Kho lạnh có chuột, gián không, xử lý ra sao?

Nhiều người nghĩ kho lạnh âm 18 độ thì không con gì sống nổi. Thực tế đội kỹ thuật vẫn gặp phân chuột dưới kệ hàng đông lạnh, vết gặm trên thùng carton cá, chuột làm tổ trong lớp xốp cách nhiệt của vách kho. Gián thì không sống trong phòng âm sâu, nhưng tụ rất đông ở tiền phòng, cửa dock, phòng máy và phòng nghỉ tài xế, ngay sát cửa kho.

Kho lạnh là nơi khó xử lý côn trùng hơn kho thường. Hàng là thực phẩm, không được để thuốc tiếp xúc. Nhiệt độ thấp làm một số loại bẫy, bả kém tác dụng. Cửa mở liên tục cho xe nâng ra vào, còn nhân viên kho làm việc trong lạnh nên ít khi soi kỹ gầm kệ. Đoàn audit của khách hàng thực phẩm lại kiểm rất kỹ phần này.

Bài này viết cho quản lý kho lạnh, kho mát, trung tâm phân phối chuỗi lạnh, kho thủy sản, kho thịt, kho sữa và rau quả. Đọc xong anh chị sẽ biết chuột và gián ở đâu trong một kho lạnh, vì sao chúng sống được, đặt bẫy thế nào theo từng vùng nhiệt độ, việc nào kho tự làm và hồ sơ nào cần cho đoàn kiểm tra.

Chuột sống được trong kho lạnh không?

Sống được. Chuột nhắt nhà thích nghi được với lạnh, chúng làm tổ dày bằng vật liệu cách nhiệt, sống trong khe panel, gầm kệ, và đi ra chỗ ấm như phòng máy, cửa dock để kiếm thêm thức ăn. Trong kho lạnh có sẵn thức ăn là hàng hoá, nên chuột vào được một lần là có thể ở lâu.

Ba lý do chuột tồn tại trong kho lạnh:

1. Lớp cách nhiệt là chỗ ở lý tưởng. Panel cách nhiệt có lõi xốp hoặc bọt. Chỗ panel bị va đập, mép panel ở chân tường, chỗ ống xuyên vách là nơi chuột gặm vào, đào hang trong lõi xốp. Trong lõi xốp không lạnh như trong phòng.
2. Thức ăn đủ quanh năm. Thùng carton thịt, cá, rau quả, bánh đông lạnh, thức ăn rơi vãi khi soạn hàng. Chuột không cần ra ngoài nhiều.
3. Có chỗ ấm sát bên. Phòng máy nén, phòng điện, khu dàn ngưng, tiền phòng, cửa dock đều ấm hơn. Chuột đi qua lại giữa vùng lạnh và vùng ấm.

Dấu hiệu có chuột trong kho lạnh:

• Phân chuột dưới kệ sát vách, góc phòng, cạnh cửa.
• Vết gặm ở góc thùng carton, bao bì nilon, túi lưới rau quả.
• Vụn xốp trắng dưới chân vách panel: chuột đang đào vào lớp cách nhiệt.
• Lỗ tròn ở mép panel, quanh ống gas, ống thoát nước xả đá xuyên vách.
• Dấu chân trên lớp sương giá, lớp bụi ở gầm kệ.
• Dây điện quạt dàn lạnh, đèn kho bị gặm.

Gián trong kho lạnh ở chỗ nào?

Gián không sống được lâu trong phòng âm sâu, nhưng sống rất tốt ở các vùng ấm quanh kho lạnh: tiền phòng, hành lang dock, phòng máy nén, phòng tài xế, phòng nghỉ nhân viên, khu rửa khay, cống thoát nước xả đá. Từ đó gián bám vào thùng hàng, pallet, xe nâng đi vào kho mát.

Một tình huống hay gặp ở kho chuỗi lạnh: nhân viên thấy gián trên pallet rau trong phòng mát, nhưng nguồn lại ở phòng nghỉ tài xế ngay cạnh dock, với tủ để đồ ăn, ấm nước, thùng rác không nắp và khe tủ gỗ đầy gián Đức. Xe đẩy, pallet trống để qua đêm cạnh phòng nghỉ, sáng ra đưa vào kho. Xử lý phòng nghỉ, dời chỗ để pallet trống, gắn nắp thùng rác thường giải quyết được gốc của chuyện gián trên hàng.

Chuột vào kho lạnh bằng đường nào?

Chuột vào kho lạnh chủ yếu qua cửa dock khi xe đang bốc xếp, qua khe dưới cửa và gioăng cửa hỏng, qua lỗ ống gas, ống điện, ống thoát nước xả đá xuyên vách chưa trám kín, và theo pallet, thùng hàng từ xe vào. Phòng máy nén nối với kho bằng đường ống cũng là lối đi quen của chuột.

• Cửa dock: đệm dock rách, khe giữa thùng xe và mép dock, cửa cuốn dock mở cả ca.
• Cửa kho lạnh: gioăng cửa rách, cửa trượt đóng không khít, rèm nhựa bị cắt ngắn để xe nâng đi cho dễ.
• Ống xuyên vách: ống gas lạnh, ống nước xả đá, ống điện xuyên panel, trám bọt lâu ngày co lại, nứt.
• Chân vách panel: mép panel bị xe nâng va bong ra, lộ lõi xốp.
• Hàng nhập: pallet, thùng hàng từ kho nhà cung cấp mang theo chuột hoặc ổ gián.
• Thoát nước: ống thoát sàn, rãnh nước xả đá không có nắp chắn dẫn ra hố ga ngoài.

Gioăng cửa hỏng gây hai thiệt hại cùng lúc: chuột vào và kho tốn điện vì khí lạnh thoát ra, sương đóng băng quanh cửa. Báo cáo kiểm tra hằng tháng nên ghi lại gioăng hỏng, panel bong, ống hở để bộ phận kỹ thuật kho sửa.

Đặt bẫy trong kho lạnh khác kho thường thế nào?

Khác ở ba điểm: trong phòng lạnh không đặt bả, chỉ dùng bẫy cơ học; bẫy dính kém tác dụng khi nhiệt độ thấp vì keo cứng lại; và trạm bả chỉ đặt ở vòng ngoài, dock, phòng máy. Mỗi vùng nhiệt độ dùng một loại bẫy phù hợp, tất cả đánh số trên sơ đồ.

Không dùng bả trong kho chứa thực phẩm vì chuột ăn bả có thể chết giữa đống hàng, xác đông cứng lẫn vào pallet, hoặc chuột tha bả đi rơi lên thùng hàng. Đoàn audit của khách hàng thực phẩm sẽ ghi lỗi ngay khi thấy bả trong khu hàng.

Bẫy trong phòng lạnh nên đặt dọc vách, gầm kệ thấp nhất, hai bên cửa phía trong, vì chuột hay đi men vách. Kệ phải cách vách đủ để người đi kiểm, nếu không thì chỗ chuột đi nhiều nhất lại là chỗ không ai thấy. Cách đánh số, vẽ sơ đồ có ở bài sơ đồ đặt bẫy chuột trong nhà máy.

Panel cách nhiệt bị chuột đào thì xử lý thế nào?

Panel bị chuột đào phải xử lý cả chuột lẫn panel. Bắt chuột bằng bẫy đặt sát chỗ panel bị đào, rồi để bộ phận kỹ thuật kho cắt bỏ phần xốp hỏng, bơm lại cách nhiệt và bọc lại mép bằng tấm kim loại chống gặm. Chỉ bắt chuột mà để nguyên lỗ thì con khác sẽ vào ở tiếp.

1. Tìm mọi chỗ có vụn xốp dưới chân vách, lỗ ở mép panel, quanh ống.
2. Đặt bẫy cơ học ngay cạnh lỗ, hai bên đường chuột đi.
3. Kiểm bẫy dày hơn trong một hai tuần đầu cho tới khi không bắt thêm.
4. Bộ phận kỹ thuật kho cắt phần lõi xốp bị đào, bơm cách nhiệt mới.
5. Bọc chân vách và mép panel chỗ xe nâng hay va bằng tấm kim loại hoặc thanh chắn.
6. Trám lại quanh ống xuyên vách bằng vật liệu chịu lạnh, có lưới kim loại bên trong nếu cần.

Lõi xốp bị chuột đào còn làm giảm khả năng cách nhiệt, sương đọng ở mặt ngoài panel, lâu ngày ẩm mốc. Đó là thêm một lý do để xử lý sớm.

Phòng máy nén, dàn ngưng có cần xử lý không?

Có. Phòng máy nén và khu dàn ngưng ấm, có tiếng ồn che chuyển động, ít người vào, nên chuột và gián rất thích ở. Chuột làm tổ cạnh máy, cắn dây điện điều khiển, cảm biến nhiệt độ, có thể làm hỏng hệ thống lạnh. Khi máy lạnh dừng vì chuột cắn dây, cả kho hàng có thể bị rã đông.

Ở phòng máy nén nên:

• Đặt trạm bả có khoá dọc tường, xa thiết bị đang chạy.
• Bẫy cơ học ở lối vào phòng máy và dọc máng cáp.
• Trám lỗ đi ống, đi cáp từ phòng máy sang kho.
• Không để giẻ lau, thùng carton, vật tư cũ chất trong phòng máy.
• Kiểm dây điện, cảm biến cùng lượt kiểm hằng tháng, báo kỹ thuật khi thấy vết gặm.

Không phun thuốc lên thiết bị điện, máy nén. Gián ở phòng máy xử lý bằng gel trong khe, bẫy dính, và phun khe áp lực thấp ở chân tường khi cần. Phần chuột cắn dây điện trong nhà máy có ở bài chương trình côn trùng cho nhà máy không làm thực phẩm.

Cửa dock và rèm nhựa nên giữ thế nào?

Cửa dock là nơi kho lạnh tiếp xúc với bên ngoài nhiều nhất. Đệm dock phải kín quanh thùng xe, cửa cuốn dock chỉ mở khi có xe, rèm nhựa đủ dài chạm sàn, sàn dock sạch không thức ăn rơi vãi, và không để pallet trống, rác tồn ở khu dock qua đêm.

1. Đệm dock: thay khi rách, xẹp; khe giữa thùng xe và dock là đường chuột theo xe vào.
2. Cửa cuốn dock: đóng khi không có xe, chổi chắn đáy cửa còn nguyên.
3. Rèm nhựa: dải rèm đủ dài chạm sàn, không cắt ngắn, thay dải rách.
4. Đèn dock: đèn sáng trên cửa dock ban đêm hút côn trùng bay; đặt đèn bắt côn trùng loại keo phía trong cửa, dời đèn chiếu sáng ra xa.
5. Vệ sinh: quét sàn dock sau mỗi chuyến, đặc biệt hàng thủy sản, thịt rỉ nước.
6. Pallet trống: không xếp pallet trống sát tường dock qua đêm, vì đó là chỗ chuột, gián trú.

Ruồi, muỗi ở kho lạnh có đáng lo không?

Có, ở vùng dock và khu xử lý. Kho thủy sản, thịt có nước rỉ, rác hữu cơ, thùng xốp cũ là nơi ruồi đẻ. Nước xả đá đọng ở rãnh, hố thu ngoài kho là nơi muỗi và muỗi cống sinh sản. Ruồi bám vào hàng ở dock là lỗi mà đoàn kiểm tra thực phẩm rất hay ghi.

• Rãnh nước xả đá có nắp, thông thoáng, không đọng nước.
• Hố thu nước quanh kho xử lý định kỳ, không để rác bịt.
• Thùng xốp, thùng carton cũ dính nước cá, thịt gom và chở đi trong ngày.
• Khu rác kho đặt xa dock, thùng có nắp.
• Đèn bắt côn trùng loại keo ở cửa dock và hành lang soạn hàng.
• Phun ngoại vi khu rác, mương, hố thu theo lịch.

Kho cám, ngô thì chuột là chuyện chính, xem cách giữ kho thức ăn chăn nuôi. Kho thủy sản có nhiều chuyện riêng về ruồi và nước thải. Bài nhà máy chế biến thủy sản kiểm soát ruồi, chuột nói kỹ phần này.

Kho lạnh mới xây hay mới thuê cần làm gì trước khi nhận hàng?

Kho lạnh mới nên được khảo sát côn trùng trước ngày nhận lô hàng đầu, khi kho còn trống. Lúc này dễ thấy mọi lỗ ống xuyên vách, mép panel hở, khe chân cửa, và dễ trám ngay khi nhà thầu lắp đặt còn ở công trình. Đặt sẵn bẫy theo sơ đồ để có số liệu nền trước khi hàng vào.

Kho thuê lại từ đơn vị khác thì càng nên kiểm kỹ, vì kho cũ có thể còn chuột trong panel, gián trong phòng máy từ thời người thuê trước. Những việc nên làm trong hai ba tuần trước khi nhận hàng:

Kho thuê ngoài cho nhiều chủ hàng thì nên ghi rõ trong hợp đồng thuê kho ai chịu phần kiểm soát côn trùng, ai giữ sổ, chủ hàng có được xem báo cáo không. Chủ hàng thực phẩm thường yêu cầu kho cho xem sổ kiểm và sơ đồ bẫy trước khi gửi hàng, nên kho có chương trình định kỳ sẵn sẽ dễ ký khách hơn.

Đoàn audit kho lạnh kiểm những gì về côn trùng?

Đoàn audit kho lạnh của khách hàng thực phẩm, chuỗi bán lẻ thường kiểm sơ đồ bẫy theo vùng, sổ kiểm từng lần, không có bả trong khu hàng, gioăng cửa, rèm nhựa, đệm dock còn tốt, không có dấu chuột ở gầm kệ và chân vách, và có biên bản xử lý khi phát hiện.

1. Hợp đồng với đơn vị kiểm soát côn trùng, giấy phép, chứng nhận đào tạo kỹ thuật viên.
2. Sơ đồ kho chia vùng: vòng ngoài, dock, tiền phòng, phòng lạnh, phòng máy; mỗi điểm có số.
3. Sổ kiểm trạm chuột mỗi tuần, côn trùng mỗi tháng, ghi kết quả từng điểm; tháng nào có chuột bắt được thì có biên bản điều tra.
4. Danh sách thuốc dùng ở vòng ngoài, phòng máy, kèm nhãn và bảng an toàn hoá chất.
5. Báo cáo xu hướng theo quý, đề nghị khắc phục và tình trạng đã sửa.
6. Nhật ký sửa gioăng, rèm, panel, đệm dock của bộ phận kỹ thuật kho.

Đoàn kiểm tra thực tế thường soi gầm kệ thấp nhất, góc vách, sau cửa, nhìn dưới đệm dock. Một viên phân chuột ở gầm kệ hàng đông lạnh là lỗi nặng. Mục hồ sơ cần chuẩn bị có ở danh mục hồ sơ cho kỳ đánh giá; các yêu cầu theo ngành kho vận ở kiểm soát côn trùng kho vận, logistics.

Lịch kiểm định kỳ ở kho lạnh gồm những gì?

Lịch kiểm ở kho lạnh đi theo thứ tự từ ngoài vào: vòng ngoài và bãi xe, dock, tiền phòng, phòng mát, phòng âm, rồi phòng máy và các phòng phụ. Trạm bả và bẫy chuột mở kiểm mỗi tuần; phần côn trùng, soi dấu, xử lý khe làm mỗi tháng. Mỗi lượt đều ghi số và ghi lại những chỗ hở cần sửa.

Kỹ thuật viên vào phòng âm làm việc theo quy định an toàn của kho: đồ bảo hộ giữ nhiệt, thời gian ở trong phòng giới hạn, có người bên ngoài. Kho nên báo trước lịch xe để lượt kiểm không vướng giờ cao điểm xuất hàng.

Kho tự làm được gì để giảm chuột, gián?

Kho tự làm được những việc quyết định kết quả: sửa gioăng, rèm, đệm dock, panel bong; giữ kệ cách vách; quét dọn hàng rơi vãi; dọn phòng nghỉ tài xế; quản lý pallet trống và rác. Đơn vị kiểm soát côn trùng chỉ giữ được kho sạch khi kho làm phần này.

1. Kệ cách vách khoảng 40–50 cm để có lối kiểm.
2. Kiểm và thay gioăng cửa, dải rèm nhựa theo lịch bảo trì.
3. Bọc chân vách, mép panel chỗ xe nâng hay va.
4. Trám mọi ống xuyên vách, kiểm lại sau mỗi lần sửa hệ thống lạnh.
5. Quét hàng rơi vãi trong kho và dock mỗi ca.
6. Phòng nghỉ tài xế, nhân viên: tủ đồ ăn có cửa, thùng rác có nắp, dọn mỗi ngày.
7. Pallet trống, thùng xốp cũ không để qua đêm sát tường dock.
8. Báo ngay khi thấy phân chuột, vụn xốp, gián trên hàng.

Chương trình kiểm soát côn trùng định kỳ cho kho và nhà máy có ở trang dịch vụ diệt côn trùng nhà máy, kho theo chương trình IPM. Cách làm với chuột trong kho có ở giải pháp chuột cho nhà máy, kho.

Quản lý kho lạnh hay hỏi gì?

Lạnh âm sâu thì chuột chết cóng không? Không. Chuột trú trong lõi cách nhiệt, tổ dày, đi ra vùng ấm khi cần. Kho âm sâu có chuột là chuyện đội kỹ thuật gặp thật.

Có phun thuốc trong phòng lạnh được không? Không phun trong phòng có hàng thực phẩm. Gián ở vùng ấm xử lý bằng gel, bẫy, phun khe khi khu đó không có hàng để mở. Chuột trong phòng lạnh xử lý bằng bẫy cơ học.

Bẫy dính có dùng được trong kho mát không? Ở kho mát vài độ trên 0, bẫy dính vẫn có tác dụng nhưng kém hơn. Ở phòng âm, keo cứng lại nên gần như không bắt được. Phòng âm nên dùng bẫy cơ học.

Hàng nhập về có gián thì làm gì? Tách lô đó ra khu riêng, báo nhà cung cấp, kiểm thùng ở khu dock trước khi đưa vào kho. Đặt bẫy dính ở khu nhận hàng để biết nhà cung cấp nào hay mang gián.

Có phải ngưng xuất nhập hàng khi xử lý không? Không. Kiểm bẫy, kiểm trạm làm trong giờ làm việc, xen giữa các chuyến xe. Phần xử lý khe ở tiền phòng, phòng nghỉ làm khi khu đó trống.

Khi nào nên gọi người làm?

Nên gọi khi thấy phân chuột ở gầm kệ, vụn xốp dưới chân vách, vết gặm trên thùng hàng; khi thấy gián trên pallet hay trong tiền phòng; khi máy lạnh báo lỗi do dây bị gặm; khi sắp có đoàn audit của khách hàng; hoặc khi kho mới xây sắp nhận hàng.

Đội kỹ thuật của Khử Trùng Toàn Cầu khảo sát kho lạnh không thu phí: đi từ bãi xe, dock, tiền phòng vào tới phòng âm và phòng máy, ghi chỗ hở, vẽ sơ đồ bẫy theo vùng nhiệt độ, đề xuất lịch kiểm trạm chuột mỗi tuần, côn trùng 1 lần/tháng. Đội đi các khu công nghiệp, khu logistics ở TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai, Long An; đội kỹ thuật thường trực tại Hà Nội, Đà Nẵng, Cần Thơ. Gọi hotline 0902 977 907, công ty tiếp nhận 24/7.