Khu rác y tế bệnh viện: chuột, ruồi ai chịu phần nào?

Vì sao khu lưu giữ chất thải là chỗ chuột, ruồi bám lâu nhất?

Vì đây là nơi duy nhất trong bệnh viện gom rác của mọi khoa về một chỗ và giữ lại chờ xe tới lấy. Thông tư 20/2021/TT-BYT cho phép rác lây nhiễm lưu tới 48 giờ ở nhiệt độ thường. Hai ngày đó đủ cho ruồi đẻ vào túi rác hở miệng và chuột cống tới ăn mỗi đêm.

Túi vàng đựng rác lây nhiễm buộc kín ít khi là nguồn chính. Thứ nuôi chuột, ruồi là túi xanh rác thông thường: cơm thừa của người bệnh, hộp xốp người nhà bỏ lại, vỏ trái cây. Ruồi nhà chỉ cần 7–10 ngày cho một lứa, nên nền có khe đọng nước rỉ rác là chỗ dòi chui xuống hoá nhộng, lứa sau nở ngay trong khu.

Khu này nằm trong vùng nào của bệnh viện và gần khoa nào, xem trang côn trùng trong bệnh viện theo từng khu.

Nhà lưu giữ chất thải cần đạt những gì để không thành ổ?

Nhà lưu giữ đạt khi rác không chạm nền, thùng luôn đậy, nền rửa được và khô trong ngày, cửa đóng kín khi không có người thu gom. Bảng dưới là danh mục khoa kiểm soát nhiễm khuẩn có thể cầm đi kiểm mỗi tuần, mỗi dòng ghi luôn bên phải sửa khi không đạt.

Hạng mục thùng, nền, lịch thu gom là việc của bệnh viện chứ không phải của nhà thầu côn trùng. Nhà thầu chỉ ghi lại chỗ không đạt kèm ảnh để bên kia sửa.

Năm bên trong bệnh viện mỗi bên giữ phần việc nào?

Khu rác y tế có năm bên cùng đụng vào mỗi ngày, nên phải ghi rõ ai giữ phần nào ngay trong kế hoạch năm. Khoa kiểm soát nhiễm khuẩn giám sát theo Thông tư 16/2018/TT-BYT, bốn bên còn lại mỗi bên một phần: hạ tầng, vệ sinh hằng ngày, xe lấy rác và thiết bị kiểm côn trùng.

Cách chia các khu của bệnh viện thành ba nhóm nguy cơ và bộ hồ sơ chung của cả chương trình có ở bài bệnh viện chia khu và lưu hồ sơ côn trùng ra sao.

Chuột quanh nhà lưu giữ được kiểm bằng gì?

Chuột quanh khu rác y tế được chặn bằng trạm bả có khoá ở vòng ngoài và bẫy cơ học bên trong nhà lưu giữ. Bên trong không đặt bả rời, vì nước rửa nền mỗi ngày cuốn bả đi và tay người thu gom dễ chạm vào. Chuột cống thường kiếm ăn khoảng 30–46 m quanh hang.

• Trạm bả có khoá, đánh số, bắt vít cố định dọc tường ngoài và lối xe vào, cách nhau 15–30 m.
• Bẫy lồng hoặc bẫy dính kê sát chân tường bên trong, không đặt dưới thùng.
• Kiểm miệng cống, hố ga gần khu rác: nắp lưới còn không, có hang mới không.
• Thu xác chuột bằng găng, bỏ túi kín; nước tiểu chuột mang Leptospira nên không quét khô.

Đường chuột đi từ cống qua khu rác vào cửa hậu cần và bếp, cùng cách chọn bẫy cho từng khu, xem chuột trong bệnh viện: khu rác y tế, bếp, cửa hậu cần.

Ruồi ở khu rác y tế giảm bằng cách nào?

Ruồi ở khu rác giảm khi dòi không còn chỗ hoá nhộng, không phải khi phun lên túi rác. Túi rác đi mất trong ngày, còn dòi nằm lại trong khe nền, đáy thùng và hố thu. Vì vậy thứ tự là cọ đáy thùng, rửa nền, trám khe, rồi mới xử lý thuốc ở tường ngoài.

1. Cọ đáy và thành trong của thùng khi đổ rác, để không còn lớp cặn cho ruồi đẻ.
2. Rửa nền, khơi hố thu, tìm dòi ở khe chân tường và dưới chân kệ.
3. Lắp lưới lỗ thông gió, giữ cửa tự đóng để ruồi ngoài không vào đẻ thêm.
4. Đặt đèn keo ở lối vào, không treo trên thùng rác; đọc tấm keo mỗi lượt để biết số ruồi tăng hay giảm.
5. Phun sương quanh nhà lưu giữ khi ruồi đang bay nhiều, phun tồn lưu chân tường ngoài; làm lúc sáng sớm, khi chưa có người thu gom, không phun lên túi.

Ruồi đi từ khu rác vào khoa, thoát sàn nhà vệ sinh và khay cơm ra sao được viết ở trang ruồi trong bệnh viện: khu rác y tế, bếp, thoát sàn. Rác thức ăn bắt đầu từ bếp, nên việc bếp tự kiểm cuối ca và giờ được dùng thuốc ở đó có ở bài bếp dinh dưỡng bệnh viện dùng thuốc lúc nào.

Một lượt kiểm khu lưu giữ đi theo thứ tự nào?

Lượt kiểm bắt đầu từ sổ giao nhận chất thải, không phải từ trạm chuột. Ngày nào đơn vị vận chuyển lấy trễ, ngày đó thường có ruồi tăng ở tấm keo và dấu chuột ở chân tường. Đọc sổ trước giúp kỹ thuật viên ghi đúng nguyên nhân, và biên bản chỉ đúng bên phải sửa.

1. Đọc sổ giao nhận chất thải: ngày giờ lấy rác, lần nào để quá 48 giờ.
2. Đi vòng thùng: nắp, túi để ngoài, đáy thùng có dòi không.
3. Soi nền, rãnh, hố thu, khe chân tường tìm dòi và nhộng.
4. Mở từng trạm vòng ngoài theo số, ghi trạm có chuột ăn.
5. Đọc tấm keo đèn, ghi số ruồi so với lượt trước.
6. Ghi chỗ không đạt kèm ảnh, bên phải sửa và hạn sửa; khoa kiểm soát nhiễm khuẩn ký.

Khu rác y tế và bếp dinh dưỡng được kiểm 1 lần mỗi tháng, trạm chuột mỗi tuần. Lượt này hợp nhất khi nằm trong lịch kiểm soát định kỳ có sơ đồ trạm, báo cáo nguyên nhân, vì mỗi ngày rác mới lại về và chuột từ cống ngoài vẫn tìm tới.

Những lỗi hay gặp ở khu lưu giữ chất thải

Lỗi hay gặp nhất là coi khu rác là việc riêng của nhà thầu côn trùng: gọi phun thêm mỗi khi thấy ruồi, trong khi nắp thùng hỏng và xe lấy rác trễ vẫn để nguyên. Phun thêm chỉ giảm được vài ngày, còn nguồn ăn không đổi thì số đếm lại lên ở lượt sau.

• Để túi rác xếp dưới nền khi thùng đầy, thay vì báo thêm thùng hoặc thêm lượt lấy.
• Rửa nền nhưng không cọ đáy thùng, dòi vẫn sống trong lớp cặn.
• Dời trạm chuột khi dọn khu, không báo, nên số đếm các kỳ không so được.
• Không ghi ngày lấy trễ vào sổ giao nhận, nên không biết vì sao ruồi tăng.
• Cửa khu rác chèn mở cả ngày cho tiện đẩy xe.

Chuẩn đánh giá mà bệnh viện và nhà máy dược hay được hỏi, gồm khuyến nghị CDC và EPA, có ở trang kiểm soát côn trùng ngành y tế, dược theo chuẩn GMP; rủi ro riêng của muỗi quanh rãnh khu rác đọc ở bài muỗi, kiến, mối trong bệnh viện: rủi ro riêng.