Nhà ở công nhân KCN có rệp, gián, xử lý thế nào?

Một phòng ký túc xá công nhân thường có 4 tới 8 người, giường tầng sát nhau, đồ đạc cá nhân để quanh giường, người cũ nghỉ việc, người mới dọn vào liên tục. Đó là môi trường rệp giường lan rất nhanh. Chỉ cần một người mang rệp theo ba lô, chăn màn từ quê lên, vài tuần sau cả phòng bị cắn, rồi lan sang phòng bên qua khe tường, ổ điện, quần áo phơi chung. Bếp chung, nhà vệ sinh chung, khu rác chung thì đầy gián.

Công nhân bị rệp cắn mất ngủ, ngứa, đi làm mệt, có người xin nghỉ việc vì không chịu nổi. Ban quản lý ký túc xá bị phản ánh liên tục, phun xịt mấy lần vẫn không hết. Nhà máy có ký túc xá riêng hay thuê khu nhà trọ cho công nhân đều gặp chuyện này, và nhãn hàng nước ngoài khi đánh giá điều kiện sống của công nhân cũng nhìn vào đây.

Bài này viết cho phòng nhân sự, hành chính nhà máy, ban quản lý ký túc xá, chủ khu nhà trọ cho công nhân trong và quanh khu công nghiệp. Đọc xong anh chị sẽ biết vì sao rệp, gián lan nhanh ở nhà ở công nhân, xử lý theo dãy phòng thế nào, người ở cần chuẩn bị gì, và lịch kiểm định kỳ nên có những gì.

Vì sao nhà ở công nhân dễ có rệp giường?

Nhà ở công nhân dễ có rệp giường vì người ra vào liên tục mang theo hành lý, chăn màn, đồ cũ từ nhiều nơi; phòng đông người, giường tầng sát nhau; đồ cá nhân để quanh giường; và các phòng liền nhau thông qua khe tường, ổ điện, ống. Rệp đi theo đồ vật, không phân biệt phòng sạch hay bẩn.

Rệp giường không bay, không nhảy, chỉ bò. Rệp đi theo ba lô, vali, chăn màn, quần áo, giường cũ. Ký túc xá có người mới vào mỗi tuần thì gần như chắc chắn có lúc rệp được mang vào. Rệp lại nhịn đói được lâu, trốn trong khe giường, khe tường, ổ điện, gầm tủ, nên phòng bỏ trống vài tuần rồi có người mới vào vẫn bị cắn.

Làm sao biết phòng đã có rệp giường?

Dấu hiệu là người ở bị nốt cắn thành hàng hoặc cụm ở tay, cổ, lưng sau khi ngủ dậy; có chấm đen nhỏ ở khe giường, mép nệm, đường may chiếu; vết máu nhỏ trên ga, gối; vỏ lột xác màu nâu nhạt; và thấy con rệp dẹt màu nâu đỏ cỡ hạt táo ở khe giường. Có một hai dấu hiệu là nên kiểm cả dãy.

• Nốt cắn ngứa, thường thành hàng ba bốn nốt, xuất hiện sau đêm ngủ.
• Chấm đen như mực bút bi ở khe giường tầng, mép nệm, góc chiếu: đó là phân rệp.
• Vết máu nhỏ trên ga, áo gối khi lỡ đè chết rệp.
• Vỏ lột xác mỏng màu nâu nhạt trong khe giường.
• Rệp trưởng thành dẹt, màu nâu đỏ, dài khoảng 4–5 mm, rệp non nhỏ và nhạt hơn.
• Mùi hôi ngai ngái ở phòng có rệp nhiều.

Nốt rệp cắn hay bị nhầm với muỗi đốt hay dị ứng. Bài cách phân biệt nốt rệp cắn với muỗi đốt giúp phân biệt. Người bị cắn ngứa nhiều, sưng to, hay có dấu hiệu dị ứng nên đi khám.

Vì sao phun từng phòng mà rệp vẫn không hết?

Vì rệp đã lan sang phòng bên trước khi phòng đầu tiên được xử lý; vì phun bình xịt mua ngoài chỉ chạm rệp trên bề mặt, không tới trứng và rệp trong khe sâu; vì người ở dời đồ sang phòng khác trong lúc xử lý; và vì chăn màn, quần áo không được giặt sấy nóng. Rệp ở nhà ở công nhân phải xử lý theo cả dãy.

1. Chỉ làm phòng có người kêu: rệp ở phòng bên chưa đủ nhiều để người ta để ý, vài tuần sau lại bò về.
2. Tự xịt bình xịt: rệp chạy vào khe sâu hơn, trứng không chết, vài tuần sau nở.
3. Dời đồ sang phòng khác: người ở mang chăn màn, ba lô sang phòng bạn ngủ tạm, mang rệp theo.
4. Không xử lý đồ vải: chăn, màn, quần áo không giặt sấy nóng vẫn còn rệp, trứng.
5. Đồ cũ bỏ lại: nệm, chiếu của người nghỉ việc để ở hành lang, người khác nhặt dùng.

Bài vì sao xịt thuốc mãi không hết rệp giường nói kỹ các lý do này. Với chung cư, nhà ở nhiều phòng liền kề, lý do xử lý cả căn bên cạnh có ở bài lý do phải làm cả căn hộ liền kề.

Xử lý rệp theo dãy phòng làm thế nào?

Xử lý rệp theo dãy phòng: kiểm tất cả phòng trong dãy để biết phòng nào có rệp, xử lý phòng có rệp và các phòng liền kề trong cùng một buổi, người ở chuẩn bị đồ trước, rời phòng trong lúc phun, không dời đồ sang phòng khác, rồi kiểm lại sau khoảng hai tuần. Công ty dùng phương pháp phun tồn lưu.

1. Khảo sát cả dãy: kỹ thuật viên kiểm khe giường, nệm, ổ điện, khe tường từng phòng, ghi phòng nào có rệp, mức độ.
2. Chọn phạm vi: phòng có rệp và các phòng chung vách, đối diện; dãy rệp nặng thì làm cả dãy.
3. Báo người ở chuẩn bị: giặt sấy nóng chăn màn, quần áo; cho đồ vải chưa giặt vào túi nilon buộc kín; dọn gầm giường; không mang đồ sang phòng khác.
4. Phun trong một buổi: phun tồn lưu khe giường, khung giường tầng, mép nệm, chân tường, khe tủ, quanh ổ điện của mọi phòng trong phạm vi.
5. Chờ khô rồi vào lại: người ở quay lại phòng sau thời gian kỹ thuật viên dặn, mở cửa thông gió.
6. Kiểm lại: sau khoảng hai tuần, khi trứng còn sót có thể đã nở, kỹ thuật viên kiểm lại và phun bổ sung chỗ còn rệp.

Trứng rệp nở sau khoảng 1–2 tuần, nên một buổi phun có thể còn sót rệp non nở ra từ trứng. Với gói rệp của công ty, khách báo còn rệp trong 14 ngày thì kỹ thuật viên đến kiểm và phun bổ sung không tính thêm. Công ty không dùng hơi nước hay bột silica; người ở vẫn nên giặt sấy nóng đồ vải. Cách giặt sấy đúng nhiệt có ở bài diệt rệp giường bằng nhiệt, giặt sấy ở nhiệt độ nào.

Người ở cần chuẩn bị gì trước buổi xử lý?

Người ở cần giặt sấy nóng chăn, màn, ga, gối, quần áo; cho đồ vải chưa giặt và đồ cá nhân vào túi kín; dọn gầm giường, đồ trên giường; cất đồ ăn, bát đũa; không mang đồ sang phòng khác ngủ tạm; và rời phòng trong lúc phun. Ban quản lý nên phát giấy hướng dẫn và nhắc từng phòng trước một hai ngày.

Nhiều ký túc xá chuẩn bị máy giặt, máy sấy chung hoặc thuê dịch vụ giặt sấy cho cả dãy trong ngày xử lý. Cách này đỡ cho người ở và giúp kết quả tốt hơn rõ rệt.

Phòng bỏ trống vài tuần thì rệp có tự chết không?

Không. Rệp giường nhịn đói được nhiều tháng, nhất là ở nhiệt độ mát. Phòng ký túc xá bỏ trống vài tuần sau khi người cũ nghỉ việc, rệp vẫn nằm trong khe giường, khe tường chờ người mới. Đó là lý do người mới dọn vào bị cắn ngay đêm đầu dù phòng đã trống lâu.

Vì vậy phòng có người nghỉ việc mà từng báo rệp nên được kiểm và xử lý trước khi xếp người mới vào. Giường tầng, nệm, chiếu cũ để lại trong phòng nên kiểm kỹ khe, mép, đường may; nệm có nhiều phân rệp, rệp sống bên trong thì nên bỏ đi đúng cách, bọc kín rồi mới mang ra ngoài để không rơi rệp dọc hành lang. Bài rệp giường sống được bao lâu khi nhà bỏ trống có số liệu chi tiết.

Giường tầng sắt hay giường gỗ thì đỡ rệp hơn?

Giường tầng sắt ít khe hơn giường gỗ, nên rệp có ít chỗ trốn hơn và xử lý dễ hơn. Nhưng giường sắt vẫn có khe ở chỗ hàn, ống rỗng, lỗ bắt vít, tấm ván lót, và rệp vẫn trốn trong nệm, chiếu. Giường gỗ cũ nứt nẻ, nhiều mộng ghép thì rệp trốn rất sâu, xử lý khó hơn.

• Ưu tiên giường tầng khung sắt, ít mối ghép, bịt đầu ống rỗng.
• Nệm có áo bọc kín, khoá kéo, giặt được.
• Giường kê cách tường vài chục cm để rệp khó bò từ tường sang.
• Không để đồ đạc, ba lô dưới gầm giường sát sàn.

Gián ở bếp chung, nhà vệ sinh xử lý thế nào?

Gián ở nhà ở công nhân sống chủ yếu ở bếp chung, nhà vệ sinh, khu tắm giặt, khu rác và cống thoát. Xử lý bằng gel diệt gián trong khe bếp, khe tủ, chân bồn rửa; xử lý cống, hố ga; dọn thức ăn thừa, rác trong ngày; và người ở không để đồ ăn hở trong phòng ngủ.

• Bếp chung: gel trong khe kệ bếp, chân bồn rửa, sau tủ; lau bếp, đổ rác mỗi tối.
• Nhà vệ sinh, khu tắm: cống sàn có nắp, bẫy nước, xử lý cống; không để đồ ăn ở đây.
• Phòng ngủ: đồ ăn để trong hộp kín, không ăn trên giường, rác bỏ trong ngày.
• Khu rác: thùng có nắp, xa cửa phòng ở, dọn hằng ngày, phun ngoại vi định kỳ.
• Cống, hố ga ngoài: nắp kín, xử lý theo lịch, là nơi gián Mỹ, chuột cống sống.

Gián Đức trong bếp chung sinh sôi rất nhanh, bình xịt không giải quyết được. Cách xử lý gián trong bếp, khu ăn uống đông người có ở bài chia việc côn trùng ở bếp ăn công nghiệp, áp dụng được cho bếp chung ký túc xá.

Muỗi quanh nhà ở công nhân có đáng lo không?

Có. Nhà ở công nhân thường nằm cạnh mương thoát nước, đất trống, bãi xe, có nhiều chỗ đọng nước như xô chậu, lốp xe cũ, máng xối. Công nhân đi ca sớm, về ca tối đúng giờ muỗi hoạt động. Khu đông người là nơi sốt xuất huyết dễ lây khi có một ca bệnh.

1. Dọn chỗ đọng nước quanh nhà ở: xô chậu, lốp cũ, chai lọ, máng xối.
2. Đậy kín bể, lu chứa nước sinh hoạt.
3. Thông mương, không để rác chắn dòng.
4. Phun muỗi ngoại vi dải chân tường, nhà xe, khu phơi đồ, mương theo lịch.
5. Lưới chắn muỗi ở cửa sổ phòng ở, nhất là tầng trệt.
6. Khi có người sốt cao, đau mỏi, báo y tế nhà máy và cho đi khám sớm.

Bài công nhân ca đêm bị muỗi đốt nhiều hơn ca ngày giải thích vì sao muỗi đốt công nhân ca đêm nhiều, và cách nhà máy giảm muỗi quanh khu ở.

Ban quản lý ký túc xá nên làm gì để rệp không quay lại?

Ban quản lý nên kiểm phòng khi có người mới vào và khi có người nghỉ; không cho mang nệm, giường cũ từ ngoài vào; xử lý đồ cũ người nghỉ để lại; có kênh để người ở báo rệp sớm; và có lịch kiểm định kỳ. Rệp phát hiện khi còn ở một phòng thì xử lý nhẹ hơn nhiều so với khi đã lan cả dãy.

Nên có một sổ đơn giản ghi phòng nào báo rệp, ngày nào, đã xử lý chưa. Sau vài tháng sẽ thấy dãy nào hay bị lại để tập trung. Sau Tết là lúc rệp vào nhiều nhất vì cả ký túc xá đi về cùng lúc; nhà máy có thể xếp một đợt kiểm ngay tuần đầu sau Tết. Bài nghỉ Tết dài ngày phòng côn trùng thế nào có lịch việc trước và sau Tết.

Nhà máy thuê nhà trọ cho công nhân thì ai lo?

Nhà máy thuê khu nhà trọ cho công nhân thì nên ghi rõ trong hợp đồng thuê: chủ nhà trọ lo hạ tầng, vệ sinh chung, khu rác, cống; nhà máy hoặc chủ nhà thuê đơn vị kiểm soát côn trùng; người ở giữ phòng sạch và báo sớm. Không ghi rõ thì mỗi bên đợi bên kia, rệp với gián tha hồ lan.

• Chủ nhà trọ: sửa khe tường, ổ điện hở, cống, lưới cửa; dọn khu rác chung.
• Nhà máy: phòng nhân sự nhận phản ánh, liên hệ đơn vị, nhắc công nhân chuẩn bị.
• Đơn vị kiểm soát côn trùng: khảo sát, xử lý theo dãy, kiểm định kỳ, báo cáo.
• Người ở: giặt sấy đồ, giữ phòng gọn, không mang đồ cũ vào, báo khi bị cắn.

Nhà ở công nhân là một phần điều kiện sống mà các nhãn hàng thường hỏi khi đánh giá trách nhiệm xã hội của nhà máy. Rệp cắn kéo dài, gián trong bếp chung là chuyện công nhân hay nêu khi được phỏng vấn riêng.

Lịch kiểm định kỳ ở ký túc xá công nhân gồm những gì?

Ký túc xá đông người nên có lịch kiểm 1 lần/tháng: kiểm rệp theo dãy, ưu tiên phòng có người mới vào hoặc vừa báo cắn; gel gián ở bếp chung, nhà vệ sinh; xử lý cống; phun muỗi ngoại vi; mở kiểm trạm chuột ở khu rác, nhà xe mỗi tuần nếu có; và báo cáo cho ban quản lý.

Công ty áp dụng nhịp định kỳ 1 lần/tháng cho nơi lưu trú đông người như khách sạn, ký túc xá, vì người ra vào liên tục làm rệp, gián quay lại nhanh nếu chỉ xử lý một lần. Cách công ty làm với rệp ở nơi lưu trú có ở bài rệp giường trong khách sạn xử lý và chặn lây lan; giá có ở bảng giá diệt rệp.

Phòng nhân sự hay hỏi gì?

Phun rệp xong bao lâu thì công nhân vào ở được? Sau khi thuốc khô và phòng được mở thông gió theo thời gian kỹ thuật viên dặn, thường trong cùng ngày. Nên xếp lịch vào ngày công nhân đi làm ca ngày để phòng trống.

Có cần xử lý cả dãy dù chỉ một phòng báo rệp không? Tối thiểu là phòng đó và các phòng chung vách, đối diện. Kỹ thuật viên khảo sát cả dãy rồi đề xuất phạm vi; làm thiếu thì rệp từ phòng bên quay lại.

Thuốc có ảnh hưởng tới người ở không? Thuốc dùng là chế phẩm được phép, pha đúng liều. Người ở rời phòng khi phun, vào lại khi đã khô, cất đồ ăn uống trước. Người có bệnh hô hấp, phụ nữ mang thai nên báo trước để sắp xếp.

Công nhân tự mua thuốc xịt về phun được không? Không nên. Bình xịt làm rệp chạy sâu vào khe, lan sang phòng bên, và người ở dễ xịt quá nhiều trong phòng kín. Bài rủi ro khi tự trộn thuốc diệt côn trùng nói rõ rủi ro.

Một dãy bao nhiêu phòng thì nên làm cả dãy? Không có con số cố định. Dãy ngắn vài phòng mà đã có hai ba phòng báo rệp thì nên làm cả dãy. Dãy dài thì làm phòng có rệp và hai phòng mỗi bên, phòng đối diện, rồi kiểm lại các phòng còn lại ở lượt sau.

Công nhân có phải nghỉ làm ngày xử lý không? Không. Xếp lịch vào giờ công nhân đi ca, phòng trống. Người ở chỉ cần chuẩn bị đồ từ tối hôm trước và đọc kỹ giấy hướng dẫn ban quản lý phát.

Rệp có truyền bệnh không? Rệp giường không được xem là loài truyền bệnh chính như muỗi, nhưng vết cắn gây ngứa, mất ngủ, nhiễm trùng khi gãi nhiều, và ảnh hưởng lớn tới tinh thần người ở.

Khi nào nên gọi người làm?

Nên gọi khi có công nhân báo bị cắn thành hàng sau khi ngủ dậy; khi thấy chấm đen ở khe giường; khi nhiều phòng cùng phản ánh; khi gián nhiều ở bếp chung, nhà vệ sinh; khi muỗi nhiều quanh khu ở; sau kỳ nghỉ Tết; hoặc trước khi nhãn hàng đến đánh giá điều kiện sống của công nhân.

Đội kỹ thuật của Khử Trùng Toàn Cầu khảo sát nhà ở công nhân không thu phí: kiểm từng dãy phòng, bếp chung, nhà vệ sinh, khu rác, mương, rồi đề xuất phạm vi xử lý rệp theo dãy, cách người ở chuẩn bị và lịch kiểm 1 lần/tháng. Đội đi các khu công nghiệp ở TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai, Long An; đội kỹ thuật thường trực tại Hà Nội, Đà Nẵng, Cần Thơ. Gọi hotline 0902 977 907, công ty tiếp nhận 24/7. Nhà máy có ký túc xá thường cũng cần chương trình cho xưởng, xem xưởng may đông công nhân hay nhà máy nhựa chạy ca đêm. Đặc điểm từng khu công nghiệp, kể cả khu nhà ở công nhân quanh khu, có ở trang kiểm soát côn trùng khu công nghiệp.