Dịch vụ diệt côn trùng bệnh viện, phòng khám và cơ sở y tế
Dịch vụ diệt côn trùng bệnh viện của Khử Trùng Toàn Cầu xử lý gián, kiến, ruồi, muỗi, chuột cho bệnh viện, phòng khám, nha khoa, cơ sở y tế. Khảo sát không thu phí, chia theo mức nguy cơ từng khoa, khu vô khuẩn chỉ đặt bẫy và gel, kiểm lại 1 lần/tháng, có biên bản theo khoa.
Người nhà bệnh nhân quay video con gián bò trên thành giường bệnh rồi đăng lên mạng, và chỉ trong một buổi tối câu chuyện không còn là con gián nữa mà là chuyện vệ sinh của cả bệnh viện. Với cơ sở y tế, côn trùng còn mang vi khuẩn từ khu rác, nhà vệ sinh tới gần người bệnh.
Trang này dành cho khoa kiểm soát nhiễm khuẩn, phòng hành chính quản trị và chủ phòng khám đang định thuê người xử lý: dịch vụ gồm việc gì, loài nào, mỗi kiểu cơ sở khác nhau chỗ nào, khoa nào được dùng cách gì, làm giờ nào để không dừng điều trị, chi phí, hợp đồng và biên bản gồm những gì. Muốn hiểu khu nào trong bệnh viện sinh côn trùng và hồ sơ khoa kiểm soát nhiễm khuẩn cần, xem kiểm soát côn trùng bệnh viện theo từng khu.
Dịch vụ diệt côn trùng bệnh viện gồm những việc gì?
Dịch vụ gồm khảo sát theo khoa và khu hậu cần, chia khu theo mức nguy cơ, xử lý từng khu bằng cách được phép, chỉ ra việc bệnh viện cần sửa, rồi kiểm lại mỗi tháng có biên bản. Khảo sát không thu phí. Bệnh viện nhiều khoa thì lập kế hoạch năm.
- Khảo sát: bếp dinh dưỡng, căng tin, khu rác y tế, nhà vệ sinh các khoa, hộp kỹ thuật, phòng cơ điện, sân, hố ga.
- Chia mức nguy cơ: khu thường, khoa nội trú, khu vô khuẩn như phòng mổ, hồi sức, sơ sinh.
- Kế hoạch: khoa nào, giờ nào, cách làm, người của khoa đi cùng; khoa kiểm soát nhiễm khuẩn duyệt.
- Xử lý theo mức: phun ở khu thường lúc vắng; gel, bẫy ở khoa nội trú, chỉ bẫy và gel trong khe kín ở khu vô khuẩn.
- Việc cần sửa: nắp thùng rác y tế, thoát sàn, khe hộp kỹ thuật, ổ nước sân.
- Biên bản từng lượt: khu đã làm, chế phẩm, số con trên bẫy; khoa ký.
- Kiểm lại hằng tháng: đọc bẫy theo khoa, xử lý bổ sung khu tăng.
Phòng khám nha khoa 3 ghế có thể chỉ cần gel ở pantry và bẫy ở kho vật tư. Bệnh viện 500 giường có bếp dinh dưỡng, khu rác y tế, nhiều khu vô khuẩn thì cần sơ đồ, kế hoạch năm, biên bản theo khoa. Các bước chi tiết xem ở quy trình làm việc từ khảo sát tới kiểm lại.
Vì sao bệnh viện, phòng khám nên thuê người diệt côn trùng?
Vì cơ sở y tế có những khu không được phun, và côn trùng lại hay đi từ khu rác, nhà vệ sinh vào khoa. Thuê người giúp đáp ứng quy định kiểm soát nhiễm khuẩn, dùng đúng chế phẩm cho từng khu, làm không dừng điều trị, và có biên bản khi đoàn kiểm tra hỏi.
- Quy định: Thông tư 16/2018/TT-BYT về kiểm soát nhiễm khuẩn đưa việc diệt chuột, côn trùng định kỳ vào vệ sinh môi trường bệnh viện.
- Chế phẩm: hoá chất diệt côn trùng dùng trong cơ sở y tế phải có số đăng ký theo Nghị định 91/2016/NĐ-CP; khu vô khuẩn chỉ dùng cách hạn chế.
- Người bệnh: gián, ruồi đi từ khu rác, thoát sàn tới giường bệnh, khay ăn; người bệnh yếu chịu rủi ro nhiều hơn người khoẻ.
- Không dừng điều trị: lượt xử lý chia theo khoa và giờ khoa cho phép.
- Hình ảnh cơ sở: một video côn trùng trong phòng bệnh ảnh hưởng tới niềm tin của bệnh nhân lâu hơn mọi lời giải thích.
Côn trùng trong phòng bệnh từ đâu tới và người nhà nên làm gì khi thấy, xem bài côn trùng trong phòng bệnh từ đâu tới.
Bệnh viện thường phải xử lý những loài nào?
Bệnh viện hay gặp sáu nhóm: gián Đức ở bếp dinh dưỡng và phòng nhân viên khoa, gián Mỹ ở nhà vệ sinh và hộp kỹ thuật, kiến Pharaoh trong khe tường ấm, ruồi ở khu rác y tế, muỗi ở sân, chuột ở khu rác và cửa giao nhận. Mỗi loài ở một mức khu khác nhau.
| Loài | Chỗ hay gặp trong bệnh viện | Cách làm trong dịch vụ |
|---|---|---|
| Gián Đức | Bếp dinh dưỡng, căng tin, phòng nhân viên khoa | Gel trong khe, bẫy dính giám sát |
| Gián Mỹ | Nhà vệ sinh, thoát sàn, hộp kỹ thuật, hố ga | Xử lý cống, phun tồn lưu hành lang kỹ thuật |
| Kiến Pharaoh | Khe tường ấm, hộp kỹ thuật, quanh bồn rửa | Bả chậm tác dụng, không xịt lên hàng kiến |
| Ruồi | Khu rác y tế, bếp, thoát sàn | Dọn ổ, đèn keo có tấm che |
| Muỗi | Hố thu nước sân, bồn cây, bể nước mái | Dọn ổ nước, phun sương sân xa khu điều trị |
| Chuột | Khu rác, cửa giao nhận hậu cần, kho | Trạm có khoá vòng ngoài, bẫy không thuốc bên trong |
Kiến Pharaoh đáng lo ở bệnh viện vì thợ chỉ dài khoảng 2 mm, lọt qua khe hộp vật tư, và xịt thuốc làm đàn tách thành nhiều tổ nhỏ. Cách xử lý nhiều loài theo từng khoa và khu, xem ở nhiều loài côn trùng trong bệnh viện.
Bệnh viện, phòng khám, nha khoa, viện dưỡng lão khác nhau chỗ nào?
Mỗi kiểu cơ sở y tế có một chỗ yếu riêng. Bệnh viện lớn lo bếp dinh dưỡng, khu rác y tế, khu vô khuẩn. Phòng khám lo nhà vệ sinh và pantry. Nha khoa lo kho vật tư, phòng tiệt trùng. Viện dưỡng lão lo người ở lâu ngày, giường, bếp. Phương án đi theo chỗ yếu đó.
| Kiểu cơ sở | Chỗ yếu | Loài chính | Trọng tâm khi xử lý |
|---|---|---|---|
| Bệnh viện lớn | Bếp dinh dưỡng, khu rác y tế, hộp kỹ thuật | Gián, kiến Pharaoh, ruồi, chuột | Chia mức khu, kế hoạch năm, biên bản theo khoa |
| Phòng khám đa khoa | Nhà vệ sinh, pantry, phòng chờ | Gián, kiến, muỗi | Ngoài giờ khám, gel, bẫy |
| Nha khoa | Kho vật tư, phòng tiệt trùng, pantry | Gián, kiến | Gel trong khe, giữ kín kho vật tư |
| Viện dưỡng lão, phục hồi chức năng | Phòng ở, bếp, giặt là | Gián, rệp, muỗi | Phòng ở theo vòng, bếp, giặt là |
Bệnh viện lớn không có giờ nào cả viện vắng. Việc chia khu theo mức nguy cơ là bắt buộc: bếp, khu rác, sân làm như mặt bằng thường; khoa nội trú làm phòng trống; khu vô khuẩn có nhân viên khoa đi cùng và chỉ đặt bẫy, gel trong khe kín.
Phòng khám đa khoa đóng cửa buổi tối, nên lượt xử lý làm sau giờ khám. Nhà vệ sinh chung và phòng chờ đông người là nơi gián Mỹ, muỗi hay xuất hiện nhất.
Nha khoa có kho vật tư tiêu hao và phòng tiệt trùng ấm, ẩm. Kiến, gián lọt vào hộp vật tư là rủi ro chính; xử lý bằng gel trong khe tủ, bẫy giám sát, không phun trong phòng điều trị.
Viện dưỡng lão, trung tâm phục hồi chức năng có người ở lâu ngày, giường, tủ cá nhân, bếp nấu cho người ở. Rệp giường và gián là hai phản ánh chính; phòng ở được kiểm theo vòng như khách sạn, bếp làm như bếp ăn tập thể.
Kỹ thuật viên kiểm những khu nào trong bệnh viện?
Kỹ thuật viên kiểm bảy khu: bếp dinh dưỡng và căng tin, khu rác y tế và rác sinh hoạt, nhà vệ sinh các khoa, hộp kỹ thuật và phòng cơ điện, phòng nhân viên các khoa, kho vật tư, sân, hố ga. Khu vô khuẩn chỉ kiểm bẫy có sẵn, có nhân viên khoa đi cùng.
| Khu | Soi chỗ nào | Dấu hay gặp |
|---|---|---|
| Bếp dinh dưỡng, căng tin | Khe inox, mô-tơ tủ mát, bẫy mỡ | Phân gián, ruồi |
| Khu rác y tế, sinh hoạt | Nền, chân thùng, rãnh quanh nhà rác | Dòi, ruồi, phân chuột |
| Nhà vệ sinh các khoa | Thoát sàn, hộp ống | Ruồi cống, gián Mỹ |
| Hộp kỹ thuật, phòng cơ điện | Khe xuyên sàn, máng cáp | Gián, đường kiến, chuột |
| Phòng nhân viên khoa | Tủ lạnh, lò vi sóng, tủ đồ | Gián Đức, kiến |
| Kho vật tư, đồ vải | Chân kệ, hộp vật tư | Gián, kiến, rệp |
| Sân, hố ga, bồn cây | Hố thu nước, đĩa chậu | Lăng quăng |
Khu rác y tế là nơi chuột, ruồi tập trung nhiều nhất, và hay có tranh cãi giữa bệnh viện với đơn vị thu gom rác về việc ai lo phần nào. Phân vai cụ thể xem bài khu rác y tế: chuột, ruồi ai chịu phần nào.
Khoa nào được dùng cách xử lý nào?
Bệnh viện chia ba mức. Khu thường như bếp, khu rác, sân, phòng cơ điện được phun tồn lưu, phun sương lúc vắng. Khoa nội trú dùng gel, bẫy, phun khe áp lực thấp khi phòng trống. Khu vô khuẩn như phòng mổ, hồi sức, sơ sinh chỉ đặt bẫy giám sát và gel trong khe kín.
| Mức khu | Ví dụ | Cách được dùng |
|---|---|---|
| Khu thường | Bếp, khu rác, sân, phòng cơ điện, hành lang kỹ thuật | Gel, bẫy, phun tồn lưu chân tường, phun sương sân |
| Khoa nội trú | Phòng bệnh, phòng nhân viên, nhà vệ sinh khoa | Gel, bẫy, phun khe áp lực thấp khi phòng trống |
| Khu vô khuẩn | Phòng mổ, hồi sức, sơ sinh, kho vô khuẩn | Chỉ bẫy giám sát, gel trong khe kín ngoài phòng |
- Chuột: trạm bả có khoá chỉ ở vòng ngoài, quanh khu rác, cửa giao nhận; trong bếp và các khoa chỉ bẫy không thuốc, để chuột không chết trong trần gây mùi.
- Kiến Pharaoh: bả chậm tác dụng đặt xa dải thuốc phun, để kiến thợ tha về tổ.
- Ruồi: đèn keo có tấm che, đặt ở cửa bếp, khu rác, không đặt trên giường bệnh hay khay ăn.
Mọi chế phẩm có số đăng ký lưu hành của Bộ Y tế, kèm phiếu an toàn trong biên bản. Muỗi, kiến, mối trong bệnh viện mỗi loài một rủi ro riêng, xem bài muỗi, kiến, mối trong bệnh viện: rủi ro riêng.
Quy trình từ lúc gọi tới lượt kiểm hằng tháng?
Quy trình có tám bước: nhận thông tin, khảo sát cùng hành chính quản trị và khoa kiểm soát nhiễm khuẩn, lập kế hoạch theo khoa, thống nhất phạm vi và chi phí, thông báo các khoa, xử lý theo mức khu, ký biên bản, rồi kiểm lại hằng tháng. Phòng khám nhỏ có thể gộp hai bước đầu.
- Nhận thông tin: số giường, số khoa, có bếp dinh dưỡng, khu vô khuẩn không, loài đang gặp.
- Khảo sát: đi cùng hành chính quản trị, khoa kiểm soát nhiễm khuẩn. Không thu phí.
- Kế hoạch theo khoa: mức khu, cách được dùng, giờ làm, người đi cùng.
- Thống nhất phạm vi, chi phí: khu nào có, nhịp lượt, xử lý khi có phản ánh.
- Thông báo các khoa: lịch, khu, việc khoa cần chuẩn bị.
- Xử lý theo mức khu: sân và khu rác sáng sớm, bếp sau bữa chiều, khoa theo giờ khoa cho.
- Ký biên bản: từng khoa ký, kèm chế phẩm, phiếu an toàn.
- Kiểm lại: mỗi tháng đọc bẫy theo khoa, xử lý bổ sung khu tăng.
Kiến Pharaoh cần vài tuần mới hết hàng, vì bả phải được tha về nhiều tổ nhỏ; kế hoạch nói trước mốc kiểm tuần 3–4. Bệnh viện chia khu và lưu hồ sơ ra sao, xem bài bệnh viện chia khu và lưu hồ sơ côn trùng.
Bệnh viện cần chuẩn bị gì trước buổi xử lý?
Khoa kiểm soát nhiễm khuẩn duyệt kế hoạch và báo các khoa, mỗi khoa cử người đi cùng, bếp dinh dưỡng xếp giờ sau bữa chiều, khu rác thu gom trước giờ làm, kỹ thuật mở hộp kỹ thuật và phòng cơ điện. Khoa nào đang tự dùng thuốc xịt thì ngưng và báo đã dùng gì.
- Khoa kiểm soát nhiễm khuẩn: duyệt kế hoạch, danh mục chế phẩm, báo lịch cho các khoa.
- Các khoa: cử người đi cùng; xếp phòng trống cần xử lý; cất vật tư hở.
- Bếp dinh dưỡng: cất thực phẩm, che bàn chia suất ăn, vét bẫy mỡ.
- Khu rác: thu gom, rửa nền trước giờ làm.
- Kỹ thuật: mở hộp kỹ thuật, phòng cơ điện, lối lên mái.
- Người nhà bệnh nhân: nhắc giữ đồ ăn trong hộp kín, không tự xịt thuốc trong phòng bệnh.
Lượt chỉ đặt gel, bẫy thì các khoa gần như không phải chuẩn bị. Lượt có phun ở bếp dinh dưỡng thì làm theo khung giờ riêng, xem bài bếp dinh dưỡng bệnh viện dùng thuốc côn trùng lúc nào.
Làm vào giờ nào để không dừng việc điều trị?
Mỗi khu làm lúc khu đó vắng, theo lịch khoa kiểm soát nhiễm khuẩn. Sân và khu rác làm sáng sớm, bếp dinh dưỡng sau bữa chiều, hành chính ngoài giờ, khoa nội trú làm phòng trống hoặc lúc bệnh nhân đi làm thủ thuật. Phòng khám làm sau giờ khám.
| Khu | Làm lúc nào | Ảnh hưởng tới điều trị |
|---|---|---|
| Sân, khu rác, hố ga | Sáng sớm | Không |
| Bếp dinh dưỡng, căng tin | Sau bữa chiều | Không, lau lại trước bữa sáng |
| Khối hành chính | Ngoài giờ làm việc | Không |
| Khoa nội trú | Phòng trống, giờ khoa cho | Không, chỉ gel, bẫy, phun khe |
| Khu vô khuẩn | Giờ khoa cho, có người đi cùng | Không, chỉ kiểm bẫy |
| Phòng khám | Sau giờ khám | Không |
Thời gian vào lại khu đã phun ghi theo hướng dẫn trên nhãn chế phẩm, kỹ thuật viên báo khoa lúc bàn giao. Chân tường đã phun thì không lau trong 5–7 ngày. Gói hằng tháng có lịch theo khoa, biên bản từng lượt xem ở kiểm soát côn trùng định kỳ hằng tháng.
Vì sao đã xử lý mà côn trùng vẫn quay lại?
Côn trùng quay lại bệnh viện thường vì năm lý do: đồ ăn người nhà để ngoài hộp, rác y tế chờ thu gom lâu, thoát sàn nhà vệ sinh không cọ, khoa tự xịt làm kiến tách tổ, hoặc ổ nước sân đầy lại sau mưa. Tìm đúng lý do rồi mới làm lượt nữa.
| Lý do | Dấu nhận ra | Cách sửa |
|---|---|---|
| Đồ ăn người nhà để ngoài | Gián, kiến quanh tủ đầu giường | Nội quy đồ ăn trong hộp kín |
| Rác y tế chờ lâu | Ruồi, chuột quanh nhà rác | Thu gom đúng lịch, đậy nắp, rửa nền |
| Thoát sàn không cọ | Ruồi cống trong nhà vệ sinh khoa | Cọ ống mỗi tuần |
| Khoa tự xịt | Kiến Pharaoh xuất hiện ở nhiều phòng hơn | Ngưng xịt, đặt bả chậm tác dụng |
| Ổ nước sân đầy lại | Muỗi tăng sau mưa | Đi vòng sân mỗi tuần mùa mưa |
Lăng quăng trong hố thu nước sân thành muỗi trong 7–10 ngày, nên mùa mưa cần đi vòng sân mỗi tuần, không chờ lượt tháng. Bệnh viện có hàng nghìn người ra vào mỗi ngày, nên không thể chặn hết côn trùng theo người và đồ đạc. Việc của lượt hằng tháng là giữ số trên bẫy ở mức thấp theo từng khoa và báo sớm khoa nào đang tăng. Hồ sơ và việc khoa tự kiểm giữa hai lượt, xem hồ sơ và việc tự kiểm côn trùng ở bệnh viện.
Chi phí diệt côn trùng bệnh viện tính theo những gì?
Chi phí tính theo diện tích, số khoa, có bếp dinh dưỡng, căng tin, khu rác y tế, khu vô khuẩn hay không, số ổ nước quanh khuôn viên, và nhịp lượt. Giá khởi điểm diệt côn trùng tổng hợp cho bệnh viện từ 900.000 đ mỗi tháng cho cơ sở đến 100 m².
- Số khoa, số tầng: mỗi khoa một cụm điểm, một dòng biên bản.
- Bếp dinh dưỡng, căng tin: làm như bếp ăn tập thể, thêm điểm gel và việc cho ruồi.
- Khu vô khuẩn: chỉ kiểm bẫy, lượt chia nhỏ theo giờ khoa cho.
- Sân, bể nước, bồn cây: thêm việc cho muỗi.
- Chuột khu rác, mối kho hồ sơ: có bảng giá riêng.
- Nhịp: theo tháng có biên bản, kế hoạch năm.
Để nhận báo giá rõ, gửi kèm: kiểu cơ sở; địa chỉ; số giường, số khoa; có bếp, khu vô khuẩn không; loài đang gặp; đơn vị đang làm trước đó. Khi so báo giá, so phạm vi trước khi so tổng tiền: khu nào có, biên bản theo khoa gồm gì, số lượt. Giá chi tiết theo diện tích xem ở bảng giá diệt côn trùng tổng hợp tại bệnh viện.
Hợp đồng và biên bản của bệnh viện gồm những gì?
Hợp đồng theo tháng nên ghi khu và mức nguy cơ, loài, nhịp 1 lần/tháng, cách được dùng ở từng mức khu, thời gian tới khi khoa báo gấp, mẫu biên bản và phần việc bệnh viện tự sửa. Hồ sơ khoa kiểm soát nhiễm khuẩn giữ gồm kế hoạch năm, biên bản, sơ đồ trạm.
- Danh sách khu theo mức nguy cơ; sơ đồ trạm, bẫy đính kèm.
- Loài trong phạm vi; chuột khu rác, mối kho hồ sơ tính riêng nếu có.
- Nhịp lượt hằng tháng, kế hoạch năm được khoa duyệt.
- Thời gian tới khi khoa báo gấp.
- Danh mục chế phẩm, số đăng ký lưu hành, phiếu an toàn.
- Mẫu biên bản: khoa, khu, chế phẩm, số con, chữ ký của khoa.
- Phần việc của bệnh viện: rác, thoát sàn, nội quy đồ ăn, có thời hạn.
Bếp dinh dưỡng chịu thêm kiểm tra an toàn thực phẩm như bếp ăn tập thể. Cơ sở y tế sản xuất, nhà máy dược cần đạt GMP thì xem kiểm soát côn trùng ngành y tế, dược.
Chọn đơn vị diệt côn trùng cho bệnh viện nên hỏi gì?
Nên hỏi sáu câu: có khảo sát theo khoa trước khi báo giá không, chia mức khu thế nào, khu vô khuẩn dùng cách gì, chuột trong khoa xử lý ra sao, biên bản gồm gì, khoa báo gấp thì bao lâu tới. Trả lời mơ hồ ở câu nào thì hỏi kỹ câu đó.
| Câu hỏi | Trả lời nên nghe |
|---|---|
| Có khảo sát theo khoa không? | Có, đi cùng khoa kiểm soát nhiễm khuẩn rồi mới báo giá |
| Chia mức khu thế nào? | Khu thường, khoa nội trú, khu vô khuẩn; mỗi mức một cách làm |
| Khu vô khuẩn dùng gì? | Chỉ bẫy giám sát, gel trong khe kín ngoài phòng |
| Chuột trong khoa xử lý sao? | Bẫy không thuốc; bả chỉ ở vòng ngoài trong trạm có khoá |
| Biên bản gồm gì? | Theo khoa, chế phẩm, số đăng ký, phiếu an toàn, khoa ký |
| Có hứa không còn con nào không? | Không hứa điều đó; hứa giữ số trên bẫy thấp theo khoa và tới khi báo |
Đơn vị đề nghị phun sương cả khoa nội trú hay đặt bả chuột trong trần các khoa là dấu nên hỏi lại: cả hai đều không hợp với khu có người bệnh. Ảnh công việc thật của đội tại bệnh viện, phòng khám xem ở công trình bệnh viện, phòng khám.
Bệnh viện ở đâu thì đội kỹ thuật tới được?
Đội kỹ thuật làm thường xuyên cho bệnh viện, phòng khám, nha khoa, viện dưỡng lão ở TP.HCM và các tỉnh lân cận. Đội kỹ thuật thường trực tại Hà Nội, Đà Nẵng, Cần Thơ nhận cơ sở y tế ở miền Bắc, miền Trung và miền Tây. Khảo sát không thu phí, theo giờ cơ sở cho.
Khi liên hệ, nói rõ cơ sở có bao nhiêu khoa, giường, có bếp dinh dưỡng, khu vô khuẩn không; đang gặp con gì, ở khoa nào; có kế hoạch kiểm tra sắp tới không. Cơ sở sắp có đoàn kiểm tra kiểm soát nhiễm khuẩn mà chưa có biên bản thì báo để được xếp lịch sớm.
Câu hỏi thường gặp về diệt côn trùng bệnh viện, phòng khám
Khảo sát bệnh viện có thu phí không?
Có phun trong phòng mổ, hồi sức không?
Xử lý có phải dừng khám, chữa bệnh không?
Phòng khám nhỏ có cần làm theo tháng không?
Về bài viết này
Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp và biên soạn, từ kinh nghiệm thi công tại TP.HCM và các tỉnh phía Nam từ năm 2020.
Duyệt chuyên môn: Lê Thành Nhân, Giám đốc điều hành Công ty TNHH Khử Trùng Toàn Cầu.
Cách làm ra bài: Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp từ hồ sơ khảo sát và các buổi xử lý tại hiện trường; số liệu sinh học đối chiếu với tài liệu chuyên ngành.
Nguồn tham khảo
Thông tin và số liệu trên trang này đối chiếu với các tài liệu sau.
- Bộ Y tế. Thông tư quy định về kiểm soát nhiễm khuẩn trong cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, Thông tư 16/2018/TT-BYT, 2018. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Chính phủ. Nghị định về quản lý hoá chất, chế phẩm diệt côn trùng, diệt khuẩn dùng trong lĩnh vực gia dụng và y tế, Nghị định 91/2016/NĐ-CP, 2016. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC). Life Cycle of Aedes Mosquitoes, 2024. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- UF/IFAS (Đại học Florida). Pharaoh Ant, Monomorium pharaonis (Linnaeus) — Featured Creatures, EENY-290 / IN533. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Ban Quản lý các KCX và CN TP.HCM (HEPZA). Khu công nghiệp Mỹ Phước. Truy cập lần cuối 25/09/2026.
