Diệt muỗi bệnh viện, phòng khám: hố thu nước, bồn cây, khu rác, khoa

Diệt muỗi bệnh viện bắt đầu từ khu nào?

Bắt đầu từ vành đai ngoài: hố thu nước sân sau, bồn cây khuôn viên, khu rác, mái, hầm xe. Sau đó tới hành lang ngoài trời, phòng chờ, căng tin, rồi các khoa có cửa sổ mở. Khoa nhiễm nơi có bệnh nhân sốt xuất huyết là khu cần chặn muỗi kỹ nhất.

1. Lấy sơ đồ khuôn viên, đánh dấu hố thu, bồn cây, khu rác, mái, hầm.
2. Đi vành đai: hố thu, rãnh, bồn cây, vườn.
3. Khu rác: thùng, xe gom, sàn rửa, bạt che.
4. Lên mái, xuống hầm cùng bảo trì.
5. Đi hành lang, phòng chờ, căng tin.
6. Kiểm lưới cửa sổ, màn ở khoa nhiễm, khoa nhi.
7. Ghi số ổ lên sơ đồ, gửi khoa kiểm soát nhiễm khuẩn.

Diệt muỗi bệnh viện theo sơ đồ giúp khoa kiểm soát nhiễm khuẩn có bằng chứng khi Sở Y tế kiểm tra, và giao việc rõ cho đội bảo trì, cảnh quan.

Bệnh viện lớn, phòng khám, bệnh viện tuyến huyện khác nhau ra sao?

Bệnh viện lớn có khuôn viên rộng, nhiều toà, hầm xe, hệ thống xử lý nước thải; ổ rải khắp. Phòng khám tư trong nhà phố thì giống nhà ở: chậu cây, sân thượng, máng xối. Bệnh viện tuyến huyện ven đô thường có vườn rộng, ao, bãi đất trống quanh, nhận cả muỗi từ bên ngoài.

Viện dưỡng lão, trung tâm phục hồi chức năng có người già nằm lâu, ít tự đuổi muỗi được. Nơi này cần màn và lưới cửa như khoa nhi.

Phòng khám tư nhỏ ít khi cần phun; đổ nước chậu cây sảnh, khay máy lạnh mỗi tuần thường là đủ.

Hố thu nước, rãnh, bể nước thải xử lý thế nào?

Bệnh viện có hố thu nước mưa sân sau, rãnh quanh toà, hố bơm, bể chứa trước khi vào hệ thống xử lý nước thải. Nước đứng ở hố thu là ổ của muỗi cống, mỗi lứa 100–200 trứng. Thông rãnh, nắp lưới hố thu, vớt rác; việc ở bể xử lý thì hỏi người vận hành.

• Hố thu sân sau: nắp lưới mắt nhỏ, xử lý lăng quăng theo lượt.
• Rãnh quanh toà: thông đoạn tắc, cắt cỏ bờ rãnh.
• Hố bơm hầm: nắp lưới, kiểm khi bơm dừng.
• Bể điều hoà nước thải: vớt váng, rác nổi; đậy nếu thiết kế cho phép.
• Chỗ trũng sân: lấp, khơi rãnh cho thoát.

Không tự đổ thuốc diệt lăng quăng vào bể xử lý vi sinh của bệnh viện; thuốc ảnh hưởng vi sinh trong bể và kết quả quan trắc nước thải.

Hố thu, bể hở không đậy được là nơi có thể cần 2 lần mỗi tháng thay vì 1. Việc tăng nhịp chỉ áp dụng khi lượt kiểm cho thấy hố thu có lăng quăng lại sau vài ngày.

Bồn cây, vườn khuôn viên, chậu cây sảnh cần làm gì?

Bệnh viện trồng nhiều cây để người bệnh có chỗ ngồi mát: bồn cây dọc lối đi, ghế đá dưới tán, vườn nội khu, chậu cây ở sảnh, hành lang. Đổ đĩa chậu, lót sỏi, tỉa bụi rậm sát ghế ngồi, dọn lá mục; muỗi vằn trú dưới lá ban ngày, đúng chỗ người nhà ngồi chờ.

Người nhà bệnh nhân thường ngồi chờ ở ghế đá ngoài vườn buổi chiều, đúng giờ muỗi vằn đốt. Tỉa bụi rậm quanh ghế, đặt quạt ở khu chờ có mái che là việc rẻ, thấy ngay.

Đội cảnh quan bệnh viện là người hiểu vườn nhất; thêm việc đổ đĩa và dọn lá vào lịch tưới của họ.

Khu rác y tế, kho vật tư cần kiểm gì?

Khu rác y tế có thùng rác, xe gom, sàn rửa, bạt che; nắp thùng lật ngửa, xe gom đọng nước rửa là ổ nhỏ. Kho vật tư có thùng xốp, bao bì, đồ hỏng để ngoài trời. Thùng có nắp, xe gom úp sau khi rửa, sàn rửa gạt khô, đồ bỏ đi giao theo lịch.

• Thùng rác: nắp kín; khi trống thì rửa, úp.
• Xe gom rác: úp hoặc dựng nghiêng sau rửa.
• Sàn rửa khu rác: rãnh thoát tốt, gạt khô cuối ca.
• Bạt che khu rác: căng có độ dốc.
• Kho đồ hỏng ngoài trời: giường, xe lăn hỏng, thùng xốp; dọn hoặc cất có mái.

Rác y tế nguy hại được xử lý theo quy trình riêng; người làm kiểm soát côn trùng không chạm vào túi rác, chỉ làm sàn, tường, rãnh quanh khu.

Khu rác sạch, khô còn giảm ruồi, chuột, gián. Đây là khu đáng bỏ công nhất ở sau bệnh viện.

Mái, máng xối, hầm xe bệnh viện kiểm gì?

Mái bệnh viện có dàn nóng máy lạnh, bồn nước, máng xối, đôi khi sân đỗ trực thăng; hầm có rãnh, hố bơm, chỗ đỗ xe cấp cứu. Bảo trì kiểm máng xối mỗi tháng và sau mưa lớn, đổ khay dàn nóng, nối ống xả, thông rãnh hầm, nắp lưới hố bơm.

Hầm sâu, ẩm là chỗ muỗi trú rồi theo thang máy lên các khoa. Phun tồn lưu chân tường hầm và sảnh thang máy hầm vào giờ ít xe.

Khoa nhiễm, khoa nhi chặn muỗi bằng cách nào?

Khoa nhiễm có bệnh nhân sốt xuất huyết, khoa nhi có trẻ nhỏ; đây là hai khu cần chặn muỗi kỹ nhất. Bệnh nhân sốt xuất huyết nằm màn cả ngày lẫn đêm, cửa sổ có lưới, cửa ra hành lang đóng, quạt trần chạy. Không phun thuốc trong phòng bệnh đang có người nằm.

• Màn cho bệnh nhân sốt xuất huyết: cả ngày lẫn đêm, tới khi hết sốt.
• Lưới cửa sổ: kiểm lỗ rách, khe hở khung mỗi tháng.
• Cửa ra hành lang: lò xo tự đóng, không chèn mở.
• Quạt trần: chạy giờ chiều.
• Phòng trống: phun tồn lưu khi không có bệnh nhân, mở thoáng trước khi nhận người.

Một con muỗi vằn đốt bệnh nhân đang sốt rồi đốt người khác sau khi virus nhân lên là đủ để lây. Màn cho bệnh nhân sốt xuất huyết là biện pháp đơn giản mà hiệu quả rõ.

Người nhà chăm bệnh nhân ngủ lại trong phòng cũng nên nằm màn; nhiều bệnh viện có màn cho người nhà thuê.

Hành lang, phòng chờ, căng tin xử lý ra sao?

Hành lang ngoài trời nối các toà, phòng chờ đông người, căng tin có bếp, khu rác là nơi người qua lại cả ngày. Ổ ở đây là chậu cây, bình nước uống, thùng đá, rãnh bếp. Đổ nước chậu, thông rãnh bếp mỗi ngày, phun tồn lưu chân tường hành lang, gầm ghế phòng chờ vào giờ ít người.

Phòng chờ khoa khám bệnh đông người nhất buổi sáng; lịch phun đặt vào sau giờ khám chiều, mở thoáng trước sáng hôm sau.

Nhiều bệnh viện đặt bình nước uống miễn phí, cây nước nóng lạnh ở hành lang. Khay hứng nước nhỏ giọt dưới vòi là ổ nước sạch ngay giữa chỗ đông người; hộ lý đổ khay mỗi ca. Căng tin có thùng đá giữ lạnh nước giải khát, cuối ngày đổ hết, úp ngược. Quầy bán hoa, trái cây trước cổng bệnh viện cũng hay có xô ngâm hoa, thùng xốp đọng nước; nếu quầy nằm trong khuôn viên, nhắc người thuê quầy đổ nước cuối ngày.

Phun thuốc theo lịch khoa thế nào cho an toàn?

Vành đai, vườn, khu rác phun sáng sớm hoặc tối muộn. Hành lang, phòng chờ, căng tin phun sau giờ khám hoặc giờ đóng cửa. Trong các khoa, chỉ phun tồn lưu phòng trống, kho, hành lang kỹ thuật, theo lịch do khoa kiểm soát nhiễm khuẩn duyệt. Không phun ở phòng mổ, hồi sức, phòng sạch, khu sơ sinh.

• Không phun: phòng mổ, hồi sức, khu sơ sinh, phòng pha chế thuốc.
• Phòng có bệnh nhân: không phun; dùng màn, lưới, vợt điện.
• Phòng trống: phun tồn lưu chân tường, đóng 3–4 giờ, mở thoáng 15–30 phút.
• Báo trước: điều dưỡng trưởng khoa, khoa kiểm soát nhiễm khuẩn.
• Tường đã phun: không lau bằng hoá chất khử khuẩn trong 5–7 ngày nếu được.

Bệnh viện lau khử khuẩn tường, sàn thường xuyên, nên lớp tồn lưu trong khoa mất nhanh. Vì vậy phần chính vẫn là cắt ổ ở vành đai và chặn muỗi ở cửa.

Cách đội kỹ thuật làm phần phun theo lịch khoa có ở trang dịch vụ diệt muỗi.

Ai trong bệnh viện giữ sổ kiểm hằng tuần?

Khoa kiểm soát nhiễm khuẩn giữ sổ và duyệt lịch. Bảo trì lo mái, hầm, hố thu, rãnh; cảnh quan lo vườn, bồn cây; hộ lý lo chậu cây, bình nước trong khoa; đơn vị thu gom lo khu rác; căng tin lo bếp. Mỗi tuần một người của khoa kiểm soát nhiễm khuẩn xem sổ.

Lồng việc kiểm nước đọng vào bảng kiểm vệ sinh khoa có sẵn là cách dễ duy trì nhất. Không cần thêm biểu mẫu mới.

Khi có nhiều ca sốt xuất huyết nhập viện thì làm gì thêm?

Khi số ca sốt xuất huyết tăng, bệnh viện thành nơi có nhiều nguồn lây nhất. Tăng nhịp đi vòng cắt ổ lên hai lần mỗi tuần, đảm bảo đủ màn cho mọi bệnh nhân sốt xuất huyết, kiểm lưới cửa khoa nhiễm, khoa nhi, phun vành đai bổ sung.

1. Đủ màn cho mọi bệnh nhân sốt xuất huyết, kể cả nằm ghép.
2. Vòng cắt ổ hai lần mỗi tuần trong thời gian số ca cao.
3. Kiểm lưới cửa sổ khoa nhiễm, khoa nhi, cấp cứu.
4. Phun vành đai, vườn, khu rác bổ sung.
5. Nhân viên mặc áo dài tay, dùng kem chống muỗi khi làm ca chiều ngoài trời.
6. Báo cáo số ổ tìm thấy cho ban giám đốc hằng tuần.

Virus nhân lên trong muỗi 8–12 ngày rồi mới lây. Cắt ổ đều và giữ bệnh nhân nằm màn là cách chặn chuỗi lây trong chính bệnh viện.

Giấy tờ gì cho đoàn kiểm tra Sở Y tế, chất lượng bệnh viện?

Đoàn đánh giá chất lượng bệnh viện xem cơ sở có kế hoạch kiểm soát côn trùng không, có thực hiện không, có giấy tờ không. Cần sơ đồ ổ và khu xử lý, phiếu từng lượt ghi khu, giờ, tên thuốc, số đăng ký, sổ kiểm tuần, báo cáo tháng.

Chế phẩm dùng trong bệnh viện được phép lưu hành theo Nghị định 91/2016/NĐ-CP, có số đăng ký ghi trên phiếu. Bệnh viện có thể giữ phiếu an toàn hoá chất đi kèm.

Nhân viên ca đêm, nhà công vụ, ký túc xá điều dưỡng làm gì?

Nhân viên trực đêm đi qua hành lang ngoài trời, sân, nhà xe lúc muỗi cống bay nhiều. Nhà công vụ, ký túc xá điều dưỡng, phòng nghỉ trực thường nằm ở góc khuôn viên, sát vườn, ít được để ý. Lắp lưới cửa sổ, có màn ở phòng nghỉ trực, đưa các khu này vào sơ đồ kiểm.

• Phòng nghỉ trực: lưới cửa, màn, quạt; không đốt nhang trong phòng kín.
• Ký túc xá điều dưỡng: xô chậu trữ nước, chậu cây, khu phơi đồ.
• Nhà xe nhân viên: máng xối mái tôn, rãnh chân.
• Lối đi đêm: đèn đủ sáng, không vũng nước.

Nhân viên y tế bị sốt xuất huyết vừa mất người làm, vừa có nguy cơ thành nguồn lây trong khoa. Áo dài tay, kem chống muỗi khi đi ca chiều ngoài trời là việc cá nhân nên làm.

Phun tồn lưu ký túc xá, nhà công vụ khi người ở đi ca, mở thoáng trước giờ về; không phun lên giường, chăn màn.

Khu đang xây dựng, sửa chữa trong bệnh viện kiểm gì?

Bệnh viện thường có toà đang xây, khoa đang sửa. Công trường có hố móng đọng nước, thùng phuy, xô vữa, bạt, ống nhựa, lốp xe để ngoài trời; sau một trận mưa là hàng chục ổ ngay cạnh khoa đang hoạt động. Ghi vào hợp đồng thi công việc bơm hố móng, úp thùng cuối ngày.

Khoa kiểm soát nhiễm khuẩn nên đi công trường cùng ban quản lý dự án mỗi tuần. Công trường sạch nước đọng cũng giảm bụi bẩn, giảm chuột vào khoa.

Bốn tuần đầu ở bệnh viện làm theo thứ tự nào?

Tuần một: khảo sát theo sơ đồ, cắt ổ dễ dọn, phun vành đai, kiểm lưới và màn khoa nhiễm, khoa nhi. Tuần hai: lượt kiểm ngày 7–10, bảo trì thông rãnh, sửa máng võng. Tuần ba, bốn: giữ sổ kiểm, phun theo lịch khoa. Hết tuần bốn có báo cáo đầu tiên cho khoa kiểm soát nhiễm khuẩn.

Lăng quăng thành muỗi trong 7–10 ngày, nên tuần đầu vẫn còn muỗi đã nở. Bệnh viện cạnh kênh, ao thì giảm chậm hơn; phần đó dựa vào lưới cửa và màn.

Sai lầm hay gặp khi diệt muỗi bệnh viện

Sai lầm hay gặp là phun trong phòng bệnh có người nằm, chỉ phun mà không ai dọn hố thu và máng xối, thiếu màn cho bệnh nhân sốt xuất huyết, đổ thuốc vào bể xử lý vi sinh, không có sổ kiểm khi đoàn đánh giá tới.

Muốn biết chi phí thuê người làm theo diện tích khuôn viên, xem bảng giá diệt muỗi bệnh viện. Bệnh viện có cả gián ở căng tin, kiến ở khoa, chuột ở kho thì xem trang diệt côn trùng bệnh viện.