Diệt chuột bệnh viện: khu rác y tế, bếp dinh dưỡng, hầm kỹ thuật, kho, có phê duyệt của khoa

Diệt chuột bệnh viện bắt đầu từ đâu?

Bắt đầu từ khu hậu cần, nơi người bệnh không tới: khu lưu giữ rác y tế, cửa giao nhận, bếp dinh dưỡng, kho, hầm kỹ thuật, nhà giữ xe. Đi khảo sát cùng người của phòng quản trị và khoa kiểm soát nhiễm khuẩn, ghi các điểm có dấu lên sơ đồ từng khối nhà.

Mỗi khu được xếp theo mức nhạy cảm, và mỗi mức có quy định riêng về dụng cụ, giờ làm, người đi cùng. Khoa kiểm soát nhiễm khuẩn duyệt bảng phân khu này trước khi đặt trạm, vì đây là văn bản dùng cho cả các đợt kiểm tra sau.

Chuột đi đường nào trong bệnh viện?

Đường hay gặp là từ cống, mương, khu rác quanh khuôn viên vào hầm kỹ thuật, từ hầm theo trục ống, ống rác, thang hàng lên các tầng. Bếp dinh dưỡng và căng tin là nguồn ăn kéo chuột vào khu hậu cần; người nhà bệnh nhân để đồ ăn ở hành lang, ghế chờ kéo chuột lên khoa.

Xử lý chuột bệnh viện nên đi theo đường này từ khu rác vào, không đợi tới khi có người báo ở khoa.

• Khu rác: rác sinh hoạt nhiều thức ăn thừa; rác y tế lưu chờ thu gom.
• Hầm kỹ thuật: ống nước, ống khí y tế, cáp đi qua; ẩm, ấm, ít người.
• Trục ống, thang hàng: nối hầm với các tầng; khe quanh ống ở mỗi tầng.
• Bếp, căng tin, nhà ăn: nguồn ăn chính trong khuôn viên.
• Khu chờ, hành lang khoa: đồ ăn của người nhà, túi rác ở đầu giường.

Bệnh viện cũ, nhiều khối nhà xây qua nhiều thời kỳ, có nhiều khe nối giữa các khối, đường ống cũ không còn dùng nhưng chưa bịt. Đây thường là đường chuột đi giữa các khối mà sơ đồ kỹ thuật không còn ghi.

Chuột cống đi khoảng 30–46 m quanh hang, nên một ổ cạnh khu rác có thể kiếm ăn tới bếp, căng tin. Chuột nhắt thấy ở một khoa thường làm ổ ngay trong khoa đó: kho đồ vải, tủ hồ sơ, phòng trực.

Khu lưu giữ rác y tế làm gì?

Khu lưu giữ rác y tế và rác sinh hoạt là nơi bệnh viện được đặt trạm bả có khoá, quanh bên ngoài khu, gắn cố định, đánh số. Bên trong đặt hộp giám sát. Rác giữ trong thùng kín, không lưu quá hạn; quy định chất thải y tế cho lưu tới 48 giờ ở điều kiện thường.

Chuột ở khu rác y tế có thể mang mầm bệnh từ rác ra các khu khác, nên đây là vòng chặn quan trọng nhất. Lượt kiểm hằng tuần ở đây đọc từng trạm, thu xác bằng găng và túi riêng, ghi lại; người kiểm rửa tay, thay găng trước khi đi sang khu khác.

Chia việc giữa khu rác y tế và bộ phận vệ sinh được nói kỹ trong quy trình quản lý chất thải của bệnh viện; phần chuột nên được ghi vào cùng quy trình đó để có một người chịu trách nhiệm.

Bếp dinh dưỡng, căng tin, nhà ăn làm gì?

Bếp dinh dưỡng nấu cho người bệnh, nên làm chặt như bếp trường học: không bả bên trong, chỉ bẫy và hộp giám sát không thuốc đánh số, cống có nắp lưới, kệ cách tường, đồ khô trong thùng có nắp. Trạm khoá chỉ đặt ngoài cửa sau bếp, cửa nhận hàng.

• Kho thực phẩm: kệ cách tường khoảng 45 cm, hàng cách nền; hộp giám sát ở góc.
• Khu chia suất: lau sàn, gầm bàn sau mỗi bữa; không để khay thừa qua đêm.
• Xe chia cơm lên khoa: rửa sau mỗi chuyến; thức ăn thừa thu về bếp ngay.
• Căng tin, nhà ăn nhân viên: hộp giám sát dưới kệ; rác có nắp.
• Quán ăn trong khuôn viên: thường do bên thuê vận hành; ghi trong hợp đồng thuê phần diệt chuột.

Lượt kiểm bếp làm sau bữa tối hoặc trước giờ nấu sáng. Thực phẩm có dấu chuột thì bỏ, ghi sổ. Nhiều bệnh viện có quán ăn, căng tin do đơn vị khác thuê; những nơi này nằm gần khu bệnh nhân, nên hợp đồng thuê nên yêu cầu họ có chương trình diệt chuột với lịch và phiếu như bếp chính.

Kho dược, kho vật tư, kho đồ vải làm gì?

Kho dược và kho vật tư y tế có bao bì giấy, nhựa mỏng, nhiều thùng carton; chuột cắn thủng bao bì vô khuẩn là vật tư phải huỷ. Các kho này chỉ dùng bẫy dính, hộp giám sát không thuốc dọc chân tường, kệ cách tường, cửa kho luôn đóng, kiểm hàng nhận tại cửa.

Vật tư có bao bì bị cắn, có phân hay nước tiểu chuột thì tách riêng, báo khoa dược hoặc phòng vật tư quyết định huỷ. Ghi số lượng huỷ vào sổ; đây là thiệt hại thật, giúp ban giám đốc thấy giá trị của chương trình chuột.

Kho dược có điều kiện bảo quản riêng như nhiệt độ, độ ẩm theo thực hành tốt bảo quản thuốc; người kiểm vào kho theo quy định của khoa dược, không để cửa kho mở lâu, không dời hàng.

Hầm kỹ thuật, phòng máy, nhà giữ xe làm gì?

Hầm kỹ thuật, phòng máy phát, phòng khí y tế, trạm biến áp là nơi chuột trú và đi giữa các khối nhà. Đặt trạm bả có khoá dọc tường hầm, quanh phòng máy, cạnh hố ga; bẫy buộc cố định trên máng cáp nếu có dấu; bịt khe quanh ống ở chỗ đi lên các tầng.

• Hầm kỹ thuật: trạm khoá cách nhau 6–12 m dọc tường; nắp hố ga khít.
• Phòng máy phát, trạm biến áp: trạm ngoài cửa, hộp giám sát trong; bịt lỗ cáp.
• Phòng khí y tế: chỉ hộp giám sát; làm theo quy định an toàn của phòng.
• Trục ống lên tầng: bịt khe quanh ống ở hầm và ở từng tầng.
• Nhà giữ xe: trạm khoá dọc tường; người nhà để đồ ăn ở xe, rác ở bãi.

Chuột cắn cáp ở hầm có thể ảnh hưởng tới nguồn điện, hệ thống gọi y tá, mạng của bệnh viện. Bảo trì thấy cáp bị cắn thì báo ngay, ghi vị trí lên sơ đồ trạm. Chuỗi vết cắn thường chỉ đúng đường chuột đi trong máng cáp.

Lượt kiểm hầm làm cùng người của tổ kỹ thuật bệnh viện, vì nhiều phòng có khoá và có quy định ra vào riêng.

Khu bệnh nhân làm gì và không làm gì?

Khu bệnh nhân không đặt bả dưới bất kỳ dạng nào, không phun. Khi có dấu, chỉ đặt bẫy dính trong hộp che hoặc hộp giám sát ở chỗ khuất như phòng trực, kho khoa, sau khi khoa đồng ý. Việc chính là tìm và bịt đường chuột lên khoa.

Thông tư 16/2018/TT-BYT về kiểm soát nhiễm khuẩn trong cơ sở khám chữa bệnh yêu cầu bệnh viện giữ môi trường sạch, kiểm soát nguồn lây. Vì vậy mọi việc ở khu bệnh nhân đi qua khoa kiểm soát nhiễm khuẩn: duyệt chỗ đặt, giờ làm, cách thu bẫy.

Người nhà bệnh nhân để đồ ăn ở đầu giường, gầm giường, ghế chờ là nguồn ăn kéo chuột lên khoa. Một quy định nhẹ nhàng như tủ đầu giường có nắp, rác thức ăn bỏ vào thùng có nắp ở cuối hành lang, nhắc đều mỗi tối, giảm được nhiều dấu ở khoa.

Phê duyệt và phối hợp với khoa kiểm soát nhiễm khuẩn thế nào?

Trước khi đặt trạm, khoa kiểm soát nhiễm khuẩn và phòng quản trị duyệt ba thứ: bảng phân khu theo mức nhạy cảm, danh sách chế phẩm dùng ở từng khu, quy trình thu bẫy. Mỗi lượt kiểm ở khu bệnh nhân có người của khoa ký xác nhận.

1. Bảng phân khu: hậu cần, thực phẩm, kỹ thuật, khu bệnh nhân, khu vô khuẩn; dụng cụ cho từng khu.
2. Danh sách chế phẩm: bả trong trạm ngoài, keo bẫy; số đăng ký lưu hành, phiếu an toàn.
3. Quy trình thu bẫy: găng, túi kín, đường mang ra khu rác, rửa tay, thay găng giữa các khu.
4. Lịch kiểm: giờ làm ở từng khu, người của bệnh viện đi cùng.
5. Báo sự cố: ai nhận khi có người báo thấy chuột ở khoa, bao lâu phải có người tới.

Phần này nghe nhiều giấy tờ, nhưng làm một lần vào đầu hợp đồng, sau đó chỉ cập nhật khi đổi chế phẩm hay có khối nhà mới. Đây cũng là phần đoàn kiểm tra chất lượng bệnh viện hay hỏi.

Khi có sự cố ở khoa, như người nhà quay video chuột ở hành lang, quy trình báo đã có sẵn giúp bệnh viện trả lời nhanh: ai đã tới, đã làm gì, đường chuột lên khoa đã bịt chưa.

Phòng khám tư, phòng khám nha khoa làm gì?

Phòng khám tư, phòng khám nha khoa, thẩm mỹ thường nằm trong nhà phố hay toà nhà văn phòng, nhỏ hơn nhiều so với bệnh viện. Cách làm gần với văn phòng: bẫy trên trần, sau tủ, bịt ống thoát; nhưng phòng thủ thuật, phòng tiệt trùng không đặt gì bên trong.

Diệt chuột phòng khám vì vậy gần với văn phòng hơn là bệnh viện, trừ phần phòng thủ thuật.

• Phòng chờ: không để đồ ăn, nước ngọt mở qua đêm; hộp bẫy sau tủ.
• Phòng thủ thuật, tiệt trùng: không đặt bẫy bên trong; kiểm khe, bịt lỗ ống từ bên ngoài.
• Kho vật tư: kệ cách tường, hộp giám sát ở góc.
• Tầng trệt nhà phố: chuột cống từ cống, hố ga; nắp thoát sàn có lưới, trạm khoá ngoài cửa.
• Trong toà văn phòng: báo ban quản lý xử lý trục kỹ thuật, hầm.

Phòng khám có lượng khách ra vào lớn nhưng ít có người ở lại ban đêm, nên lượt kiểm làm buổi sáng trước giờ mở cửa sẽ thấy rõ dấu của cả đêm. Giá cho phòng khám nhỏ thường tính theo diện tích như văn phòng.

Phòng khám nằm trong toà nhà thì phần trục, hầm là của toà nhà, cách làm có ở trang diệt chuột chung cư, toà nhà.

Mùa mưa, đợt sửa chữa trong bệnh viện làm gì thêm?

Mùa mưa và những tuần bệnh viện sửa chữa, xây khối mới là hai lúc chuột thay đổi chỗ ở nhiều nhất. Nước dâng trong cống, mương đẩy chuột cống lên hầm; đào móng, đập tường, dỡ trần đẩy chuột từ chỗ cũ sang khối đang dùng. Hai lúc này cần thêm trạm ở vành đai.

• Trước mùa mưa: kiểm nắp hố ga, lưới ở cửa xả, khe chân tường hầm; thay bả trong trạm ngoài trời.
• Sau mưa lớn, ngập: kiểm trạm vành đai ngay khi nước rút; trạm bị xô lệch, bả ướt thì thay.
• Trước khi khởi công: đặt trạm quanh khu sắp đập phá, sát ranh với khối đang dùng.
• Trong lúc thi công: bịt tạm khe nối giữa khu thi công và khu bệnh nhân; nhà thầu dọn phế liệu hằng ngày.
• Sau khi hoàn thiện: kiểm lỗ ống, khe trần mới trước khi đưa khoa vào dùng.

Hợp đồng với nhà thầu xây dựng nên có một dòng về việc này: dọn phế liệu, không để thức ăn của công nhân trong khu thi công qua đêm, và trám lại mọi lỗ ống sau khi đi ống. Thợ thường không trám, và đó là lối mới chuột dùng ngay sau khi khoa mở lại.

Người kiểm nên được báo trước lịch thi công để xếp lượt kiểm vào khu giáp ranh. Ghi trên sơ đồ trạm phần khu đang thi công, để báo cáo xu hướng tháng đó không bị đọc nhầm là chương trình kém đi.

Cách diệt chuột bệnh viện theo thứ tự nào?

Làm từ ngoài vào, từ khu hậu cần tới khu bệnh nhân, và chia theo khối nhà. Bệnh viện lớn có thể mất 2–3 ngày cho buổi đặt trạm đầu; khu hậu cần làm ban ngày, khu bệnh nhân làm vào giờ khoa cho phép, có người của khoa đi cùng.

1. Vành đai khuôn viên: trạm khoá dọc tường rào, cạnh mương, hố ga, nhà giữ xe.
2. Khu rác y tế, rác sinh hoạt: trạm khoá quanh khu, hộp giám sát bên trong.
3. Cửa giao nhận, kho: trạm ngoài cửa, hộp giám sát dọc kho.
4. Bếp dinh dưỡng, căng tin: hộp không thuốc bên trong, trạm ngoài cửa sau.
5. Hầm kỹ thuật, phòng máy: trạm dọc tường hầm, bẫy trên máng cáp có dấu.
6. Trục ống: ghi khe cần bịt ở từng tầng; giao tổ kỹ thuật.
7. Khu bệnh nhân có dấu: hộp giám sát ở phòng trực, kho khoa, theo phê duyệt.
8. Bàn giao: sơ đồ từng khối, bảng phân khu, danh sách khắc phục.

Sau buổi đầu, lượt kiểm hằng tuần đọc hết khu hậu cần, hầm, bếp; khu bệnh nhân đọc ở những chỗ đã đặt và những khoa có báo. Mỗi lượt có phiếu ký của người bệnh viện đi cùng.

Mẹo tự làm nào có tác dụng ở bệnh viện?

Ở bệnh viện, việc tự làm có tác dụng nhất là của bộ phận vệ sinh và người nhà bệnh nhân: rác đúng thùng, thùng có nắp, thu gom đúng hạn, không để đồ ăn ở hành lang, ghế chờ qua đêm. Không nên để khoa tự mua bả, máy đuổi chuột về đặt trong khu bệnh nhân.

Một kênh báo dấu đơn giản, như số điện thoại nội bộ của tổ hậu cần hay nhóm tin nhắn, giúp điều dưỡng, hộ lý báo ngay khi thấy chuột. Người làm ca đêm ở khoa thấy chuột nhiều hơn mọi lượt kiểm ban ngày.

Mọi bẫy, trạm trong bệnh viện nên có trên sơ đồ, kể cả do khoa tự đặt. Bẫy lạ không có số dễ bị quên, chuột chết trên bẫy bốc mùi ngay trong khoa.

Đọc kết quả và giữ hồ sơ thế nào?

Mỗi lượt có phiếu theo khu: trạm số mấy, mức ăn, bẫy nào có chuột, người bệnh viện ký. Mỗi tháng có báo cáo xu hướng theo khu và theo khối nhà, kèm danh sách khắc phục. Hồ sơ giữ cùng hồ sơ kiểm soát nhiễm khuẩn và hồ sơ an toàn thực phẩm của bếp.

Khi khu rác, hầm vẫn có dấu ăn đều mà các khoa đã sạch, nghĩa là vành đai đang làm đúng việc chặn bên ngoài. Khi khoa bắt đầu có dấu, xem lại trục ống tầng đó và khe ở hầm phía dưới. Lịch kiểm, phiếu, báo cáo có ở trang dịch vụ diệt chuột; giá theo diện tích ở bảng giá diệt chuột bệnh viện.

Sai lầm hay gặp khi diệt chuột ở bệnh viện

Sai lầm hay gặp nhất là khoa tự đặt bả, chỉ xử lý khoa có người báo mà bỏ khu rác, hầm, không có phê duyệt của khoa kiểm soát nhiễm khuẩn, và người kiểm đi từ khu rác sang khu bệnh nhân mà không thay găng. Lỗi cuối là lỗi nguy hiểm nhất về lây nhiễm.

Sai lầm cuối là cắt chương trình khi khoa đã sạch. Bệnh viện có rác, có bếp, có người ra vào cả ngày đêm, nên chuột mới đến là chuyện thường; giữ trạm ở khu rác, hầm, bếp quanh năm. Cách xử lý chung các loài côn trùng khác trong bệnh viện có ở trang cách xử lý côn trùng bệnh viện.