Diệt mối trường học: thư viện, bàn ghế gỗ, sân khấu, cây sân trường

Mối trường học hay ăn ở đâu?

Ở chỗ có giấy, có gỗ mà ít người mở ra lâu ngày: thư viện, kho sách cũ, kho học cụ, tủ hồ sơ, sân khấu gỗ hội trường, sàn gỗ nhà đa năng, khung cửa lớp tầng trệt. Ngoài sân là gốc cây cổ thụ, bồn cây, ụ mối trên bãi cỏ.

Trường xây lâu năm, trường có nhiều dãy nhà thấp tầng, trường mầm non nhiều đồ chơi gỗ, sàn gỗ bị nhiều hơn trường mới xây nhiều tầng.

Khảo sát đi từ thư viện, kho, hội trường trước, vì đó là chỗ đóng cửa lâu nhất trong năm; rồi tới lớp học tầng trệt và sân.

Mối vào trường bằng đường nào?

Mối đất lên từ nền qua khe nứt sàn, chân tường, ống nước nhà vệ sinh, rồi toả sang khung cửa, tủ, kệ. Sân trường nhiều cây là nơi đàn mối nằm; từ bồn cây sát tường, mối đi thẳng vào dãy lớp. Mối gỗ khô vào theo bàn ghế, tủ sách gỗ cũ được tặng.

• Nền, chân tường: khe nứt sàn lớp, mạch giữa sàn và tường.
• Nhà vệ sinh: ống nước, chân tường ướt cạnh khung cửa.
• Bồn cây sát lớp: đất cao hơn nền, làm cầu cho mối.
• Đồ gỗ tặng, chuyển về: tủ sách, bàn ghế cũ có mối gỗ khô.

Mối đất có thể chui qua khe rộng chỉ 1 mm, nên khe nứt quanh chân cột hành lang, chỗ nền lớp nối với hành lang là cửa vào hay gặp.

Tủ sách, bàn ghế gỗ cũ được tặng cho thư viện nên lật đáy, soi mộng ghép trước khi đưa vào; thấy hạt phân khô rơi ra thì để riêng.

Thư viện, kho sách có mối xử lý ra sao?

Cứu sách trước, giữ đường mui sau. Lấy những hàng sách bị ăn ra, phủi đất ngoài sân, để sách còn tốt sang kệ khác cách tường. Kệ, tủ bị ăn để nguyên cùng vệt đất phía sau, đặt trạm ở chân kệ, chỗ đường mui lên; khu kệ đó ngừng cho mượn trong 7–14 ngày chờ.

1. Tách sách: hàng bị ăn ra riêng, ghi số đầu sách bị hư.
2. Phủi đất: ngoài sân, đeo khẩu trang, không mang vào phòng đọc.
3. Giữ kệ: để nguyên kệ, tủ cùng vệt đất.
4. Đặt trạm: chân kệ, sau tủ, khoá khu đó.
5. Nghiệm thu: phun truyền dẫn trong trạm, rồi mới xếp sách lại.

Sách đã mất chữ thì không cứu được. Sách quý, sách lưu trữ còn đọc được nên scan, chụp; sau đợt chuyển sang kệ sắt, cách tường 20–30 cm, tầng dưới cách sàn 15 cm.

Thư viện có máy hút ẩm, kệ cách tường thì ít bị hơn hẳn thư viện đặt ở phòng tầng trệt sát sân, kín cửa cả mùa hè.

Bàn ghế gỗ, bục giảng, tủ lớp có mối thì làm gì?

Bàn ghế gỗ trong lớp ít khi bị mối đất vì không chạm tường, nhưng bục giảng gỗ, tủ lớp sát tường, khung cửa lớp tầng trệt thì hay bị. Bàn ghế xếp chồng trong kho cả năm bị nhiều hơn bàn ghế đang dùng. Thấy hạt phân khô dưới bàn ghế là mối gỗ khô trong món đó.

Bàn ghế hư nhiều thì thay; bàn ghế còn chắc mà có mối gỗ khô nên đưa xưởng bảo quản gỗ xử lý cả món, rẻ hơn mua mới.

Chồng bàn ghế trong kho nên kê trên pallet nhựa, cách tường, để có lối kiểm dọc chân tường.

Sân khấu, sàn gỗ hội trường bị mối xử lý ra sao?

Sân khấu gỗ hội trường có khoang rỗng bên dưới, tối, ít ai chui vào, hay để phông màn, đồ diễn cũ, thùng giấy. Mối đất lên từ nền khoang, ăn dầm, ván sân khấu. Sàn gỗ nhà đa năng bị ăn từ lớp lót. Dấu thường là ván lún, kêu rỗng, đất ở mép ván.

• Khoang dưới sân khấu: dọn đồ cũ, soi dầm, chân đỡ.
• Ván sân khấu: bước thử, gõ thử; ván lún thì ghi lại, không cho học sinh lên.
• Sàn gỗ nhà đa năng: soi mép sàn, nẹp chân tường.
• Phông màn, đồ diễn: mối không ăn vải tổng hợp, nhưng đất bám.

Sân khấu, sàn gỗ bị ăn rỗng là chuyện an toàn, nhất là khi trường tổ chức văn nghệ, lễ khai giảng. Ván nào lún, dầm nào gõ rỗng thì ghi vào phiếu, báo ban giám hiệu để ngừng dùng khu đó tới khi sửa.

Trạm đặt trong khoang dưới sân khấu được yên ổn nhất; khoá cửa khoang trong 14 ngày chờ.

Ký túc xá, nhà công vụ có mối làm sao?

Ký túc xá có giường tầng gỗ, tủ đồ gỗ, khung cửa phòng, nhà vệ sinh chung ẩm; sinh viên, học sinh ở đông, ra vào cả ngày. Mối hay ăn ở khung cửa phòng tầng trệt, tủ đồ sát tường nhà vệ sinh, chân giường tầng gỗ. Làm theo phòng, theo tầng, vào giờ học hoặc dịp nghỉ.

Sinh viên ở phòng có trạm được dặn không mở, không dời, không xịt; ban quản lý ký túc xá giữ sơ đồ và báo khi có phòng chuyển đi, chuyển đến.

Ký túc xá có rệp giường cùng lúc là việc khác, làm theo lịch côn trùng riêng; mối không nằm trong gói côn trùng định kỳ.

Trường mầm non có đồ chơi gỗ, sàn gỗ cần lưu ý gì?

Trường mầm non hay có sàn gỗ lớp, kệ đồ chơi gỗ, nhà chòi gỗ ngoài sân, hộp cát, góc vườn cho bé. Trẻ nhỏ bò, chơi sát sàn, nên chỗ đặt trạm phải chọn kỹ: trong tủ có khoá, sau kệ cố định, ngoài khu chơi. Làm vào cuối tuần hoặc dịp nghỉ.

• Sàn gỗ lớp: kiểm mép sàn, nẹp; trạm ở chỗ không có trẻ ngồi chơi.
• Kệ đồ chơi gỗ: kéo ra kiểm tường sau; trạm sau kệ cố định.
• Nhà chòi gỗ ngoài sân: chân cột chạm đất; khoá khu chòi trong lúc chờ.
• Đồ chơi gỗ có phân mối: bỏ hoặc đưa xưởng bảo quản gỗ.

Lượng thuốc dùng rất ít, chỉ trong trạm và đường mui; không phun khắp lớp. Sau buổi nghiệm thu, cô giáo lau sàn, kệ như mọi ngày trước khi trẻ vào. Phòng có trạm được ghi vào sổ bàn giao của trường, để cô mới nhận lớp biết hộp nhựa sau kệ là gì và không dời đi.

Nhà chòi gỗ bị ăn chân cột là chuyện an toàn; ngừng cho trẻ chơi khu đó tới khi sửa xong.

Cây xanh, bồn cây có ụ mối thì sao?

Sân trường hay có cây cổ thụ, bồn cây xây sát dãy lớp, ghế gỗ dưới gốc cây, bãi cỏ. Ụ mối dưới gốc cây, trên bãi cỏ là nguồn của đàn ăn vào lớp. Không đào ụ, không đổ nước sôi; đặt trạm ở đất ẩm giữa ụ và dãy lớp, rào nhẹ, cắm biển.

Cây cổ thụ có đường mui leo thân có thể đã bị ăn rỗng ruột, dễ gãy cành khi mưa bão. Mối không phải lý do duy nhất, nhưng thấy đường mui trên thân thì nên mời đơn vị cây xanh kiểm.

Đàn mối đất đi kiếm ăn xa tới 100 m quanh tổ, nên một ụ giữa sân đủ nuôi đường mui vào cả hai dãy lớp hai bên.

Làm dịp nghỉ hè, nghỉ Tết, cuối tuần thế nào?

Dịp nghỉ là lúc tốt nhất vì lớp, thư viện, hội trường trống; trạm được yên đủ 14 ngày. Lịch hay dùng: khảo sát và đặt trạm tuần đầu kỳ nghỉ, nghiệm thu tuần thứ ba, lượt kiểm trước ngày học sinh vào lại. Trường không nghỉ dài thì làm cuối tuần, khoá khu có trạm.

Mối cánh ở TP.HCM hay bay từ đầu tháng 4 tới cuối tháng 6, trùng mùa thi. Trường thấy mối nhiều nên làm đợt trước tháng 4, vào kỳ nghỉ Tết hoặc giữa học kỳ hai.

Ngân sách theo năm học thì có thể xin báo giá từ tháng trước, phiếu khảo sát ghi rõ diện tích, khu có mối, giá trọn gói.

Diệt mối thế nào cho học sinh an toàn?

Trạm đặt ở chỗ học sinh không với tới, không tò mò mở: trong tủ có khoá, khoang dưới sân khấu, kho, sau kệ cố định, phía sau bồn cây có rào. Phun truyền dẫn chỉ trong trạm, khi không có học sinh; bụi thuốc chỉ trong đường mui. Không phun khắp lớp như khi phun muỗi.

• Không đặt trạm: ở sàn lớp trống, góc chơi, dưới bàn học sinh.
• Có biển: trạm ngoài sân có biển nhỏ, rào nhẹ.
• Phun: chỉ khi trường vắng học sinh.
• Báo giáo viên: lớp nào có trạm, dặn học sinh không đụng.

Thuốc dùng thuộc danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng tại Việt Nam, có số đăng ký; phiếu an toàn của thuốc giao kèm hồ sơ cho ban giám hiệu.

Phụ huynh hỏi thì nhà trường có thể đưa phiếu an toàn và sơ đồ trạm; điều phụ huynh cần biết là trạm khoá kín, đặt ở chỗ trẻ không tới.

Hồ sơ cho ban giám hiệu gồm những gì?

Bộ bàn giao gồm phiếu khảo sát theo khu, sơ đồ trạm từng dãy nhà, phiếu từng buổi có chữ ký, báo cáo thực hiện, báo cáo thuốc kèm phiếu an toàn. Trường công cần hồ sơ thanh toán thì phiếu ghi rõ hạng mục, diện tích, đơn giá theo m². Tất cả nằm trong giá trọn gói.

Trường có nhiều cơ sở thì nhận cùng một mẫu báo cáo cho mọi cơ sở. Trường ở Hà Nội, Đà Nẵng, Cần Thơ có đội kỹ thuật thường trực tại chỗ.

Muốn có ước tính trước khi trình ngân sách, xem giá diệt mối trường học.

Mối cánh bay vào lớp mùa mưa xử lý ra sao?

Tối mưa đầu mùa, mối cánh bay theo đèn hành lang, đèn lớp học buổi tối, sáng ra cánh rụng đầy bậu cửa. Mối cánh không cắn người, nhưng làm học sinh sợ. Việc đầu là tắt đèn không cần thiết sau giờ học, đóng cửa sổ; việc thứ hai là xem cánh có chui ra từ khe trong lớp không.

Mối cánh dài khoảng 12–15 mm kể cả cánh, rụng cánh rất nhanh. Lao công quét bằng chổi, hút bụi; không cần xịt, vì mối cánh rụng cánh rồi phần lớn chết khô.

Lớp nào sáng nào cũng có cánh dồn ở cùng một góc thì báo kỹ thuật viên; góc đó thường gần khe sàn, chân khung cửa nơi đàn đang sống.

Mẹo tự xử lý mối ở trường: cái nào nên tránh?

Tránh xịt thuốc côn trùng vào đường mui sau tủ sách, tránh đổ dầu vào khoang sân khấu, tránh đốt lửa gần ụ mối ngoài sân, tránh cho học sinh cạy đường mui làm thí nghiệm. Cách nào cũng làm đàn đổi đường, mà ở trường còn thêm chuyện an toàn cho trẻ.

Việc nên làm ngay: tách sách, đồ bị ăn ra, chụp ảnh, đánh dấu đường mui, khoá khu đó, gọi khảo sát. Kệ, tủ cùng vệt đất để nguyên.

Giáo viên muốn cho học sinh xem mối trong giờ học thì dùng ảnh, video; đừng phá đường mui đang có trong trường.

Biết mối ở trường đã giảm bằng cách nào?

Nhìn đường mui ở thư viện, kho, lớp: khô lại, không đắp thêm. Trạm ở các lượt kiểm không có mối mới. Sách xếp lại không bết đất. Mùa mưa sau, không có mối cánh chui ra từ khe sàn lớp, khung cửa, sân khấu; ít cánh rụng ở hành lang buổi sáng.

Lao công quét hành lang buổi sáng là người thấy cánh rụng đầu tiên; nhờ họ ghi lại dãy nào, lớp nào nhiều cánh trong mùa mưa. Một cuốn sổ nhỏ để ở phòng bảo vệ là đủ: ngày, dãy, lớp, nhiều hay ít. So sổ năm nay với năm trước là cách đơn giản nhất để biết đợt xử lý có giữ được hay không.

Mối ăn lại ở khu đã làm trong 6 tháng được xử lý bổ sung không thu phí; điều kiện có ở chính sách bảo hành.

Làm sao giữ trường không bị mối quay lại?

Giữ thư viện, kho khô và thoáng, kệ cách tường, đồ trong kho kê trên pallet nhựa, bồn cây không cao hơn nền lớp, ghế gỗ ngoài sân kê đế, đồ gỗ tặng, chuyển về được soi trước khi đưa vào. Trường sân rộng nên giữ trạm quanh dãy lớp, kiểm theo tháng.

• Thư viện: kệ sắt, máy hút ẩm, mở cửa thoáng mùa hè.
• Kho: pallet nhựa, lối kiểm dọc chân tường.
• Hội trường: dọn khoang sân khấu mỗi năm.
• Sân: dọn gỗ mục, gốc cây chặt.
• Đồ gỗ mới: soi phân mối trước khi dùng.

Kiểm soát mối định kỳ là hợp đồng riêng, không nằm trong gói diệt côn trùng, phun muỗi hằng tháng của trường; hai việc làm cùng buổi được nhưng phiếu và giá riêng.

Các buổi làm, từ khảo sát tới lượt kiểm, có ở trang diệt mối tận nơi.

Trường sắp xây thêm dãy lớp nên làm gì?

Dãy lớp mới, nhà đa năng mới nên chống mối từ nền: phun thuốc lên bề mặt nền móng trước khi đổ bê tông, phủ chân cột, cổ ống, đáy hố móng. Sửa chữa hè có đập nền thì phun phần nền làm lại trước khi lát. Dãy cũ có mối vẫn dùng trạm nhử, làm trước khi sửa.

1. Trước khi đập: khảo sát dãy cũ, đặt trạm nếu có mối.
2. Nền mới: phun 3–5 lít/m² trước khi đổ bê tông lót.
3. Chân cột, cổ ống: nằm trong phần phun nền.
4. Đi ống mới: báo công ty xử lý lại chỗ cắt.

Công trình khoảng 200 m² phun xong trong một buổi; 1.000 m² chia khu 3–4 ngày theo tiến độ, công nhân vẫn thi công.

Cách làm từng giai đoạn có ở trang chống mối nền móng.