Ruồi cống, ruồi cánh bướm: con ruồi bé đậu im trên tường nhà tắm, ổ trong ống thoát sàn
Ruồi cống, còn gọi ruồi cánh bướm, dài 2–5 mm, xám đen, cánh rộng phủ lông như bướm đêm, đậu im hàng giờ trên gạch men nhà tắm, bay yếu từng đoạn ngắn. Ruồi cái đẻ 20–100 trứng vào màng nhầy trong ống thoát sàn, dòi sống ở đó 9–15 ngày.
Mấy con ruồi bé xíu, cánh như bướm, đậu im lìm trên tường nhà tắm cả ngày, đập chết để lại vệt bột xám: đó là ruồi cống, tên khác là ruồi cánh bướm. Nó nở ngay trong ống thoát sàn dưới chân anh chị.
Ở nhà vệ sinh văn phòng và khách sạn, đây là loài đội kỹ thuật Khử Trùng Toàn Cầu bị gọi lại nhiều nhất sau khi chủ nhà tự xịt: xịt hết ruồi trên tường, ba ngày sau lại có, vì dòi trong ống chưa bao giờ bị đụng tới.
Nhận ra ruồi cống bằng gì?
Cánh là dấu chắc: rộng bản, hình lá hoặc trái tim, phủ lông mịn, khi đậu xoè hai bên như mái nhà. Thân 2–5 mm, xám đen, nhiều lông, râu dài. Bay yếu, giật cục, chỉ vài chục centimet rồi đậu lại. Đậu bất động hàng giờ trên gạch men, gương, thành bồn. Đập chết để lại vệt bột xám.
| Xem ở | Ruồi cống, ruồi cánh bướm | Ruồi giấm | Muỗi |
|---|---|---|---|
| Cỡ | 2–5 mm | 3–4 mm | 4–7 mm |
| Cánh | Rộng, phủ lông, xoè như mái | Trong, hẹp | Hẹp dài |
| Màu | Xám đen, lông tơ | Vàng nâu, mắt đỏ | Đen hoặc nâu |
| Bay | Yếu, đoạn ngắn | Lơ lửng thành đám | Nhanh, có tiếng |
| Ở đâu | Tường nhà tắm, cạnh thoát sàn | Quanh trái cây, quầy bar | Góc tối, rèm |
| Đốt | Không | Không | Có |

Nhiều người tưởng là muỗi con hay bướm đêm nhỏ. Muỗi đốt và bay có tiếng; bướm đêm bay khoẻ và đậu ở tường phòng. Con đậu im cạnh thoát sàn, bay không nổi nửa mét, là ruồi cống.
Ruồi cống nở từ đâu trong nhà?
Từ lớp màng nhầy bám trong ống thoát sàn nhà tắm, ống xả lavabo, xi phông bồn tiểu, phễu thoát sàn bếp ít dùng. Màng này là xà phòng, dầu gội, tóc, cặn hữu cơ lắng thành lớp nhớt dày. Ruồi cái đẻ lên màng, dòi ăn màng, thở bằng ống nhỏ ở đuôi thò qua lớp nhớt.
- Thoát sàn nhà tắm, nhất là phòng ít dùng: nước không chảy qua, màng dày lên.
- Xi phông bồn tiểu nam, ống xả lavabo: nhà vệ sinh văn phòng, nhà hàng.
- Phễu thoát sàn bếp, rãnh thu nước sau quầy: mỡ và cặn thức ăn.
- Hố ga trong nhà, bể chứa nước thải tầng hầm: ổ lớn cho cả toà nhà.

Thử tại nhà: dán băng dính trong lên miệng thoát sàn qua đêm, chừa khe cho nước chảy. Sáng mặt dưới băng có ruồi dính thì ổ nằm trong ống đó. Ruồi lên từ ống thoát sàn xử lý sao, đọc ruồi cống bay lên từ ống thoát sàn.
Ruồi cống đẻ bao nhiêu và vòng đời bao lâu?
Ruồi cái đẻ 20–100 trứng vào màng nhầy, trứng nở sau 1–2 ngày. Dòi dài 4–10 mm, xám nhạt, sống trong màng 9–15 ngày, nhộng 1–2 ngày. Từ trứng tới ruồi bay khoảng 3–4 tuần, chậm hơn ruồi nhà, nhưng ống thoát sàn không bao giờ hết màng nên lứa nối lứa quanh năm.
| Mốc | Ruồi cống |
|---|---|
| Trứng mỗi lần đẻ | 20–100, vào màng nhầy |
| Trứng nở | 1–2 ngày |
| Dòi | 9–15 ngày, thở qua ống ở đuôi |
| Nhộng | 1–2 ngày |
| Ruồi sống | Khoảng 2 tuần, ít khi rời phòng |
| Chịu được | Nước nóng ngắn, xà phòng, thuốc xịt bề mặt |
Dòi chịu được nước nóng dội qua nhanh và thuốc tẩy pha loãng, vì lớp nhớt bọc ngoài. Vì thế đổ nước sôi hay xịt vào miệng cống chỉ giảm vài ngày, phải cọ cơ học cho bong màng rồi mới dùng men vi sinh ăn phần còn lại.
Ruồi cống có gây hại gì không?
Không đốt, không truyền bệnh mạnh, nhưng chân nó dính vi khuẩn từ cống lên bàn chải, khăn mặt, thành bồn. Lông tơ rụng khi chết khô bay trong nhà tắm kín, người nhạy cảm hắt hơi, hen. Với khách sạn và văn phòng, ruồi đậu trên gương nhà vệ sinh là thứ khách nhìn thấy đầu tiên.
- Bàn chải, khăn mặt, ly súc miệng: nơi ruồi đậu qua đêm trong nhà tắm.
- Lông tơ: xác ruồi khô trên gờ gạch, thổi gió là bay; nhà tắm không cửa sổ tích lại.
- Hình ảnh: khách sạn, spa, phòng vệ sinh nhà hàng; đánh giá xấu thường kèm ảnh ruồi trên gương.
- Dấu của việc khác: ruồi cống nhiều là ống thoát sàn lâu không được cọ, thường kèm mùi hôi cống.
Nhà vệ sinh văn phòng có ruồi cống là chỗ đoàn kiểm tra vệ sinh ghi nhận cùng với mùi, và cũng là chỗ dễ sửa nhất trong các loài ruồi vì ổ nằm gọn trong một cái ống.
Xử lý ruồi cống vì sao phải cọ ống trước khi phun?
Vì dòi ở trong màng nhầy dưới miệng cống, thuốc phun sương chỉ tới con đang bay. Kỹ thuật viên tháo nắp phễu, cọ thành ống bằng chổi lò xo cho bong màng, đổ men vi sinh phân huỷ chất hữu cơ vào ban đêm lúc không dùng nước, rồi thay phễu có bẫy nước hoặc nắp lật.
Muốn biết ống nào là ổ, dán băng dính qua đêm trên từng miệng thoát sàn, lavabo, bồn tiểu; ống có ruồi dính là ống cần cọ. Hố ga trong nhà thì nạo cặn. Phòng ít dùng nên đổ nước vào bẫy phễu thường xuyên để bẫy không khô; khách sạn, văn phòng đưa việc cọ ống vào lịch định kỳ. Ruồi đã bay ra trong phòng thì phun sương, chân tường quanh thoát sàn thì phun tồn lưu.

Khách sạn và toà nhà văn phòng xem cách xử lý ruồi cho khách sạn. Đám ruồi nhỏ bay quanh trái cây là loài khác, xem ruồi giấm; con ruồi xám đậu trên bàn ăn là ruồi nhà; bảng so bốn loài ở trang loài ruồi.
Về bài viết này
Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp và biên soạn.
Cách làm ra bài: Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp từ hồ sơ khảo sát và các buổi xử lý tại hiện trường; số liệu sinh học đối chiếu với tài liệu chuyên ngành.
Nguồn tham khảo
Thông tin và số liệu trên trang này đối chiếu với các tài liệu sau.
- Texas A&M AgriLife Extension (Đại học Texas A&M). Indoor Flies and Their Control (ENTO-050), ENTO-050, 2016. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- UF/IFAS (Đại học Florida). Drain Fly Psychoda spp. (Insecta: Diptera: Psychodidae) — Featured Creatures, EENY-716/IN1226. Truy cập lần cuối 24/09/2026.

















