Hồ sơ và việc tự kiểm côn trùng ở bệnh viện, cơ sở dược
Nhánh này gom bài cho khoa kiểm soát nhiễm khuẩn và bộ phận hậu cần: bệnh viện chia 3 nhóm khu, mọi khu kiểm 1 lần mỗi tháng, trạm chuột mỗi tuần, kèm hồ sơ phải lưu và rủi ro riêng của muỗi, kiến, mối. Chuẩn ngành theo GMP xem ở trang ngành y tế, dược.
Nhánh này dành cho khoa kiểm soát nhiễm khuẩn, phòng hành chính quản trị, khoa dinh dưỡng và người phụ trách hậu cần ở bệnh viện, phòng khám, cơ sở dược. Bài ở đây trả lời phần việc nằm trong tay bệnh viện: chia khu, giữ hồ sơ, tự kiểm giữa hai lượt của nhà thầu, và ai chịu phần nào khi số đếm tăng.
Chuẩn đánh giá theo GMP, khuyến nghị CDC và EPA mà đoàn kiểm tra hay hỏi nằm ở trang kiểm soát côn trùng ngành y tế, dược theo chuẩn GMP. Khu nào trong bệnh viện sinh loài nào, từ bếp dinh dưỡng tới hộp gen, có ở trang côn trùng trong bệnh viện: bếp, rác y tế, hộp gen. Các cẩm nang ở đây không thay hai trang đó mà đi vào giấy tờ và việc làm hằng ngày.
Nhánh y tế, dược trả lời những câu hỏi nào?
Bốn bài trong nhánh chia theo phần việc: một bài về khung chương trình và hồ sơ, một bài về ba loài có rủi ro riêng trong bệnh viện, một bài về khu lưu giữ chất thải y tế, một bài về bếp dinh dưỡng. Mỗi câu trả lời ngắn lấy đúng số và văn bản nêu trong bài.
| Câu hỏi | Trả lời ngắn |
|---|---|
| Bệnh viện chia khu và lưu hồ sơ côn trùng ra sao? | Theo Thông tư 16/2018/TT-BYT, khoa kiểm soát nhiễm khuẩn giám sát; chia 3 nhóm khu, bếp và khu rác kiểm 2 tuần, các khoa 4 tuần, phản ánh ở khoa nội trú xử lý trong 24 giờ. |
| Muỗi, kiến, mối trong bệnh viện có rủi ro riêng gì? | Muỗi vằn lây sốt xuất huyết ngay trong khuôn viên; kiến Pharaoh dài khoảng 2 mm bò lên băng gạc, tách tổ khi bị xịt; mối ăn kho hồ sơ bệnh án. |
| Khu rác y tế: chuột, ruồi ai chịu phần nào? | Rác lây nhiễm lưu tới 48 giờ; túi rác thức ăn nuôi chuột, ruồi. Năm bên chia việc: kiểm soát nhiễm khuẩn, hành chính quản trị, hộ lý, đơn vị vận chuyển, nhà thầu. |
| Bếp dinh dưỡng dùng thuốc côn trùng lúc nào? | Chỉ khi đã dừng nấu và cất thực phẩm; Nghị định 115/2018 phạt dùng hoá chất trong khu chế biến. Để trống ít nhất 8 giờ, báo trước 24–48 giờ. |
Giữa hai lượt của nhà thầu, bộ phận nào tự kiểm gì?
Nhà thầu tới 1 lần mỗi tháng, còn côn trùng vào bệnh viện mỗi ngày theo rác, hàng nhập và đồ người nhà. Phần tự kiểm của bệnh viện lấp khoảng giữa hai lượt, mỗi bộ phận một phần, ghi chung một sổ để khoa kiểm soát nhiễm khuẩn đọc được và nhà thầu biết chỗ cần làm trước.
| Bộ phận | Tự kiểm gì | Nhịp | Thấy gì thì báo ngay |
|---|---|---|---|
| Hộ lý, đội vệ sinh khu rác | Nắp thùng, túi để ngoài thùng, đáy thùng có dòi, nền đọng nước rỉ rác | Mỗi ngày | Rác lây nhiễm để quá 48 giờ, dòi ở khe nền |
| Tổ trưởng ca bếp dinh dưỡng | Đổ rác, đậy nắp, soi đèn khe tủ mát, kiểm bẫy chuột | Cuối mỗi ca, mỗi ngày | Gián bò ban ngày, phân chuột mới, bao gạo bị gặm |
| Điều dưỡng khoa | Kiến trên khay dụng cụ, băng gạc; bình hoa, chai nước người nhà để lại | Mỗi ca trực | Một con kiến trên dụng cụ; từ 2 phòng một tầng có kiến |
| Hành chính quản trị | Nắp lưới hố thu, máng xối, gioăng cửa, cổ ống trong hộp kỹ thuật | Mỗi tuần, mùa mưa dày hơn | Nước đọng quá 7 ngày, khe cửa khu rác hở |
| Phòng lưu trữ | Kệ gỗ dưới cùng, chân tường kho hồ sơ | Mỗi tháng | Đường đất nhỏ, hồ sơ dính bùn |
- Mỗi dấu hiệu ghi ngày, khu, người thấy và ảnh vào sổ chung.
- Khoa kiểm soát nhiễm khuẩn chuyển phản ánh cho nhà thầu; khoa nội trú xử lý trong 24 giờ.
- Tới lượt kiểm, đưa sổ tự kiểm cho kỹ thuật viên trước khi đi trạm.
- Mục khắc phục hạ tầng ghi hạn sửa, đóng lại khi đã sửa xong.
Nên đọc bài nào trước?
Bệnh viện mới lập hay đang rà lại chương trình nên đọc bài chia khu và hồ sơ trước, vì nó cho khung bảy phần mà mọi bài khác bám vào. Sau đó đọc theo khu đang có vấn đề: khu rác nhiều ruồi thì bài chất thải, bếp sắp có đoàn kiểm tra thì bài bếp dinh dưỡng.
- Lập hoặc rà kế hoạch năm: bài chia khu và lưu hồ sơ côn trùng.
- Khu lưu giữ chất thải có chuột, ruồi: bài khu rác y tế, ai chịu phần nào.
- Bếp dinh dưỡng, bếp thuê nhà thầu suất ăn: bài dùng thuốc lúc nào.
- Mùa mưa, khoa nhiễm có bệnh nhân sốt xuất huyết, kho hồ sơ cũ: bài muỗi, kiến, mối; cách làm theo loài có ở kiến trong bệnh viện: kiến Pharaoh, hộp kỹ thuật, khoa.
Những lỗi hay gặp khi tự kiểm ở bệnh viện là gì?
Lỗi hay gặp nhất là coi côn trùng là việc riêng của nhà thầu: thấy ruồi thì gọi phun thêm trong khi nắp thùng hỏng và xe lấy rác trễ vẫn để nguyên. Lỗi thứ hai là không ghi giờ, nên khi đoàn kiểm tra hỏi không chứng minh được bếp đã dừng nấu lúc dùng thuốc.
- Dời trạm chuột khi dọn khu mà không báo, số đếm các kỳ không so được.
- Nhân viên khoa tự xịt bình gia dụng khi thấy kiến, làm kiến Pharaoh tách tổ sang phòng bên.
- Gộp khử khuẩn bề mặt theo Quyết định 3916/QĐ-BYT vào hợp đồng côn trùng, không tách được đã làm gì cho việc nào.
- Hai bên cùng thuê hai đơn vị côn trùng ở bếp thuê ngoài, hai sổ, không ai giữ sơ đồ chung.
Khi nào nên gọi người làm?
Nên gọi người khi sổ tự kiểm ghi cùng một dấu hiệu hai kỳ liền, khi có kiến trong khu vô khuẩn, lăng quăng quanh khoa nhiễm hay đường mui trong kho hồ sơ, hoặc khi cần lập lại sơ đồ trạm trước đợt đánh giá. Những việc đó cần cách làm được phép theo từng khu.
Côn trùng trong bệnh viện không mất sau một đợt, vì rác, hàng nhập và người ra vào mỗi ngày vẫn mang vào; lần đầu giảm rõ, các lượt sau giữ ở mức thấp. Bệnh viện thường giữ nhịp này bằng kiểm soát côn trùng định kỳ có sơ đồ trạm, đi cùng sổ tự kiểm của từng khoa.
Về bài viết này
Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp và biên soạn.
Cách làm ra bài: Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp từ hồ sơ khảo sát và các buổi xử lý tại hiện trường; số liệu sinh học đối chiếu với tài liệu chuyên ngành.
Nguồn tham khảo
Thông tin và số liệu trên trang này đối chiếu với các tài liệu sau.
- Bộ Y tế. Hướng dẫn vệ sinh môi trường bề mặt trong các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh (ban hành kèm Quyết định 3916/QĐ-BYT), Quyết định 3916/QĐ-BYT, 2017 · Thông tư quy định về kiểm soát nhiễm khuẩn trong cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, Thông tư 16/2018/TT-BYT, 2018 · Thông tư quy định về quản lý chất thải y tế trong phạm vi khuôn viên cơ sở y tế, 20/2021/TT-BYT, 2021. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Chính phủ. Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm, Nghị định 115/2018/NĐ-CP, 2018. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Báo điện tử Chính phủ. Dùng hoá chất diệt trùng tại doanh nghiệp thực phẩm thế nào là an toàn? Truy cập lần cuối 24/09/2026.
