Xử lý mối tại công trình xây dựng và cải tạo: tổ có sẵn trong đất, gốc cây, cốp pha gỗ, lán trại, và làm trước lớp chống mối nền

Vì sao mối ở công trình khó xử lý?

Vì tổ có sẵn trong đất trước khi xây, và công trường tự tạo thêm thức ăn cho mối: cốp pha chôn, gỗ vụn lấp nền, lán gỗ trên đất. Lớp chống mối nền chỉ chặn mối từ dưới lên; tổ đã nằm trong vùng nền thì vẫn còn đó. Công trình cải tạo có mối trong kết cấu cũ.

Tổ quanh khu đất thường lớn hơn người ta nghĩ. Khảo sát của Viện Sinh thái và Bảo vệ Công trình ở Hà Nội đo được một đàn mối nhà Coptotermes formosanus kiếm ăn trên 350–2.846 m², và một khu xây dựng có thể có vài tổ; Đại học Florida ghi loài này đi kiếm ăn xa tới 100 m. Vì vậy tổ ở gốc cây hay nhà giáp ranh vẫn tới được móng, kể cả khi lớp chống mối nền làm đúng.

Lớp chống mối nền cho công trình mới, xem phòng chống mối cho công trình xây mới.

Mối ở đâu trên công trường, tìm theo thứ tự nào?

Từ ranh đất vào giữa. Tường rào, gốc cây, bãi gỗ quanh ranh đất được kiểm đầu tiên. Lán trại, kho vật tư xem tiếp; hố móng và đất nền phải xong trước mốc đầm, còn kết cấu cũ chỉ có ở công trình cải tạo.

1. Ranh đất: tường rào, gốc cây cũ, gỗ mục, đống rác gỗ.
2. Lán trại, kho vật tư: chân lán gỗ, pallet, cốp pha xếp trên đất.
3. Hố móng, đất nền: gỗ lẫn trong đất, đường mui ở thành hố.
4. Công trình cải tạo: khung cửa, sàn gỗ, dầm gỗ, tường cũ.
5. Khu đất bên cạnh: tổ ở đất trống, nhà cũ giáp ranh.

Mối đất sống thành tổ lớn dưới đất ra sao, xem mối đất: tổ dưới nền.

Làm theo thứ tự nào để lớp chống mối nền có tác dụng?

Ba bước, không đảo thứ tự. Xử lý tổ có sẵn quanh khu đất bằng trạm nhử cố định, nghiệm thu sau 14 ngày rồi phun thuốc truyền dẫn. Dọn sạch gỗ, cốp pha, gốc rễ khỏi đất nền. Sau đó mới phun trực tiếp nền móng 3–5 lít/m² trước khi đổ bê tông, theo TCVN 7958:2017.

Mối cần 7–14 ngày để về trạm và kỹ thuật viên nghiệm thu ở ngày 14, nên bước 1 phải bắt đầu trước mốc đầm nền vài tuần chứ không phải vài ngày. Loại thuốc do kỹ thuật viên chọn linh động theo tình huống thực tế và quần thể mối nhiều hay ít. Công trình xong cũng chưa phải là hết việc: tổng hợp của Chow-Yang Lee năm 2025 cho thấy khoảng 9% điểm đã đặt bả ở Đông Nam Á bị mối quay lại, phần lớn do đàn mới tới. Chủ đầu tư nên đưa lượt kiểm mối theo lịch vào kế hoạch bảo trì toà nhà.

Nhà đã xây xong còn chống mối được không, đọc nhà đã xây xong còn phòng chống mối được không. Mức tiền ở chi phí xử lý mối cho công trình.

Chủ đầu tư và nhà thầu phải làm gì?

Không chôn gỗ, cốp pha, gốc cây vào nền; không dựng lán gỗ sát móng; và báo nhà thầu chống mối trước mốc đầm nền. Chủ đầu tư nên đưa việc kiểm tổ mối có sẵn vào khảo sát ban đầu, cùng lúc với khảo sát địa chất.

• Khảo sát ban đầu: kiểm tổ mối ở gốc cây, tường rào, nhà giáp ranh.
• Trong lúc xây: không chôn gỗ, cốp pha, rác gỗ vào nền; dọn gốc rễ.
• Lán trại, kho: dựng cách móng công trình, kê trên chân bê tông.
• Trước mốc đầm nền: báo nhà thầu chống mối trước 24–48 giờ.
• Cải tạo: kiểm mối trong kết cấu cũ trước khi đập, sửa.

Nghiệm thu lớp phòng mối nền cần hồ sơ gì, đọc nghiệm thu lớp phòng mối nền.