Diệt muỗi trường học: máng xối, chậu cây, sân chơi, làm ngoài giờ học
Diệt muỗi trường học làm từ những chỗ trẻ chơi và ngồi học: máng xối mái, chậu cây hành lang, bồn nước nhà vệ sinh, đồ chơi ngoài trời đọng nước, hố ga sân. Cắt ổ ở đó, phun tồn lưu, phun sương sau giờ học hoặc cuối tuần. Bảo vệ, lao công đi vòng đổ nước mỗi tuần.
Phụ huynh nhắn vào nhóm lớp: chiều nào đón con về cũng thấy chân con đầy vết muỗi đốt. Cô giáo thoa dầu cho trẻ, xin nhà trường mua thêm bình xịt. Nhưng trường học có giờ học ban ngày đúng lúc muỗi vằn đốt mạnh, có sân rộng, mái dài, hàng chục chậu cây; xịt trong lớp chỉ là phần nhỏ nhất của việc phải làm.
Trang này viết cho ban giám hiệu, nhân viên y tế trường, bảo vệ, lao công ở trường mầm non, tiểu học, trung học: ổ nằm ở khu nào, làm lúc nào để không gặp trẻ, ai giữ vòng kiểm, làm gì khi có học sinh sốt xuất huyết. Cách nhìn mọi loài côn trùng ở trường có ở trang kiểm soát côn trùng trường học.
Diệt muỗi trường học bắt đầu từ khu nào?
Bắt đầu từ mái và máng xối, rồi tới sân chơi, vườn trường, chậu cây hành lang, nhà vệ sinh. Trường có mái dài, nhiều đoạn máng, lá cây sân trường rụng làm tắc; đó thường là ổ lớn nhất mà không ai nhìn thấy. Lớp học có quạt, cửa mở thì muỗi bay vào từ hành lang và sân.
| Khu | Ổ hay gặp | Mức ưu tiên |
|---|---|---|
| Mái, máng xối, sân thượng | Máng tắc lá, ống thu, đồ bỏ lại | Làm đầu tiên |
| Sân chơi, vườn trường | Đồ chơi ngoài trời, lốp xe trang trí, bồn cây | Làm đầu tiên |
| Hành lang, cầu thang | Chậu cây, đĩa lót | Làm cùng |
| Nhà vệ sinh | Bồn nước, xô, thoát sàn | Làm thứ hai |
| Bếp bán trú, khu rác | Rãnh bếp, thùng rác, két | Làm thứ hai |
| Phòng học | Bình hoa, chai nước, góc thiên nhiên | Làm thứ ba |

- Lấy sơ đồ trường, đánh dấu mái, sân, vườn, nhà vệ sinh, bếp.
- Đi mái và máng xối cùng bảo vệ hoặc thợ bảo trì.
- Đi sân chơi: lật đồ chơi, lốp, chậu, nhìn hốc đọng nước.
- Đi hành lang: nhấc chậu cây, soi đĩa lót.
- Nhà vệ sinh: bồn nước, xô, thoát sàn ít dùng.
- Bếp bán trú, khu rác: rãnh, bẫy mỡ, thùng rác.
- Ghi chỗ có lăng quăng lên sơ đồ, giao người xử lý trong ngày.
Diệt muỗi trường học theo sơ đồ giúp nhà trường giao việc rõ cho bảo vệ, lao công, và có giấy tờ khi phòng giáo dục hoặc trạm y tế hỏi.
Trường mầm non, tiểu học, trung học khác nhau thế nào?
Trường mầm non có trẻ nhỏ ngủ trưa tại trường, nhiều đồ chơi ngoài trời, góc thiên nhiên có chậu nước; cần cẩn thận nhất với thuốc. Tiểu học, trung học có sân rộng, mái dài, ít đồ chơi hơn nhưng nhiều chậu cây, bồn nước, khu thể thao. Trường nội trú có thêm ký túc xá.
| Kiểu trường | Ổ chính | Lưu ý |
|---|---|---|
| Mầm non | Đồ chơi ngoài trời, chậu nước góc thiên nhiên | Phun cuối tuần, phòng ngủ trưa không phun |
| Tiểu học | Máng xối, chậu cây hành lang, sân | Phun chiều thứ sáu, cuối tuần |
| Trung học | Mái, sân thể thao, nhà xe | Phun ngoài giờ học |
| Trường nội trú | Ký túc xá, nhà tắm, bếp | Màn ngủ, lưới cửa ký túc xá |
| Đại học, cao đẳng | Khuôn viên rộng, hồ, cây | Làm như khu nghỉ dưỡng nhỏ |

Trẻ mầm non ngồi chơi dưới sàn, dưới gầm bàn, đúng tầm muỗi vằn hay đốt. Trẻ không tự bảo vệ được, nên trường mầm non cần làm đều hơn và sớm hơn khi có dấu muỗi.
Trường đại học khuôn viên rộng có hồ, rừng cây thì việc giống khu nghỉ dưỡng nhỏ: chia khu theo đơn vị quản lý, mỗi khu một người.
Mái, máng xối, sân thượng trường cần kiểm gì?
Trường thường có mái dài, nhiều dãy, máng xối chạy suốt; cây bàng, cây phượng sân trường rụng lá làm tắc từng đoạn. Sân thượng có bồn nước, đồ hỏng chất lên. Bảo trì dọn máng xối mỗi tháng, sau mưa lớn kiểm thêm, dọn hết bàn ghế hỏng, thùng sơn, lốp xe trên sân thượng.
- Máng xối dưới tán cây lớn: dọn lá mỗi tháng, lắp lưới chắn lá.
- Ống thu nước mái: lưới chắn rác bị bít; vệ sinh.
- Sân thượng: bàn ghế hỏng, thùng sơn, bạt; dọn đi hoặc úp.
- Bồn nước mái: nắp kín, lưới đầu ống thông hơi, ống tràn.
- Mái tôn võng: chỗ đọng nước sau mưa; chống võng khi sửa mái.

Lên mái là việc làm trên cao, giao người có kinh nghiệm, có dây an toàn. Không để học sinh hay giáo viên tự lên dọn.
Dịp nghỉ hè là lúc tốt để sửa máng võng, thay lưới chắn lá cho cả năm học sau.
Sân chơi, đồ chơi ngoài trời, vườn trường xử lý ra sao?
Đồ chơi ngoài trời có nhiều hốc đọng nước: lốp xe sơn màu làm đu, ống chui, xô cát, cầu trượt có rãnh, chậu trồng cây của lớp. Lật úp, khoét lỗ thoát, hoặc đổ cát vào lốp. Vườn trường tỉa bụi rậm, dọn lá mục, lấp chỗ trũng.
| Đồ vật | Chỗ đọng nước | Cách làm |
|---|---|---|
| Lốp xe trang trí, đu lốp | Lòng lốp | Đổ cát hoặc khoét lỗ đáy |
| Ống chui, nhà bóng ngoài trời | Đáy ống, góc | Khoét lỗ thoát, kiểm sau mưa |
| Xô, khuôn chơi cát | Lòng xô | Úp ngược, cất trong kho |
| Chậu cây lớp trồng | Đĩa lót | Lót sỏi, giao lớp kiểm |
| Bồn cây sân trường | Lá mục, gốc trũng | Dọn lá, lấp trũng |

Lốp xe sơn màu là đồ trang trí sân mầm non rất phổ biến và cũng là ổ muỗi bền nhất. Đổ đầy cát hoặc đất trồng hoa vào lòng lốp là cách giữ được cả đồ chơi lẫn sân khô.
Sau mỗi trận mưa, bảo vệ đi một vòng sân trước giờ học sáng hôm sau, lật những thứ đọng nước.
Hành lang, phòng học, góc thiên nhiên có ổ không?
Có, nhỏ nhưng nhiều. Mỗi lớp một chậu cây, một bình hoa trên bàn cô, một góc thiên nhiên có lọ nuôi cây thuỷ canh, chai nước học sinh bỏ quên. Hành lang có dãy chậu cây với đĩa lót. Giao cho mỗi lớp một bạn trực nhật đổ nước thứ sáu, giáo viên nhìn qua trước khi khoá cửa.
- Bình hoa bàn giáo viên: thay nước 2–3 ngày, cọ bình.
- Góc thiên nhiên mầm non: lọ thuỷ canh, chậu gieo hạt; thay nước mỗi tuần.
- Chai nước bỏ quên: dọn trước kỳ nghỉ, cuối tuần.
- Dãy chậu hành lang: lót sỏi đĩa, nghiêng sau mưa.
- Bể cá lớp học: có cá thì giữ, không thả thuốc.

Việc trực nhật đổ nước đọng cũng là một bài học tốt cho học sinh. Nhiều trường đưa nó vào hoạt động phòng chống sốt xuất huyết của lớp, có bảng đánh dấu mỗi tuần.
Trước kỳ nghỉ dài như Tết, hè, nhắc mỗi lớp dọn hết chậu, lọ, chai; nước đứng hai tuần trong lớp khoá cửa là đủ một lứa muỗi.
Nhà vệ sinh, bồn nước, bếp bán trú cần làm gì?
Nhà vệ sinh trường thường có bồn, thùng trữ nước dội, xô, thoát sàn; bếp bán trú có rãnh, bẫy mỡ, khu rác, thùng xốp đựng thực phẩm. Đậy kín bồn, thùng trữ nước, thay nước mỗi tuần; thông rãnh bếp mỗi ngày, thùng rác có nắp, khu rác rửa cuối tuần.
| Chỗ | Rủi ro | Ai lo |
|---|---|---|
| Thùng nước dội nhà vệ sinh | Nắp hở, nước đứng | Lao công, mỗi tuần |
| Thoát sàn ít dùng | Nước đứng cổ ống | Lao công, xả mỗi tuần |
| Rãnh bếp, bẫy mỡ | Muỗi cống, ruồi | Nhân viên bếp, mỗi ngày |
| Khu rác | Thùng, bạt đọng nước | Lao công, mỗi ngày |
| Thùng xốp thực phẩm | Lòng thùng đọng mưa | Bếp, bỏ trong ngày |

Bồn nước, thùng dội dùng cho học sinh rửa tay, đi vệ sinh thì không thả viên diệt lăng quăng. Đậy kín, thay nước mỗi tuần là đủ.
Bếp bán trú cũng là nơi đoàn kiểm tra an toàn thực phẩm xem côn trùng; giữ rãnh, khu rác sạch giải quyết cùng lúc muỗi, ruồi, gián.
Phun thuốc ở trường lúc nào để an toàn cho trẻ?
Phun vào chiều thứ sáu sau giờ tan học hoặc sáng thứ bảy, khi trường không còn trẻ; sáng thứ hai trường đã thông thoáng. Trường mầm non nên phun thứ bảy để có cả hai ngày cuối tuần. Không phun trong phòng ngủ trưa của trẻ.
- Trước khi phun: cất đồ chơi ngoài sân vào kho, đậy bể cá, cất đồ ăn.
- Không phun: phòng ngủ trưa, gối chăn, đồ chơi, bàn ăn của trẻ.
- Sau khi phun: khu đó đóng ít nhất 3–4 giờ vì có trẻ dưới 2 tuổi ở mầm non, mở thoáng 15–30 phút.
- Thứ hai: lao công lau bàn ghế, tay vịn trước giờ đón trẻ.
- Tường đã phun: không rửa trong 5–7 ngày.

Báo phụ huynh lịch phun qua nhóm lớp, ghi tên thuốc và số đăng ký. Phụ huynh biết trước thì yên tâm hơn, và ít có tin đồn "trường phun thuốc độc".
Cách đội kỹ thuật làm phần phun cho trường học có ở trang dịch vụ diệt muỗi.
Bảo vệ trẻ khỏi bị đốt trong giờ học bằng gì?
Trong giờ học không phun thuốc. Bảo vệ trẻ bằng quạt trần trong lớp, lưới cửa sổ phòng ngủ trưa, màn cho trẻ mầm non khi ngủ trưa, cho trẻ mặc quần dài, áo dài tay màu sáng trong mùa nhiều muỗi, và hạn chế cho trẻ chơi ở bụi cây rậm lúc 16–18 giờ chiều.
| Cách | Hợp với | Lưu ý |
|---|---|---|
| Quạt trần lớp học | Mọi cấp | Bật cả khi trời mát vào giờ chiều |
| Màn ngủ trưa | Mầm non, bán trú | Giặt định kỳ, kiểm lỗ rách |
| Lưới cửa sổ phòng ngủ | Mầm non, nội trú | Kiểm khe hở khung |
| Quần dài, áo dài tay | Mọi cấp | Màu sáng ít hút muỗi hơn màu tối |
| Kem chống muỗi | Theo ý phụ huynh | Phụ huynh tự chọn, trường không tự bôi cho trẻ nhỏ |

Giờ ra chơi chiều và giờ chờ đón là lúc trẻ bị đốt nhiều nhất. Cho trẻ chờ ở khu có mái, quạt, xa bồn cây và hàng rào cây rậm.
Kem chống muỗi lên da trẻ nhỏ nên để phụ huynh chọn và bôi ở nhà; trường không tự ý bôi cho trẻ dưới 4 tuổi.
Ai trong trường giữ vòng kiểm hằng tuần?
Bảo vệ đi sân, mái, nhà xe sau mỗi trận mưa; lao công lo nhà vệ sinh, hành lang, khu rác; nhân viên bếp lo bếp bán trú; mỗi lớp có bạn trực nhật đổ nước chậu cây, bình hoa. Nhân viên y tế trường xem bảng kiểm mỗi tuần và báo ban giám hiệu chỗ hay tái.
| Người | Khu | Nhịp |
|---|---|---|
| Bảo vệ | Sân, mái, nhà xe, sân thượng | Mỗi tuần, thêm sau mưa |
| Lao công | Nhà vệ sinh, hành lang, khu rác | Mỗi ngày |
| Nhân viên bếp | Rãnh, bẫy mỡ, thùng xốp | Mỗi ngày |
| Lớp trực nhật | Chậu cây, bình hoa, góc thiên nhiên | Thứ sáu |
| Y tế trường | Bảng kiểm, báo cáo | Mỗi tuần |

Bảng kiểm dán ở phòng y tế, mỗi khu một dòng, mỗi tuần một ô. Kỹ thuật viên khi đến lượt kiểm sẽ xem bảng này để biết khu nào cần làm kỹ.
Học sinh bị sốt xuất huyết thì trường làm gì?
Báo phụ huynh đưa trẻ đi khám, báo trạm y tế phường theo quy định phòng chống dịch. Ngay trong ngày, đi vòng đổ nước quanh lớp trẻ học và toàn sân; cuối tuần đó phun tồn lưu, phun sương toàn trường. Thông báo phụ huynh lớp đó để ý dấu sốt trong 2 tuần.
- Báo phụ huynh, báo trạm y tế phường.
- Trong ngày: vòng đổ nước quanh lớp, hành lang, sân, mái.
- Cuối tuần: phun tồn lưu, phun sương khi trường vắng.
- Thông báo phụ huynh: sốt cao đột ngột, đau đầu, chấm đỏ dưới da thì đi khám.
- Phối hợp y tế phường nếu có đợt phun quanh ổ dịch.
- Sau 2 tuần: kiểm lại các ổ cũ.

Virus nhân lên trong muỗi 8–12 ngày rồi mới lây được. Cắt ổ ngay tuần đầu là cắt những con có thể mang bệnh sang trẻ khác trong lớp.
Đội y tế phường phun quanh nhà bệnh nhân trong bán kính 200 m; nếu trường nằm trong vùng đó, nhà trường vẫn cần tự đổ nước đọng trong khuôn viên.
Kỳ nghỉ hè, nghỉ Tết giữ trường khô ra sao?
Trường khoá cửa vài tuần, không có lao công, không ai đổ nước: đó là lúc ổ nở nhiều nhất. Trước kỳ nghỉ dọn hết chậu, lọ, chai trong lớp, úp đồ chơi ngoài sân, đậy kín bồn nước. Trong kỳ nghỉ, bảo vệ đi vòng sân, mái mỗi tuần.
| Lúc | Việc | Ai làm |
|---|---|---|
| Tuần cuối trước nghỉ | Dọn lớp, úp đồ chơi, đậy bồn | Giáo viên, lao công |
| Trong kỳ nghỉ | Vòng sân, mái mỗi tuần | Bảo vệ |
| Nghỉ hè | Sửa máng võng, thay lưới chắn lá | Bảo trì |
| Trước khai giảng 3–5 ngày | Cắt ổ, phun tồn lưu, phun sương | Kỹ thuật viên |

Trường dùng làm điểm thi, điểm sinh hoạt hè vẫn có người ra vào; đó là lý do không bỏ trống vòng kiểm trong hè.
Nhà xe, sân thể thao, hồ bơi trường cần lưu ý gì?
Nhà xe học sinh có mái tôn dài, máng xối, rãnh thoát dưới chân; sân thể thao có rãnh biên, chỗ trũng sau mưa; hồ bơi trường có rãnh tràn, khay vòi sen. Học sinh đứng chờ ở nhà xe lúc tan học chiều, đúng giờ muỗi vằn đốt mạnh, nên khu này cần kiểm kỹ như sân chơi.
- Nhà xe: máng xối mái tôn, rãnh chân, lốp xe hỏng bỏ lại.
- Sân bóng, sân cầu lông ngoài trời: rãnh biên, chỗ trũng; gạt nước sau mưa.
- Hồ bơi trường: giữ lọc chạy kể cả dịp nghỉ, hoặc xả cạn.
- Kho dụng cụ thể thao: bóng, nón, xô nước để ngoài trời; cất có mái.

Hồ bơi trường thường nghỉ hè hoặc nghỉ mùa lạnh ở phía Bắc; tắt lọc mà không xả là thành hồ muỗi. Giao rõ người giữ clo hoặc xả cạn hẳn.
Cọc tiêu, nón luyện tập bằng nhựa úp ngửa ngoài sân sau giờ thể dục là ổ nhỏ hay bị quên. Giáo viên thể dục cất vào kho cuối mỗi buổi.
Trường nội trú, ký túc xá học sinh làm thêm gì?
Ký túc xá có học sinh ngủ đêm, nên cần cả chặn muỗi cống ban đêm lẫn muỗi vằn ban ngày. Mỗi giường có màn, cửa sổ có lưới, nhà tắm tập thể có nắp thoát sàn, xô chậu giặt đồ úp sau khi dùng. Giám thị kiểm phòng mỗi tối.
| Chỗ | Rủi ro | Cách làm |
|---|---|---|
| Phòng ngủ | Chai, xô nước dưới gầm giường | Giám thị kiểm mỗi tối |
| Nhà tắm tập thể | Thoát sàn, bể chứa | Nắp lưới, đậy bể |
| Khu phơi đồ | Thau giặt, xô đọng mưa | Úp sau khi dùng |
| Hành lang ký túc xá | Chậu cây, khay dàn nóng | Lót sỏi, đổ khay |

Phun tồn lưu ký túc xá làm khi học sinh đi học, mở thoáng trước giờ về. Không phun lên giường, chăn màn, quần áo, đồ ăn của học sinh.
Bốn tuần đầu ở trường làm theo thứ tự nào?
Tuần một: đi vòng theo sơ đồ, cắt mọi ổ dễ dọn, dọn máng xối, phun cuối tuần. Tuần hai: lượt kiểm ngày 7–10, sửa chỗ đọng do kết cấu, giao việc trực nhật. Tuần ba, bốn: giữ bảng kiểm, kiểm sau mưa. Hết tuần bốn, phụ huynh ít than con bị đốt là dấu tốt.
| Tuần | Việc chính | Dấu hiệu tốt |
|---|---|---|
| 1 | Sơ đồ, cắt ổ, dọn máng, phun cuối tuần | Biết hết các ổ |
| 2 | Lượt kiểm, sửa chỗ đọng, giao trực nhật | Giờ chơi ít muỗi hơn |
| 3 | Bảng kiểm, kiểm sau mưa | Phụ huynh ít than |
| 4 | Bảng kiểm, báo cáo ban giám hiệu | Không còn lăng quăng ở chỗ cũ |

Lăng quăng thành muỗi trong 7–10 ngày, nên tuần đầu vẫn còn muỗi đã nở. Trường cạnh kênh, bãi đất trống thì muỗi giảm chậm hơn; phần đó dựa vào lưới cửa và quạt.
Mẹo chống muỗi ở trường: cái nào nên, cái nào không?
Nên: đổ cát vào lốp đồ chơi, lót sỏi đĩa chậu, thả cá bảy màu vào bể cảnh, bật quạt giờ chiều, giao trực nhật đổ nước. Không nên: đốt nhang muỗi trong lớp, đặt bình cắm điện đuổi muỗi trong phòng ngủ trưa, xịt bình xịt khi trẻ đang ở trong phòng, mua máy đuổi muỗi siêu âm.
| Mẹo | Tác dụng | Ở trường |
|---|---|---|
| Đổ cát vào lốp đồ chơi | Cắt ổ bền | Nên |
| Cá bảy màu trong bể cảnh | Cá ăn lăng quăng | Nên, trẻ còn được xem cá |
| Quạt trần giờ chiều | Muỗi khó đậu | Nên |
| Nhang muỗi trong lớp | Khói, trẻ hít phải | Không nên |
| Bình cắm điện phòng ngủ trưa | Hoá chất gần trẻ nhỏ | Không nên |
| Máy siêu âm đuổi muỗi | Chưa thấy tác dụng | Không cần |

Trồng sả, bạc hà ở vườn trường là hoạt động ngoài giờ hay cho trẻ, nhưng đừng trông vào đó để đuổi muỗi; mùi lá chỉ có khi vò nát.
Sai lầm hay gặp khi diệt muỗi trường học
Sai lầm hay gặp là xịt trong lớp khi có trẻ, chỉ phun sân mà không ai dọn máng xối, để lốp đồ chơi đọng nước, bỏ trống vòng kiểm trong kỳ nghỉ, và không báo phụ huynh lịch phun. Muỗi quay lại sau một, hai tuần, còn phụ huynh thì lo ngại thuốc.
| Sai lầm | Hậu quả | Làm thay |
|---|---|---|
| Xịt trong lớp khi có trẻ | Trẻ hít thuốc | Phun cuối tuần |
| Không dọn máng xối | Ổ trên mái nở cả tháng | Dọn mỗi tháng |
| Lốp đồ chơi đọng nước | Ổ ngay sân chơi | Đổ cát, khoét lỗ |
| Bỏ vòng kiểm kỳ nghỉ | Khai giảng đầy muỗi | Bảo vệ kiểm mỗi tuần |
| Không báo phụ huynh | Lo ngại, tin đồn | Thông báo kèm tên thuốc |

Muốn biết chi phí thuê người làm theo diện tích sân, vườn, mái, xem bảng giá diệt muỗi trường học. Trường có cả gián ở bếp bán trú, kiến ở lớp, chuột ở kho thì xem trang diệt côn trùng trường học.
Câu hỏi thường gặp về muỗi tại trường học
Phun muỗi ở trường lúc nào?
Trường mầm non có nên phun thuốc không?
Ổ muỗi ở trường hay nằm đâu nhất?
Có học sinh sốt xuất huyết thì phải làm gì?
Về bài viết này
Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp và biên soạn, từ kinh nghiệm thi công tại TP.HCM và các tỉnh phía Nam từ năm 2020.
Duyệt chuyên môn: Lê Thành Nhân, Giám đốc điều hành Công ty TNHH Khử Trùng Toàn Cầu.
Cách làm ra bài: Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp từ hồ sơ khảo sát và các buổi xử lý tại hiện trường; số liệu sinh học đối chiếu với tài liệu chuyên ngành.
Nguồn tham khảo
Thông tin và số liệu trên trang này đối chiếu với các tài liệu sau.
- Bộ Y tế (tài liệu tập huấn theo Quyết định 3711/QĐ-BYT, đăng trên cổng thông tin TP. Hải Phòng). Hướng dẫn giám sát và phòng, chống bệnh sốt xuất huyết Dengue, 3711/QĐ-BYT, 2014. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC). Life Cycle of Aedes Mosquitoes, 2024. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Dengue and severe dengue — Fact sheet, 2025. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Viện Sốt rét – Ký sinh trùng – Côn trùng TP.HCM (IMPE). Muỗi Aedes. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
Bài viết liên quan (1)
- Trường học kiểm tra côn trùng trước khai giảng Cập nhật · Đăng

















