Trường học kiểm tra côn trùng trước khai giảng
Trường học nên bắt đầu rà ít nhất 3 tuần trước ngày tựu trường, theo 6 khu: lớp học, bếp bán trú, nhà vệ sinh, kho và thư viện, sân chơi, khu rác. Phần xử lý bằng hoá chất phải xong trước khi học sinh tới ít nhất 3 ngày để lớp kịp thông gió.

Trước khai giảng cần kiểm những khu nào?
Sáu khu dưới đây phủ gần hết chỗ côn trùng trú trong một trường sau kỳ nghỉ. Bảng dùng thẳng làm biểu mẫu: mỗi dòng một khu, cột giữa là thứ phải soi, cột phải là dấu hiệu cần ghi vào biên bản kèm ảnh và vị trí. Đi theo thứ tự từ sân vào trong.
| Khu | Soi những gì | Dấu hiệu phải ghi |
|---|---|---|
| Sân chơi | Chậu cây, hố ga, vũng đọng, bụi cây, đồ chơi có hốc | Lăng quăng, tổ kiến lửa, tổ ong |
| Khu rác | Thùng, nền, rãnh thoát | Ruồi, dấu chuột, mùi tồn |
| Bếp bán trú | Gầm bếp, thoát sàn, kho gạo, tủ lạnh, lưới cửa sổ | Phân gián, ruồi, bao bị gặm, lưới rách |
| Nhà vệ sinh | Miệng thoát sàn, khe chân tường, ống nước | Gián bò lên, ruồi cống, ẩm đọng |
| Kho và thư viện | Kệ gỗ, chồng sách, thùng carton | Bụi gỗ mịn, đường đất của mối, mọt |
| Lớp học | Gầm bàn, tủ đồ dùng, hộp điện, khe cửa | Phân gián, tổ kiến, vết gặm |

Vì sao kỳ nghỉ hè là mùa côn trùng sinh sôi trong trường?
Vì suốt 2–3 tháng không ai làm ba việc giữ côn trùng trong trường ở mức thấp: dọn thức ăn thừa, mở cửa thông gió, phát hiện dấu hiệu sớm. Phòng đóng kín, ẩm, tối hợp với gián và mối; sân không ai đi lại thì nước đọng nằm nguyên, lăng quăng nở thành muỗi trong 7–10 ngày.
Các trường còn hay sửa chữa trong hè. Đục phá làm lộ khe hở mới, vật liệu chất đống thành chỗ trú, rác xây dựng ngoài sân giữ nước sau mỗi cơn mưa. Khu nào vừa sửa thì ghi riêng trong biên bản, vì lối vào mới thường nằm ở đó.
Nhà trường tự làm gì trước khi nhà thầu tới?
Sáu việc dưới đây không cần nhà thầu, làm bằng nhân sự của trường trong tuần đầu của lịch. Làm trước thì lượt rà của kỹ thuật viên nhìn thấy dấu hiệu thật, không bị che bởi rác và đồ để lại từ năm học trước. Ảnh chụp mọi dấu hiệu nên lưu chung một tệp.
- Mở toàn bộ cửa lớp, thông gió vài ngày trước khi rà.
- Dọn đồ ăn, bánh kẹo còn sót trong ngăn bàn và tủ giáo viên.
- Đổ nước đọng ở khay chậu cây, xô chậu, vật liệu bỏ ngoài sân.
- Hạ sách khỏi kệ sát tường để soi mặt sau tìm dấu mối; kê kệ cách tường 45 cm. Thấy đường mui thì để nguyên, không xịt, xem trạm nhử mối ở thư viện và tủ lớp.
- Cọ rãnh thoát và lưới thoát sàn khu bếp, khu vệ sinh. Đây cũng là chỗ ruồi đẻ, cùng thức ăn thừa sau bữa bán trú, xem ổ ruồi quanh bếp bán trú và điểm rác.
- Chụp ảnh mọi dấu hiệu tìm thấy kèm vị trí.

Lịch 3 tuần trước tựu trường xếp thế nào?
Lịch xếp ngược từ ngày học sinh tới trường, để phần hoá chất xong sớm và còn thời gian kiểm lại. Ba tuần đủ để rà, sửa, xử lý và kiểm lại mà chưa quá xa để côn trùng kịp quay về đông. Với chuột, trạm cần đặt ít nhất 2 tuần trước khai giảng mới kịp có dấu ăn.
- Tuần thứ 3 trước tựu trường: rà toàn bộ 6 khu, lập danh sách dấu hiệu.
- Cũng tuần thứ 3: sửa khe hở, thay lưới rách, bịt cổ ống xuyên tường; khu nào đã có phân chuột mới thì để lối chính lại, bịt sau khi bẫy đã hạ số con.
- Tuần thứ 2: xử lý kỹ thuật, ưu tiên bếp, kho, nhà vệ sinh; đặt bẫy chuột trong nhà, trạm bả có khoá ở vành đai ngoài.
- Tuần thứ 1: tổng vệ sinh, kiểm lại các điểm đã xử lý.
- Trước tựu trường 3 ngày: kiểm lần cuối, bàn giao biên bản có ảnh.
Vì sao chuột phải đặt trạm sớm và khu nào xử lý chuột vào giờ nào, xem bài lịch đặt trạm chuột khi học sinh vắng.
Xử lý thế nào cho an toàn trước ngày đón học sinh?
Toàn bộ phần xử lý bằng hoá chất phải xong trước khi học sinh tới ít nhất 3 ngày. Lớp học thông gió sau khi làm, bàn ghế và tay nắm cửa lau lại trước ngày đầu tiên. Bếp bán trú làm sau cùng trong đợt, tráng lại bề mặt tiếp xúc thực phẩm trước khi nhập nguyên liệu.
- Trong lớp, bếp và kho chỉ đặt bẫy hoặc hộp giám sát không thuốc, sau tủ, dưới kệ, đánh số, ngoài tầm tay học sinh; trạm bả có khoá nằm ở vành đai ngoài, cách nhau 15–30 m.
- Gián trong bếp và tủ lớp dùng gel trong khe thay vì phun không gian, xem trang gián trong trường học: bếp bán trú, căng tin, tủ lớp học.
- Với muỗi, kỹ thuật viên dọn ổ nước trước, phun muỗi sau: phun sương / ULV quanh sân, máng xối, rồi phun tồn lưu thành dải chân tường cao 1 m tính từ mặt nền. Còn ổ nước mà phun muỗi trưởng thành thì lứa mới lại bay ra.
- Báo giáo viên và phụ huynh lịch làm, khu làm, ngày dùng lại.
Phụ huynh thường hỏi về thuốc nhiều hơn hỏi về côn trùng, nên thông báo nên theo một quy tắc chung của trường chứ không soạn lại mỗi đợt; quy tắc báo trước khi dùng thuốc quanh học sinh có ở trang quy tắc dùng thuốc quanh học sinh theo IPM trường học.

Trường không có bếp bán trú hay có tổ ong thì khác gì?
Trường không có bếp bán trú vẫn cần lượt tổng, nhưng nhẹ hơn: trọng tâm chuyển sang nhà vệ sinh, kho, thư viện và sân chơi. Tổ ong trên cây hay mái hiên gần sân chơi thì khoanh vùng ngay, không cho học sinh lại gần và báo đơn vị xử lý, không tự chọc hay xịt bình gia dụng.
Học sinh lỡ bị đốt thì y tế trường xử lý theo sơ cứu ong đốt và dấu hiệu phải chuyển viện. Kiến lửa ở bãi cỏ sân chơi cũng nằm trong danh mục sân: tổ đất xốp nổi lên sau mưa là dấu cần ghi, và kỹ thuật viên sẽ phun tồn lưu kết hợp rải bả quanh tổ. Muỗi quanh sân và máng xối xử lý theo trang muỗi trong trường học: máng xối, chậu cây, đồ chơi sân.
Sau khai giảng, trường cần giữ gì trong năm học?
Lượt trước khai giảng chỉ đưa trường về mức thấp. Giữ được hay không nằm ở lịch trong năm: kiểm 1 lần mỗi tháng, trạm chuột mỗi tuần; lượt tháng 5 dồn vào ổ nước. Giữa các lượt, rác đổ đúng giờ, không để đồ ăn trong ngăn bàn, báo ngay khi thấy dấu hiệu.

Cán bộ y tế trường soi khu nào vào tuần nào trong tháng, xem bài cán bộ y tế học đường kiểm những gì trong tháng; mối trong thư viện và rệp ở ký túc xá có bài riêng soi mối mỗi quý, xử lý rệp vào cuối tuần. Lịch kiểm 1 lần mỗi tháng có sơ đồ trạm và báo cáo tháng là gói kiểm soát định kỳ cho trường học và nhà trẻ; lượt đầu giảm rõ, các lượt sau giữ ở mức thấp, vì cống rãnh và nhà dân quanh trường vẫn đưa côn trùng vào mỗi mùa.
Khu nào trong trường sinh côn trùng quanh năm và ai tới kiểm tra, xem côn trùng trong trường học.
Về bài viết này
Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp và biên soạn, từ kinh nghiệm thi công tại TP.HCM và các tỉnh lân cận từ năm 2020.
Duyệt chuyên môn: Lê Thành Nhân, Giám đốc điều hành Công ty TNHH Khử Trùng Toàn Cầu.
Cách làm ra bài: Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp từ hồ sơ khảo sát và các buổi xử lý tại hiện trường; số liệu sinh học đối chiếu với tài liệu chuyên ngành.
Nguồn tham khảo
Thông tin và số liệu trên trang này đối chiếu với các tài liệu sau.
- Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC). Life Cycle of Aedes Mosquitoes, 2024. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- University of Arkansas Division of Agriculture (Cooperative Extension). Food Manufacturing, Processing and Storage Pest Control — Classification 7 Training Manual (AG1157), AG1157. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Đại học Nebraska–Lincoln, Internet Center for Wildlife Damage Management (bản lưu của Sở Y tế hạt Allegheny, Hoa Kỳ). Rodent-Proof Construction and Exclusion Methods (Prevention and Control of Wildlife Damage, chương B-137), B-137, 1994. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- National Pest Management Association (NPMA). Determining the Best Placement for Rodent Devices at Commercial Food Buildings. Truy cập lần cuối 24/09/2026.

















