruồi nấm, bọ đuôi bật nhất.

Cây trong nhà ở TP.HCM thường cần ít nước hơn người ta nghĩ, nhất là trong phòng máy lạnh. Nhiều cây lá như trầu bà, lưỡi hổ, kim tiền chịu khô tốt hơn chịu úng. Tưới ít đi một nửa thường vừa tốt cho cây vừa bớt ruồi nấm.

Đĩa lót chậu đọng nước có sinh muỗi không?

Có. Nước đọng trong đĩa lót, bình trồng cây thuỷ canh, chậu sen đá trong nhà đủ cho muỗi đẻ trứng. Trong khoảng 7–10 ngày, trứng thành lăng quăng rồi thành muỗi. Muỗi vằn truyền sốt xuất huyết rất thích chỗ nước sạch nhỏ như vậy, trong nhà và ở ban công.

1. Đổ nước đĩa lót sau mỗi lần tưới, chậm nhất trong ngày.
2. Bình thuỷ canh, bình cắm hoa: thay nước ít nhất mỗi tuần, cọ thành bình.
3. Cây trồng trong nước lâu ngày: thả vài con cá nhỏ hoặc thay nước đều.
4. Chậu không có lỗ thoát: đục lỗ hoặc thay chậu.
5. Kiểm đĩa lót ở ban công, sân thượng sau mỗi trận mưa.

Thấy lăng quăng ngoe nguẩy trong nước đọng là đã có muỗi sắp nở, đổ ngay xuống đất khô hoặc bồn cầu. Bài thấy lăng quăng trong lu nước phải làm gì có cách làm với các chỗ chứa nước khác trong nhà.

Chậu cây văn phòng, sảnh toà nhà xử lý thế nào?

Văn phòng và sảnh toà nhà thường thuê cây của nhà cung cấp, nhân viên chăm cây tưới theo lịch cố định, nên chậu hay ướt quanh năm trong phòng máy lạnh. Đó là điều kiện tốt cho ruồi nấm, kiến, và muỗi ở đĩa lót. Ruồi nấm bay quanh bàn làm việc là phàn nàn rất hay gặp.

Nên ghi trong hợp đồng thuê cây: không để nước đọng trong đĩa lót, thay cây có côn trùng, báo khi thấy kiến làm tổ trong chậu. Đơn vị xử lý côn trùng của toà nhà kiểm chậu cây trong mỗi lượt định kỳ, vì chậu cây sảnh là chỗ muỗi đẻ hay bị bỏ sót. Trang muỗi trong văn phòng nói thêm về chậu cây sảnh và sân thượng.

Cây ở ban công, sân thượng khác cây trong nhà ra sao?

Cây ở ban công, sân thượng nhận mưa, nắng, gió nên đất khô nhanh hơn, ít ruồi nấm hơn cây trong nhà. Đổi lại, chúng có nhiều kiến, muỗi ở chỗ nước đọng sau mưa, sâu ăn lá, và là cầu nối cho côn trùng từ ngoài trời đi vào nhà qua cửa ban công.

• Sau mỗi trận mưa: đổ nước đọng trong đĩa lót, chậu rỗng, xô.
• Chậu sát cửa ban công: kê cách cửa, cách tường 30 cm, không để cành chạm khung cửa.
• Kiến làm tổ trong chậu ban công: đặt bả cạnh chậu, không để hàng kiến bò vào nhà.
• Lỗ thoát nước sàn ban công: không để lá cây, đất bít.
• Giàn cây leo sát tường: tỉa bớt để không thành đường cho kiến, chuột lên tầng.

Đem cây từ ban công vào trong nhà thì kiểm đất, mặt dưới lá, nách lá trước. Nhiều nhà mang cả tổ kiến, rệp sáp vào phòng khách theo một chậu cây đem vào tránh nắng.

Có nên xịt thuốc côn trùng vào đất chậu?

Không nên dùng bình xịt côn trùng gia dụng xịt vào đất chậu. Thuốc xịt không thấm tới ấu trùng ở dưới đất, chỉ giết vài con bay, lại để thuốc trên lá và mặt đất trong phòng kín. Thuốc dùng cho cây là loại khác, phải đọc nhãn, và nhiều loại không dùng trong nhà được.

• Bình xịt côn trùng gia dụng: làm cho không gian, không làm cho đất, cho cây.
• Thuốc bảo vệ thực vật: nhiều loại chỉ dùng ngoài trời, đọc kỹ nhãn trước khi mua.
• Tưới thuốc vào đất chậu trong nhà: mùi, rủi ro cho trẻ nhỏ, chó mèo đào đất.
• Xà phòng, dầu ăn pha nước tưới đất: có thể làm hại rễ, không cần thiết.

Với ruồi nấm, làm khô đất và thẻ dính vàng là đủ trong đa số trường hợp. Nhà có chó mèo hay đào chậu thì càng không nên tưới thuốc vào đất. Bài phun thuốc côn trùng có hại cho chó mèo không nói thêm về an toàn cho thú cưng.

Chậu cây là một trong những chỗ ẩm hay bị quên trong nhà. Nhà có nhiều côn trùng ưa ẩm thì đọc thêm bài nhà ẩm thấp hay sinh côn trùng gì.

Khi nào nên gọi người làm?

Nên gọi khi kiến làm tổ trong nhiều chậu và bò ra bếp, khi có lăng quăng ở chậu cây sảnh, sân thượng mà không rõ nguồn, khi văn phòng có nhiều chậu cây và côn trùng bay quanh bàn làm việc kéo dài. Với rệp sáp, ruồi trắng hại cây thì người chăm cây hợp hơn.

Đội kỹ thuật của Khử Trùng Toàn Cầu kiểm chậu cây trong lượt kiểm nhà ở, văn phòng: soi đất, đĩa lót, nách lá, lấy mẫu lăng quăng ở chỗ nước đọng, đặt bả kiến cạnh chậu, phun sương bồn cây ngoài trời vào giờ vắng người. Quán cà phê có nhiều cây xanh và chỗ ngồi ngoài trời thì xem bài quán cà phê sân vườn có côn trùng, xử lý thế nào. Xem cách làm tại trang diệt côn trùng tổng hợp tận nơi.