Diệt ruồi trường học: căn tin, bếp bán trú, điểm tập kết rác

Diệt ruồi trường học bắt đầu từ khu nào?

Bắt đầu ở bếp bán trú và điểm tập kết rác, hai chỗ có nhiều thức ăn thừa nhất trong trường. Sau đó tới căn tin, nhà vệ sinh của học sinh, phòng ăn, rồi vườn trường. Diệt ruồi trường học không cần làm ở phòng học nếu không có đồ ăn; ruồi ở lớp phần lớn bay từ bếp, căn tin sang.

1. Bếp bán trú: bẫy mỡ, thoát sàn, thùng thức ăn thừa.
2. Điểm tập kết rác: thùng, nền, giờ xe thu.
3. Căn tin: quầy đồ ăn vặt, nước ngọt, thùng rác.
4. Nhà vệ sinh: thoát sàn, máng tiểu.
5. Phòng ăn, vườn trường: khay ăn, góc ủ lá.

Trường 1.000–2.000 học sinh có bếp nấu vài trăm tới hơn nghìn suất mỗi ngày; lượng thức ăn thừa sau mỗi bữa đủ nuôi một ổ ruồi lớn nếu không đổ ngay.

Khảo sát đi cùng người phụ trách bếp và người phụ trách cơ sở vật chất; phiếu ghi ổ theo khu, người phụ trách, hạn xử lý.

Ruồi ở trường từ đâu ra?

Phần lớn từ thức ăn thừa và rác của chính trường: thùng thức ăn thừa bếp bán trú, rác căn tin, điểm tập kết rác chờ xe. Thêm ruồi cống từ nhà vệ sinh, ruồi giấm từ quầy nước ngọt căn tin. Trường gần chợ, bãi rác, khu chăn nuôi thì có thêm ruồi nhà bay vào qua cửa sổ lớp học.

Ruồi nhà đẻ 100–150 trứng mỗi lần, và một thùng thức ăn thừa để từ trưa tới chiều hôm sau là đủ cho một lứa. Thời gian giữa bữa trưa và giờ xe thu rác quyết định nhiều nhất.

Đếm ruồi trên tấm keo theo khu giúp biết nguồn: đèn căn tin nhiều ruồi giấm, đèn cửa sau bếp nhiều ruồi nhà.

Bếp bán trú: bẫy mỡ, khu sơ chế, khu chia suất làm gì?

Bếp bán trú làm như bếp nhà hàng lớn: vét bẫy mỡ hằng tuần, cọ thoát sàn, rãnh nước, thùng thức ăn thừa có nắp và chuyển ra điểm rác ngay sau bữa. Khu chia suất bày khay có đậy, đèn keo cách bàn chia ít nhất 1,5 m. Không phun trong bếp; phần phun ở khu rác sau bếp.

Bếp bán trú do đơn vị suất ăn vận hành thì hợp đồng suất ăn nên ghi rõ việc vét bẫy mỡ và đổ thức ăn thừa. Trường giữ quyền kiểm tra hai việc này.

Khay ăn rửa xong úp lên giá có lưới che, không để ướt trên bàn qua trưa.

Căn tin, ki ốt bán đồ ăn vặt cần làm gì?

Căn tin trường bán nước ngọt, trà sữa, bánh, trái cây cắt, xúc xích nướng. Ruồi giấm đến vì nước ngọt đổ, cốc thừa, vỏ trái cây; ruồi nhà đến vì xiên que, giấy gói dính dầu. Thùng rác có nắp đặt xa quầy, lau quầy sau mỗi giờ ra chơi, đổ rác cuối buổi, bánh trái để trong tủ kính.

• Quầy nước: lau vệt đổ ngay, khay hứng rửa cuối buổi.
• Thùng rác căn tin: nắp đạp chân, xa quầy, đổ cuối buổi.
• Bánh, trái cây: tủ kính đóng, không bày mở.
• Cốc, chai học sinh bỏ lại: gom sau mỗi giờ ra chơi.

Giờ ra chơi đông, cốc trà sữa học sinh bỏ trên ghế đá, bậc thềm là ổ ruồi giấm rải rác khắp sân. Đặt đủ thùng rác có nắp và nhắc học sinh bỏ đúng chỗ.

Ki ốt do người ngoài thuê thì điều khoản vệ sinh, đổ rác nên có trong hợp đồng thuê.

Điểm tập kết rác của trường cần làm gì?

Điểm tập kết rác thường đặt sát tường rào, gần cổng sau để xe thu. Thùng có nắp, nền xi măng có rãnh, rửa sau mỗi lần xe thu, rác thức ăn thừa trong túi buộc kín. Kỹ thuật viên phun tồn lưu chân tường, phun sương quanh điểm rác ngoài giờ học. Xe thu rác hằng ngày là điều kiện quan trọng nhất.

• Vị trí: xa phòng ăn, lớp mầm non, cuối hướng gió.
• Thùng: nắp kín, không để tràn.
• Nền: rãnh thoát, rửa sau mỗi lần thu.
• Lịch thu: hằng ngày, sau bữa bán trú.
• Phun: ngoài giờ học, cuối tuần.

Xe thu rác đến buổi sáng thì rác bữa trưa nằm ở điểm tập kết gần một ngày. Trường nên thoả thuận giờ thu vào chiều, sau bữa bán trú.

Điểm rác cạnh tường rào giáp nhà dân thì ruồi cũng bay sang nhà dân; giữ sạch điểm rác cũng là giữ quan hệ với hàng xóm.

Nhà vệ sinh của học sinh có ruồi cống xử lý sao?

Nhà vệ sinh của học sinh dùng nhiều nhưng thoát sàn, máng tiểu, lavabo hay có lớp nhầy, nhất là sau kỳ nghỉ khi ống khô lâu ngày. Ruồi cống đậu kín tường là chuyện quen. Lao công cọ thoát sàn, máng tiểu hằng tuần, kỹ thuật viên đổ men vi sinh mỗi lượt, dội nước tất cả ống trước khi học sinh quay lại sau kỳ nghỉ.

1. Cọ: thoát sàn, máng tiểu, lỗ xả lavabo.
2. Dội nước: mọi thoát sàn khô, nhất là sau kỳ nghỉ.
3. Men vi sinh: cuối ngày, sau giờ học.
4. Nắp chặn mùi: thay nắp hỏng, thiếu.

Ruồi cống dài 2–5 mm, không đốt, nhưng bay ra từ ống bẩn và đậu lên tay nắm, bồn rửa tay. Giữ nhà vệ sinh không có ruồi cống cũng là giữ vệ sinh tay cho học sinh.

Không phun thuốc trong nhà vệ sinh của học sinh. Cọ ống, men vi sinh, nắp chặn mùi là đủ.

Lớp học, phòng ăn bán trú có ruồi làm sao?

Ruồi ở lớp học thường do đồ ăn vặt, hộp sữa, cốc nước ngọt học sinh để lại trong ngăn bàn, thùng rác lớp có vỏ trái cây. Phòng ăn bán trú có khay, đĩa thức ăn rơi. Thùng rác lớp đổ cuối ngày, ngăn bàn dọn mỗi tuần, phòng ăn lau sàn và bàn ngay sau bữa. Không cần đèn, không phun trong lớp.

Hộp sữa học sinh uống dở bỏ trong ngăn bàn qua cuối tuần là ổ ruồi giấm nhỏ ngay trong lớp. Một buổi dọn ngăn bàn chiều thứ Sáu giải quyết được.

Lớp gần bếp hoặc điểm rác thì lắp lưới cửa sổ phía đó; ruồi không qua được thì lớp không cần làm gì thêm.

Vườn trường, góc sinh vật, chuồng nuôi có gây ruồi?

Có thể. Góc ủ phân hữu cơ của vườn trường, chuồng thỏ, chuồng gà của góc sinh vật, bể cá có lá mục là chỗ ruồi nhà, ruồi nấm đẻ. Phủ kín đống ủ, dọn chuồng mỗi ngày, thay lót khô, vớt lá bể. Đặt góc ủ và chuồng xa lớp học, phòng ăn.

• Đống ủ: phủ đất hoặc bạt, đảo đều, xa lớp.
• Chuồng nuôi: dọn phân hằng ngày, lót khô.
• Bể cá, chậu thuỷ canh: vớt lá, thay nước.
• Phân bón: loại đã hoai, vùi xuống đất.

Góc ủ phân là bài học hay cho học sinh; chỉ cần dạy luôn cách phủ kín đống ủ là vừa học vừa không có ruồi.

Chuồng nuôi trong góc sinh vật dịp nghỉ hè không ai dọn là chuyện hay gặp. Phân công người trông trong kỳ nghỉ hoặc mang vật nuôi về.

Trường nội trú, ký túc xá có thêm việc gì?

Trường nội trú có học sinh ăn ba bữa, ở lại buổi tối, nên thức ăn thừa, rác sinh hoạt, đồ ăn vặt trong phòng ở nhiều hơn trường bán trú. Thêm việc: thùng rác mỗi tầng ký túc có nắp, đổ mỗi sáng; kiểm tủ đồ ăn của phòng ở mỗi tuần; nhà tắm chung cọ ống thường xuyên; lưới cửa sổ phòng ở.

Học sinh nội trú hay giữ đồ ăn người nhà gửi lên trong phòng nhiều ngày. Một buổi kiểm phòng mỗi tuần do giáo viên quản sinh làm, bỏ đồ ăn hỏng, là đủ giữ ruồi giấm khỏi phòng ở.

Ở ký túc xá, phần phun chỉ làm quanh điểm rác và chân tường ngoài, vào ngày học sinh về nhà cuối tuần. Phòng ở, hành lang không phun.

Trường mầm non cần lưu ý gì thêm?

Mầm non có trẻ nhỏ ngủ trưa tại lớp, ăn ba bữa, thay tã, bô. Ruồi đậu lên thức ăn, khăn, đồ chơi là điều phụ huynh lo nhất. Thêm việc: thùng tã, bô đổ ngay, khăn ăn giặt mỗi ngày, lưới cửa sổ phòng ngủ trưa, đèn keo chỉ ở bếp và khu rác, không ở phòng trẻ.

Ở mầm non, phần phun chỉ làm ở khu rác, cuối tuần, khi không có trẻ. Phòng học, phòng ngủ, phòng ăn của trẻ không phun.

Phụ huynh hỏi thì nhà trường gửi phiếu từng lượt và phiếu an toàn chế phẩm; minh bạch giúp phụ huynh yên tâm hơn mọi lời giải thích.

Đèn keo ở trường đặt ở đâu cho an toàn học sinh?

Đèn keo đặt ở bếp bán trú, khu chia suất, căn tin, cửa sau bếp; treo cao 1,2–1,8 m, ngoài tầm với của học sinh, cách cửa ít nhất 5 m. Không đặt ở hành lang, lớp học, sân chơi. Trường tiểu học, mầm non thì đặt cao hơn mức tối thiểu và dùng loại có nắp che tấm keo.

• Bếp bán trú: theo sơ đồ, cách khu chia 1,5 m.
• Căn tin: sau quầy, không chiếu ra chỗ học sinh xếp hàng.
• Cửa sau bếp: lùi vào trong.
• Không đặt: lớp, hành lang, sân, phòng ngủ mầm non.

Đèn điện giật không dùng ở trường: tiếng nổ lách tách làm học sinh tò mò, xác ruồi văng ra khu ăn.

Mỗi đèn đánh số, thay tấm keo mỗi lượt tháng, đếm ruồi theo loài, ghi vào sổ của trường.

Làm vào lúc nào: cuối tuần, dịp nghỉ, sau giờ học?

Lượt tháng xếp vào chiều thứ Bảy hoặc Chủ nhật, khi không có học sinh. Lượt lớn đầu năm học làm trong dịp hè, trước ngày tựu trường một hai tuần. Thay tấm keo, đổ men vi sinh có thể làm sau giờ học trong tuần. Phần phun luôn ở lúc trường vắng.

Sau Tết, sau hè là lúc ruồi cống, ruồi giấm nhiều nhất vì ống khô, rác sót lại trong căn tin, tủ lạnh bếp. Lượt trước ngày học lại xử lý đúng việc này.

Lịch cả năm học được gửi cho nhà trường từ đầu năm để xếp cùng lịch thi, lịch sự kiện.

Sau buổi làm, học sinh và giáo viên cần biết gì?

Học sinh và giáo viên không cần làm gì đặc biệt, vì buổi làm ở lúc trường vắng và phần phun chỉ ở khu rác. Bếp lau mặt bàn, dụng cụ trước khi nấu; lao công không cọ chân tường khu rác đã phun trong 5–7 ngày. Thấy ruồi chết ở khu rác là bình thường, quét đi.

• Bếp: lau bàn, khay, dụng cụ bằng nước thường trước ca nấu.
• Lao công: không cọ chân tường khu rác 5–7 ngày.
• Giáo viên: không cần dời lớp, không cần thông báo nghỉ.
• Phụ huynh: nhà trường có phiếu lượt và phiếu an toàn nếu cần.

Chế phẩm dùng có số đăng ký Bộ Y tế, pha đúng liều trên nhãn. Trường không cần mua hay giữ thuốc; kỹ thuật viên mang tới, mang về.

Học sinh hen suyễn không bị ảnh hưởng vì không có phun ở khu học, khu ăn; phần phun khu rác đã khô khi trường mở cửa.

Phân việc giữa bếp, lao công, giáo viên thế nào?

Ruồi ở trường quay lại khi việc dọn không có người nhận. Bếp nhận bẫy mỡ, thùng thức ăn thừa; lao công nhận thùng rác lớp, nhà vệ sinh, điểm tập kết; giáo viên chủ nhiệm nhắc học sinh dọn ngăn bàn, bỏ rác đúng chỗ; cơ sở vật chất lo lưới, nắp thoát sàn.

Kỹ thuật viên ghi trong phiếu lượt việc nào đang bị bỏ, gửi người phụ trách cơ sở vật chất để nhắc đúng bộ phận.

Dạy học sinh bỏ rác đúng thùng có nắp là việc nhỏ mà có tác dụng lâu dài, cả với ruồi lẫn với kiến, gián.

Hồ sơ cho đoàn kiểm tra bếp ăn trường ghi gì?

Đoàn kiểm tra an toàn thực phẩm bếp ăn tập thể hay hỏi bếp có biện pháp chống côn trùng không, làm bởi ai, bao lâu một lần. Hồ sơ gồm hợp đồng, sơ đồ đèn, phiếu từng lượt có số ruồi theo loài, phiếu an toàn chế phẩm, ghi chép hành động khi ruồi tăng.

• Hợp đồng: phạm vi, nhịp tháng.
• Sơ đồ đèn: bếp, căn tin, khu rác.
• Phiếu lượt: số ruồi theo loài, chữ ký.
• Chế phẩm: số đăng ký, phiếu an toàn.
• Hành động: khi ruồi tăng đã làm gì.

Hồ sơ để cùng chỗ với sổ kiểm thực ba bước của bếp, để khi đoàn tới thì đưa ra một lần.

Bếp do đơn vị suất ăn vận hành thì hồ sơ côn trùng thuộc về ai cần ghi rõ: trường hay đơn vị suất ăn.

Sai lầm hay gặp ở trường học

Hay gặp nhất là phun trong giờ học, đặt đèn điện giật ở căn tin, để thùng thức ăn thừa ở cửa bếp tới chiều hôm sau, và quên nhà vệ sinh sau kỳ nghỉ. Mỗi cái hoặc ảnh hưởng học sinh, hoặc không chạm tới ổ. Sửa giờ làm, chỗ đèn và giờ xe rác thường đã thấy khác.

Một sai lầm khác: chỉ làm khi phụ huynh phàn nàn. Làm đều theo tháng thì không có đợt ruồi để phụ huynh thấy.

Trái cây tráng miệng thừa sau bữa bán trú cũng cần đổ cùng thức ăn thừa, không để trên khay chờ.

Khi nào ký lịch tháng, khi nào gọi người làm?

Trường có bếp bán trú, căn tin nên ký lịch tháng theo năm học, vì thức ăn thừa có mỗi ngày và đoàn kiểm tra bếp ăn hay hỏi hồ sơ. Trường không có bếp, chỉ có ruồi cống ở nhà vệ sinh thì làm một lần kèm hướng dẫn lao công. Gọi người làm khi việc dọn đã đều mà tấm keo không giảm.

• Có bếp bán trú: lịch tháng theo năm học.
• Chỉ có căn tin: lịch tháng, lượt ngắn.
• Không có bếp: một lần đầu năm, một lần sau Tết.
• Mầm non: lịch tháng, phun chỉ khu rác.

Khảo sát không thu phí. Giá cho trường học có ở trang giá diệt ruồi trường học; cách làm của đội có ở trang dịch vụ diệt ruồi.

Muốn gộp ruồi với muỗi, gián, chuột trong một lịch năm học, xem diệt côn trùng trường học.