Kiểm soát côn trùng cho ngành giáo dục: an toàn cho học sinh

Trường học thường vướng gì khi kiểm soát côn trùng?

Vướng ở chỗ phụ huynh sợ hoá chất, còn bếp và tạp vụ muốn côn trùng biến mất ngay. Không có ngưỡng thì mỗi lần thấy 1 con gián là một lần phun. EPA khuyên trường đặt ngưỡng cùng người dùng toà nhà, vì thấy vài con chưa chắc đã phải xử lý.

Phun theo lịch cố định cũng làm chương trình khó giải thích: trường không nói được vì sao phun tháng này nếu không thấy gì. Ngưỡng giúp mỗi lần dùng thuốc có lý do ghi trên giấy.

Hồ sơ năng lực và giấy phép của công ty để nhà trường lưu có ở giấy phép nhà thầu.

Phụ huynh hỏi về hoá chất thì trả lời thế nào?

Trả lời bằng quy tắc, không bằng lời hứa "thuốc không độc". Trường có chính sách IPM ghi giám sát và phòng ngừa là chính, thuốc chỉ dùng khi vượt ngưỡng, ngoài giờ học, báo trước 48 giờ, học sinh vào lại sau ít nhất 4 giờ, chế phẩm có số đăng ký và phiếu an toàn. Phụ huynh xin xem thì đưa sổ.

Một trang thông tin ngắn gửi phụ huynh đầu năm học, nói chương trình IPM của trường, giúp tránh nhiều câu hỏi về sau.

Kiểm soát côn trùng ngành giáo dục vì vậy là chuyện giao tiếp với phụ huynh không kém chuyện kỹ thuật.

Trường học phải đạt chuẩn nào về kiểm soát côn trùng?

Việt Nam chưa có bộ chuẩn IPM trường học riêng; điều kiện vệ sinh nằm trong văn bản y tế trường học, dẫn ở trang mặt bằng. Trường quốc tế thường theo khung IPM của EPA và thực hành của các bang Mỹ như Texas, Indiana, nơi luật bắt buộc có điều phối viên, báo trước khi phun.

Số liệu của Purdue cho thấy IPM không phải đánh đổi hiệu quả lấy an toàn: dùng ít thuốc hơn mà dịch hại vẫn giảm, vì việc chặn và dọn làm phần lớn.

Quy định vệ sinh trường học của Việt Nam nằm ở trang mặt bằng trường học, dẫn ở đầu trang.

Bảy bước EPA gói lại thành những gì?

Bảy bước của EPA gói gọn thành bốn thứ trường cần có: một chính sách bằng văn bản, một điều phối viên phía trường, một bảng ngưỡng theo phòng, một sổ ghi mọi lần giám sát và dùng thuốc. Nhà thầu làm phần giám sát, xử lý, báo cáo; trường giữ quyết định.

1. Chính sách IPM: ban giám hiệu ký, ưu tiên giám sát và phòng ngừa.
2. Điều phối viên: một người phía trường nhận báo cáo, duyệt mọi lần dùng thuốc.
3. Khảo sát và sơ đồ bẫy: đánh số bẫy theo phòng, bếp, kho, ký túc xá.
4. Bảng ngưỡng theo phòng: rà lại mỗi năm cùng nhà trường.
5. Xử lý ngoài giờ học: báo trước 48 giờ, cách ly theo nhãn và ít nhất 4 giờ.
6. Báo cáo xu hướng: mỗi học kỳ, để ban giám hiệu thấy chương trình có hiệu quả.
7. Lưu hồ sơ: ít nhất 2 năm.

Trường nhỏ không cần bộ hồ sơ dày; vài trang chính sách, một bảng ngưỡng, một sổ là đủ, miễn ghi đều.

Hợp đồng theo lịch và bộ hồ sơ bàn giao có ở trang kiểm tra định kỳ theo sơ đồ trạm.

Chính sách IPM của trường ghi những gì?

Chính sách là văn bản vài trang do ban giám hiệu ký, nêu mục tiêu bảo vệ sức khoẻ học sinh, ưu tiên giám sát và phòng ngừa, điều kiện được dùng thuốc, quy tắc báo trước, vai trò của từng bên, và cách lưu hồ sơ. Văn bản này là thứ trả lời phụ huynh và đoàn kiểm định ngắn nhất.

• Mục tiêu: sức khoẻ học sinh, giáo viên.
• Ưu tiên: vệ sinh, chặn lối vào, giám sát.
• Dùng thuốc: chỉ khi vượt ngưỡng, điều phối viên duyệt.
• Báo trước: 48 giờ, trừ khẩn cấp.
• Vai trò: ban giám hiệu, điều phối viên, bếp, tạp vụ, nhà thầu.
• Hồ sơ: lưu ít nhất 2 năm.

Chính sách nên dùng ngôn ngữ phụ huynh đọc được, không cần thuật ngữ. Bản tóm tắt một trang có thể đăng trên trang thông tin của trường.

Chuỗi mầm non nhiều cơ sở dùng chung một chính sách, mỗi cơ sở có điều phối viên riêng.

Điều phối viên IPM phía trường làm gì?

Điều phối viên là một người phía trường, thường thuộc phòng cơ sở vật chất hoặc y tế trường học, nhận báo cáo, duyệt mọi lần dùng thuốc, nhận phản ánh của giáo viên, gửi thông báo cho phụ huynh, và giữ sổ. Luật Texas còn yêu cầu đào tạo trong 6 tháng và không để trống vị trí quá 30 ngày.

Không có điều phối viên thì nhà thầu phải làm việc với bếp, tạp vụ, bảo vệ, mỗi người một ý; đó là nguồn gốc của nhiều lần phun không cần.

Khi điều phối viên nghỉ việc, trường cử người thay sớm; sổ và chính sách giúp người mới nắm việc nhanh.

Bảng ngưỡng theo phòng đặt thế nào?

Ngưỡng là số côn trùng thấy được trước khi phải hành động, đặt riêng cho từng loại phòng. Ngưỡng mẫu của Texas A&M chặt nhất ở phòng y tế và bếp: 1 con ruồi nhà trong bếp đã phải hành động, trong khi lớp học được tới 3 con. Chuột thấy 1 lần trong nhà là xử lý.

Ngưỡng là con số trường và nhà thầu cùng ký, rà lại mỗi năm. Mấy tháng đầu dùng để đo mức nền rồi mới chốt.

Dưới ngưỡng thì việc là vệ sinh, chặn lối vào, theo dõi; không dùng thuốc.

Điểm nóng trong trường học nằm ở đâu?

Ở bếp bán trú, căng tin, kho thực phẩm, phòng y tế và ký túc xá, nơi có đồ ăn, có nước và có người ở lâu. Sân, bãi cỏ, mái có kiến lửa, nước đọng máng xối; Texas A&M tính hang chuột trong 30 m quanh toà nhà.

Ngăn bàn có đồ ăn vặt, cốc trà sữa ghế đá là nguồn nhỏ nhưng rải khắp trường; quy định đồ ăn trong lớp là việc của giáo viên chủ nhiệm.

Trường có bếp trung tâm cấp suất ăn cho nhiều điểm thì xem thêm chuỗi F&B và bếp trung tâm.

Bếp bán trú, căng tin làm khác lớp học thế nào?

Bếp và căng tin có ngưỡng thấp nhất và nhiều việc nhất: bẫy mỡ, rãnh, khe tủ inox, cửa nhận hàng, khu rác. Trạm chuột đặt ngoài cửa, có khoá; bên trong chỉ bẫy không thuốc. Gel cho gián đặt trong khe sau ca nấu cuối, cuối tuần. Đèn keo cách khu chia suất.

Bếp bán trú do đơn vị suất ăn vận hành thì việc dọn ghi trong hợp đồng suất ăn; điều phối viên kiểm cả hai hợp đồng.

Đoàn kiểm tra bếp ăn tập thể hay hỏi hồ sơ côn trùng; bộ hồ sơ để cùng sổ kiểm thực ba bước của bếp.

Ký túc xá, trường nội trú cần gì riêng?

Ký túc xá có học sinh ở lại ban đêm, đồ ăn cá nhân trong phòng, giường tầng, đồ mang từ nhà sau mỗi kỳ nghỉ. Rệp giường đi theo đồ cá nhân; gián ở bếp chung, phòng giặt. Kiểm theo dãy phòng, xử lý phòng có báo; quy tắc đồ ăn trong phòng do giáo viên quản sinh giữ.

• Rệp giường: kiểm đầu năm, sau mỗi kỳ nghỉ, khi có báo.
• Bếp chung, phòng giặt: bẫy, gel trong khe.
• Đồ ăn trong phòng: hộp kín, kiểm hằng tuần.
• Phòng kỹ thuật: phun khe khi vượt ngưỡng.

Ký túc xá gần với nhà ở tập thể; cách làm tham khảo ở trang nhà ở, căn hộ.

Rệp giường cần kiểm lại sau 14 ngày; học sinh được dặn không mang chăn nệm cũ từ nơi khác vào phòng.

Sân, mái, bãi cỏ cần làm gì?

Sân và bãi cỏ có ụ kiến lửa nơi trẻ chơi, nước đọng ở máng xối, khay nước, bồn cây là chỗ muỗi đẻ, và hang chuột quanh nhà; Texas A&M tính hang chuột trong 30 m quanh toà nhà. Phun sương ngoài giờ, khi vắng học sinh; bả kiến lửa đặt quanh ụ vào cuối tuần.

Mùa mưa muỗi nhiều, phụ huynh lo sốt xuất huyết; lịch kiểm lăng quăng dày hơn trong những tháng này.

Máng xối trên mái thường ít ai thấy; kiểm máng là việc của cơ sở vật chất, nhà thầu ghi khuyến nghị khi thấy nước đọng.

Báo trước, cách ly và giờ làm theo quy tắc nào?

Theo thực hành của Indiana: không phun khi có học sinh, báo trước 48 giờ, học sinh vào lại sau ít nhất 4 giờ hoặc lâu hơn nếu nhãn thuốc yêu cầu, lưu hồ sơ 2 năm. Bẫy, gel trong khe không cần cách ly dài, nhưng vẫn ghi trong sổ.

Thông báo gồm ngày, giờ, khu, chế phẩm, thời gian vào lại. Gửi qua kênh trường đang dùng với phụ huynh.

Trường hợp khẩn như chuột trong phòng học thì xử lý bằng bẫy không thuốc ngay, ghi lý do khẩn.

Lịch theo năm học sắp thế nào?

Khử Trùng Toàn Cầu làm theo lịch nghỉ của trường: chiều thứ Bảy, kỳ nghỉ, và một lượt tổng trước khai giảng. Lượt tháng định kỳ rơi vào cuối tuần; lượt tổng cuối hè xử lý ống khô, rác sửa chữa, kiểm rệp ký túc xá trước khi học sinh quay lại.

Lịch cả năm gửi trường từ đầu năm học để xếp cùng lịch thi, sự kiện, ngày hội.

Lịch nhà trường tự rà trước khai giảng và giấy tờ cần giữ nằm ở cẩm nang tự kiểm cho trường học.

Sổ giám sát và báo cáo học kỳ gồm gì?

Sổ ghi mọi lần giám sát, mọi lần dùng thuốc, mọi phản ánh của giáo viên, và việc đã làm. Báo cáo mỗi học kỳ cho ban giám hiệu thấy số côn trùng theo khu qua các tháng, số lần dùng thuốc, khuyến nghị tồn. Đây là bằng chứng chương trình có hiệu quả mà không dùng thuốc tràn lan.

• Sơ đồ bẫy: đánh số theo phòng.
• Phiếu lượt: chữ ký điều phối viên.
• Nhật ký dùng thuốc: lý do, khu, chế phẩm, thông báo.
• Phản ánh: ai báo, ngày, xử lý.
• Báo cáo học kỳ: xu hướng, số lần dùng thuốc.

Số lần dùng thuốc giảm qua các học kỳ trong khi số côn trùng không tăng là thước đo tốt nhất cho một chương trình IPM trường học.

Mầm non, chuỗi mầm non có gì riêng?

Trẻ mầm non bò, ngậm đồ chơi, ngủ trưa tại lớp; ngưỡng chịu đựng của phụ huynh gần như bằng không. Chỉ bẫy, gel trong khe ngoài tầm với, chặn lối vào; phun chỉ ở khu rác, vành ngoài, cuối tuần. Lưới cửa sổ phòng ngủ trưa là lớp chặn chính.

Chuỗi mầm non dùng chung một chính sách, một mẫu sổ; mỗi cơ sở có điều phối viên. Báo cáo so sánh các cơ sở giúp chuỗi thấy cơ sở nào cần hỗ trợ.

Phụ huynh mầm non hay hỏi trực tiếp giáo viên; giáo viên cần biết đủ để trả lời hoặc chuyển cho điều phối viên.

Đại học, trường quốc tế, kỳ kiểm định cần gì?

Trường quốc tế qua kiểm định của tổ chức giáo dục quốc tế, đại học qua kiểm định chất lượng; cả hai thường hỏi về an toàn môi trường học, trong đó có hoá chất dùng trong trường. Hồ sơ IPM đầy đủ là câu trả lời gọn: chính sách, điều phối viên, ngưỡng, sổ 2 năm, chế phẩm có số đăng ký.

• Chính sách IPM: ký, đăng công khai.
• Điều phối viên: có tên, có đào tạo.
• Sổ: lưu ít nhất 2 năm.
• Chế phẩm: danh sách, phiếu an toàn.
• Báo cáo học kỳ: xu hướng.

Đại học có nhiều toà nhà, căng tin cho thuê, ký túc xá lớn; chương trình chia theo toà, mỗi toà một sơ đồ, chung một sổ.

Trường thuê mặt bằng trong toà nhà thì phần chung của toà do ban quản lý lo; xem ban quản lý toà nhà.

Phân việc trong trường giữa các bên

Ban giám hiệu ký chính sách; điều phối viên giữ sổ, duyệt thuốc, báo phụ huynh; bếp giữ vệ sinh bếp; tạp vụ đổ rác, lau; giáo viên chủ nhiệm nhắc đồ ăn trong lớp; cơ sở vật chất sửa khe, lưới, máng xối; nhà thầu giám sát, xử lý, báo cáo.

Khuyến nghị cho cơ sở vật chất ghi có hạn ngày; lượt sau kiểm lại và đóng mục.

Kiểm soát côn trùng ngành giáo dục chạy tốt khi mỗi bên biết đúng phần mình và điều phối viên nối các bên.

Mặt bằng, công trình và cách chọn nhà thầu

Trường học có trang mặt bằng riêng cho từng khu và cho giờ thi công. Khi chọn nhà thầu, hỏi: có làm theo IPM với ngưỡng không hay chỉ phun theo lịch, có làm ngoài giờ học không, có mẫu thông báo phụ huynh không, sổ lưu thế nào, chế phẩm có số đăng ký và phiếu an toàn không.

1. IPM có ngưỡng: hay phun theo lịch.
2. Giờ làm: cuối tuần, kỳ nghỉ.
3. Mẫu thông báo phụ huynh.
4. Sổ, báo cáo học kỳ.
5. Chế phẩm, phiếu an toàn.

Ảnh phun muỗi sân trường, đặt bả gián nắp cống có ở trang công trình ngành giáo dục.

Nhà trường liên hệ 0902 977 907 hoặc email; bộ phận kỹ thuật trả lời trong 1 giờ làm việc và hẹn khảo sát vào cuối tuần.