Đèn ngoài nhà xưởng hút côn trùng vào, bố trí lại thế nào?

Ca đêm ở nhà xưởng, kho hàng, côn trùng tụ dày quanh đèn cửa xưởng, đèn bãi xe, đèn bến bốc xếp. Mỗi lần xe nâng ra vào, cửa mở, cả đám bay vào trong theo ánh sáng bên trong xưởng. Sáng ra, sàn gần cửa đầy xác, tấm keo đèn bẫy kín đặc, có con rơi vào khu đóng gói.

Với nhà máy thực phẩm, dược phẩm, bao bì, một con côn trùng trong sản phẩm có thể thành khiếu nại của khách hàng hay lỗi khi đánh giá. Phun thuốc quanh cửa không giải quyết được, vì nguồn là ánh sáng kéo côn trùng từ cả khu công nghiệp về. Bài này chỉ cách bố trí lại đèn ngoài, chặn cửa, và đặt đèn bẫy bên trong sao cho đúng.

Vì sao côn trùng tụ về nhà xưởng ban đêm?

Nhà xưởng thường là điểm sáng nhất khu vực vào ban đêm: đèn bãi xe, đèn tường, đèn bến bốc xếp, cửa xưởng mở để lộ ánh sáng bên trong. Côn trùng bay đêm bị kéo về từ ruộng, kênh, bãi cỏ quanh khu công nghiệp. Đèn càng sát cửa, côn trùng càng tụ ngay lối vào.

Ở các khu công nghiệp ven TP.HCM, Bình Dương, Long An, Đồng Nai, nhiều nhà máy nằm sát ruộng lúa, kênh rạch. Mùa lúa trổ, rầy nâu bay vào đèn hàng loạt. Đầu mùa mưa, mối cánh, kiến ba khoang, thiêu thân tụ quanh đèn cửa xưởng mỗi tối.

Loại đèn nào ít hút côn trùng hơn?

Côn trùng bay đêm nhạy nhất với tia cực tím và ánh sáng xanh. Đèn thuỷ ngân, đèn cao áp trắng cũ phát nhiều tia cực tím nên hút mạnh nhất. Đèn natri cao áp vàng cam và LED trắng ấm khoảng 2.700–3.000 độ K hút ít hơn rõ rệt, nên chọn cho khu gần cửa xưởng.

Đổi đèn cần cân với yêu cầu an toàn và camera giám sát. Bãi xe, đường nội bộ cần đủ sáng cho người và camera, nên thường giữ LED trắng ở xa toà nhà, còn đèn ngay cửa xưởng và dọc tường đổi sang ánh ấm. Bộ phận an ninh và EHS nên cùng chọn.

Đèn ngoài xưởng nên đặt ở đâu?

Đèn chiếu sáng ngoài trời nên gắn trên cột cách tường xưởng khoảng 10–15 m, chiếu ngược về phía cửa và tường. Côn trùng tụ quanh cột đèn ở xa, còn cửa xưởng vẫn đủ sáng để bốc xếp. Đèn gắn ngay trên khung cửa là kiểu bố trí kéo côn trùng vào xưởng nhiều nhất.

1. Vẽ sơ đồ vị trí đèn ngoài trời hiện tại quanh xưởng, đánh dấu đèn ngay trên cửa.
2. Chuyển đèn trên cửa sang cột đèn cách tường 10–15 m, chiếu về phía cửa.
3. Đèn tường cần giữ: hạ độ sáng, đổi ánh ấm, hướng chiếu xuống sàn.
4. Đèn bãi xe: chiếu xuống, có chụp chắn, không chiếu ra khoảng trống, ruộng.
5. Gắn cảm biến chuyển động hoặc hẹn giờ cho đèn khu ít người qua lại.
6. Đèn biển hiệu, đèn trang trí mặt tiền: tắt sau giờ hành chính nếu không cần.

Cách bố trí này là khuyến nghị quen thuộc trong các tiêu chuẩn đánh giá an toàn thực phẩm như AIB: đèn ngoài trời đặt xa toà nhà và chiếu về phía cửa. Bài chặn côn trùng xâm nhập nhà máy thực phẩm nói các lớp chặn khác quanh nhà máy.

Cửa xưởng và bến bốc xếp chặn côn trùng thế nào?

Cửa là chỗ côn trùng bay vào khi đèn đã kéo chúng tới. Đóng cửa ngay khi xong bốc xếp, dùng cửa cuốn nhanh cho lối xe nâng, rèm nhựa PVC cho lối đi bộ, màn gió đủ mạnh ở cửa hay mở. Ron cửa, ron bến bốc xếp phải kín, không khe hở dưới chân cửa.

• Cửa cuốn nhanh: cho lối xe nâng ra vào liên tục, đóng lại trong vài giây.
• Rèm nhựa PVC: các dải chồng mép lên nhau, không để rách, cong vênh.
• Màn gió: phủ hết chiều rộng cửa, gió thổi đủ mạnh xuống sàn, chạy khi cửa mở.
• Ron bến bốc xếp: ôm kín thân xe tải, không hở hai bên.
• Khe dưới cửa: chổi chắn, ron cao su, không để khe trên 6 mm.
• Ô thông gió, quạt hút: có lưới chắn côn trùng, thay khi rách.

Một chi tiết hay bị bỏ qua: cửa thoát hiểm và cửa phụ cho công nhân ra hút thuốc, ăn khuya thường bị chèn mở cả ca đêm. Đó là lối vào lớn nhất ở nhiều xưởng, dù cửa chính đã có rèm và màn gió.

Đèn bẫy côn trùng bên trong đặt ở đâu?

Đèn bẫy bên trong đặt cách cửa khoảng 3–5 m, ở chỗ không nhìn thấy từ ngoài, cao khoảng 1,5–2 m, không đặt ngay trên dây chuyền hay khu sản phẩm để hở. Đèn bẫy nhìn thấy từ ngoài cửa sẽ kéo thêm côn trùng từ ngoài vào, ngược với mục đích đặt đèn.

Bóng đèn bẫy phát tia cực tím giảm dần theo thời gian dù mắt người thấy vẫn sáng, nên thường thay bóng mỗi năm một lần, trước mùa mưa. Bài đèn bẫy côn trùng hoạt động thế nào giải thích cách đèn hút và giữ côn trùng.

Đọc tấm keo đèn bẫy để biết gì?

Tấm keo đèn bẫy là sổ ghi tự nhiên của côn trùng bay. Đếm và phân loại côn trùng trên keo theo tuần cho biết cửa nào đang có vấn đề, mùa nào tăng, loài nào nhiều. Keo ở đèn gần một cửa tăng vọt sau khi cửa đó hỏng rèm là dấu rất rõ.

1. Đánh số từng đèn bẫy trên sơ đồ xưởng.
2. Thay keo theo lịch, ghi ngày thay trên mép keo.
3. Chia tấm keo thành ô, đếm theo nhóm: ruồi, muỗi, côn trùng bay đêm, mối cánh.
4. Ghi số vào bảng theo tuần, theo từng đèn.
5. So số tuần này với tuần trước và cùng kỳ năm trước.
6. Đèn nào tăng bất thường: kiểm cửa, rèm, màn gió, đèn ngoài gần đó.
7. Đưa số liệu vào báo cáo tháng gửi bộ phận QA.

Keo đầy côn trùng bay đêm ở đèn gần cửa là dấu đèn ngoài và cửa cần sửa. Keo nhiều ruồi nhỏ ở khu giữa xưởng là dấu nguồn ruồi ở bên trong, như rãnh nước, khu rác nội bộ. Bài bao lâu nên thay keo đèn diệt côn trùng có lịch thay theo mặt bằng.

Mạng nhện quanh đèn và trên trần xưởng nói lên gì?

Nhện giăng tơ dày quanh đèn, xà gồ, khung cửa vì ở đó có nhiều côn trùng bị ánh sáng kéo tới làm mồi. Mạng nhện nhiều quanh đèn là dấu đèn đang hút côn trùng mạnh. Quét mạng nhện mà không sửa đèn thì nhện quay lại giăng tơ trong vài tuần.

• Mạng nhện dày quanh đèn ngoài cửa: đèn sát cửa, cần dời hoặc đổi ánh.
• Mạng nhện trên xà gồ cao: côn trùng bay vào xưởng tụ lên đèn trần.
• Xác côn trùng rơi trên mái tôn, máng cáp: đèn trần hút côn trùng đã lọt vào.
• Tơ nhện, xác côn trùng rơi xuống dây chuyền: rủi ro lẫn vào sản phẩm.

Với xưởng mái cao, việc quét mạng nhện cần xe nâng người, thang, và nên làm theo lịch kết hợp xử lý. Bài xử lý mạng nhện trên trần nhà xưởng cao thế nào nói cách làm an toàn ở độ cao.

Vòng ngoài nhà máy cần làm gì thêm?

Ngoài đèn và cửa, vòng ngoài nhà máy cần cắt cỏ, dọn bụi rậm sát tường trong khoảng 1–2 m, khơi rãnh nước, xử lý nước đọng, và phun sương vòng ngoài theo mùa. Côn trùng bay đêm trú ban ngày trong cỏ cao, bụi rậm, rồi bay vào đèn khi trời tối.

Dải sỏi hoặc bê tông rộng khoảng 0,5–1 m sát chân tường xưởng vừa không có cỏ cho côn trùng trú, vừa giúp thấy dấu chuột, kiến. Bài nhà máy trong KCN hứng côn trùng từ đâu nói thêm về nguồn côn trùng quanh khu công nghiệp.

Mùa mưa nhà xưởng cần làm thêm gì?

Đầu mùa mưa, khoảng tháng 4–6 ở phía Nam, là lúc mối cánh, kiến ba khoang, côn trùng bay đêm ra rộ nhất. Trước mùa nên kiểm lại toàn bộ đèn ngoài, rèm, màn gió, thay bóng đèn bẫy. Những đêm sau mưa lớn, hạn chế mở cửa xưởng, tắt đèn ngoài không cần thiết.

1. Tháng 3–4: kiểm đèn ngoài, đổi đèn sai loại, sửa rèm rách, màn gió hỏng.
2. Tháng 3–4: thay bóng đèn bẫy bên trong, thay keo mới.
3. Đầu mùa mưa: nhắc ca đêm đóng cửa phụ, cửa thoát hiểm.
4. Đêm sau mưa lớn: tắt đèn bãi không cần, hạn chế mở cửa bốc xếp lâu.
5. Sáng hôm sau: quét xác côn trùng ở cửa trước khi ca ngày vào làm.
6. Cả mùa: đọc keo đèn bẫy mỗi tuần, so với năm trước.

Mối cánh bay vào xưởng có nhiều pallet gỗ, kệ gỗ thì cần để ý thêm, vì mối có thể lập tổ trong gỗ ẩm. Nhà ở cũng gặp chuyện côn trùng bay theo đèn, chỉ là quy mô nhỏ hơn: bài tối bật đèn là côn trùng bay vào nhà, làm sao bớt nói cách làm cho nhà ở.

Nhà máy mới xây bố trí đèn từ đầu thế nào?

Nhà máy đang thiết kế hay mới xây là lúc rẻ nhất để làm đúng: đặt cột đèn xa tường xưởng ngay trong bản vẽ, chọn loại đèn ít hút côn trùng, chừa vị trí đèn bẫy bên trong cách mỗi cửa 3–5 m, chọn cửa cuốn nhanh cho lối xe nâng, và làm dải sỏi sát chân tường.

• Bản vẽ chiếu sáng ngoài trời: cột đèn cách tường 10–15 m, không gắn đèn lớn trên cửa.
• Loại đèn: LED ấm hoặc natri cho khu gần xưởng, LED trắng cho bãi xe xa.
• Cửa: cửa cuốn nhanh, rèm PVC, màn gió ở lối hay mở.
• Ổ điện cho đèn bẫy: chừa sẵn ổ cắm ở độ cao khoảng 1,8 m, cách cửa 3–5 m.
• Dải chân tường: sỏi hoặc bê tông rộng 0,5–1 m, không trồng cây sát tường.
• Cảnh quan: cây bụi trồng cách tường xưởng ít nhất 3 m.

Sửa sau khi đã vận hành tốn hơn nhiều: phải đi lại dây điện, dựng cột mới, thay cửa. Nhiều nhà máy chỉ phát hiện vấn đề khi khách hàng đến đánh giá và ghi lỗi côn trùng ở khu đóng gói. Bài khách hàng đến audit nhà máy hay ghi lỗi côn trùng nào có danh sách lỗi hay gặp.

Ai trong nhà máy lo phần nào?

Việc giảm côn trùng bay vào xưởng liên quan nhiều bộ phận: bộ phận cơ điện sửa đèn, cửa, màn gió; bộ phận kho, bốc xếp giữ cửa đóng; EHS và an ninh cùng chọn mức chiếu sáng; QA đọc số liệu; đơn vị xử lý côn trùng đặt đèn bẫy, phun vòng ngoài, báo cáo xu hướng.

Không phân rõ phần việc thì rèm rách để cả tháng, đèn hỏng không ai thay, và mọi chuyện đổ về "nhà thầu côn trùng làm chưa tốt". Bài nhà máy cần chương trình côn trùng thế nào nói về phân vai trong cả chương trình.

Khi nào nên gọi người làm?

Nên gọi khi keo đèn bẫy tăng nhiều tuần liền, khi có côn trùng trong sản phẩm, khi sắp có kỳ đánh giá, hoặc khi nhà máy mới xây cần bố trí đèn bẫy từ đầu. Kỹ thuật viên khảo sát không thu phí, đi cả ban ngày lẫn ban đêm để xem đèn kéo côn trùng tới đâu.

Đội kỹ thuật của Khử Trùng Toàn Cầu khảo sát vòng ngoài, đánh dấu đèn và cửa cần sửa trên sơ đồ, đặt đèn bẫy bên trong theo khoảng cách chuẩn, đánh số và đọc keo mỗi lượt, phun sương vòng ngoài theo mùa, và gửi báo cáo xu hướng cho QA. Cơ sở có nhiều người nhạy cảm thì cách chọn đèn và cách xử lý còn chặt hơn: xem bài trường mầm non xử lý côn trùng an toàn với trẻ và bài phòng bệnh luôn có người nằm, xử lý côn trùng thế nào. Xem chương trình tại trang kiểm soát côn trùng IPM cho nhà máy, kho và cách bố trí cho nhà máy, kho.