Khách hàng đến audit nhà máy hay ghi lỗi côn trùng nào?

Nhiều nhà máy chuẩn bị audit bằng cách in lại hồ sơ cho đẹp. Nhưng người đánh giá của khách hàng thường đi xưởng trước, mở hồ sơ sau. Họ cầm sơ đồ trạm đi đối chiếu từng trạm, cúi xuống nhìn khe cửa, ngước lên nhìn đèn, lật một tấm keo ra đếm. Phần lớn điểm không phù hợp về côn trùng sinh ra trong vòng đi đó.

Bài này liệt kê những gì người đánh giá hay nhìn, vì sao họ ghi lỗi, và cách đi một vòng tự kiểm trước ngày audit. Hồ sơ giấy tờ đã có bài riêng, bài này chỉ nói phần hiện trường.

Người đánh giá đi xưởng theo thứ tự nào?

Thường họ đi theo đường của nguyên liệu và sản phẩm, giống đường côn trùng có thể theo vào: vành đai ngoài, cửa nhận hàng, kho nguyên liệu, khu chế biến, khu đóng gói, kho thành phẩm, rồi khu phụ như căng tin, phòng thay đồ, khu rác. Ở mỗi khu, họ so ba thứ: thực tế, sơ đồ và sổ kiểm. Ba thứ không khớp nhau là có chuyện để ghi.

Anh chị nên đi đúng thứ tự này trong buổi tự kiểm, cầm theo sơ đồ trạm mới nhất.

Những lỗi nào hay bị ghi?

Vì sao trạm bả không được đặt trong khu sản xuất?

Vì bả độc không bao giờ được có đường lẫn vào sản phẩm. Phần lớn các chuẩn đánh giá thực phẩm yêu cầu trong khu sản xuất, chế biến chỉ dùng bẫy cơ học hoặc bẫy dính, không dùng bả độc. Chuột ăn bả rồi đi chết ở đâu đó trong xưởng, hoặc kéo mẩu bả ra khỏi trạm, đều là rủi ro.

Cách bố trí đúng: trạm bả có khoá, cố định, đặt ở vành đai ngoài, cách nhau khoảng 15–30 m quanh tường nhà xưởng. Bên trong, bẫy dọc tường cách nhau khoảng 6–12 m, đặc biệt hai bên cửa. Nếu nhà máy đang có trạm bả trong xưởng, đó gần như chắc chắn là một điểm bị ghi.

Đèn bắt côn trùng đặt sai chỗ ra sao?

Đèn đặt sai có thể kéo côn trùng vào thay vì giữ chúng ra ngoài. Đèn đối diện cửa mở ra ngoài thì côn trùng bay thấy từ xa vào ban đêm. Đèn treo ngay trên dây chuyền hở thì côn trùng bị điện hoặc keo giữ có thể rơi xuống sản phẩm. Đèn đặt quá cao trong xưởng trần cao thì bắt được ít.

Nguyên tắc chung: đèn đặt ở lối vào phía bên trong, không nhìn thẳng ra cửa, không treo trên khu sản phẩm hở, độ cao vừa tầm côn trùng bay, tấm keo thay theo lịch và ghi số côn trùng trước khi thay. Công ty chỉ đề xuất lắp đèn sau khi khảo sát, số đèn theo diện tích, nhà máy đồng ý mới lắp.

Sổ ghi "không phát hiện" vì sao lại thành lỗi?

Vì người đánh giá sẽ lật đúng tấm keo đó ra xem. Một tấm keo có mười con ruồi mà sổ ghi "không phát hiện" cho họ thấy sổ được ghi theo thói quen, không phải theo đếm thật. Khi dữ liệu không đáng tin, toàn bộ chương trình bị nghi ngờ.

Sổ tốt ghi số con theo từng điểm, ghi loài nếu nhận ra, và có ảnh tấm keo trước khi thay. Một tháng có côn trùng không phải lỗi; ghi sai mới là lỗi. Báo cáo phân tích xu hướng qua nhiều tháng còn cho người đánh giá thấy nhà máy biết chỗ nào đang tăng và đã làm gì.

Đi một vòng tự kiểm trước audit thế nào?

1. Hai tuần trước: đi cùng đơn vị kiểm soát côn trùng, cầm sơ đồ đối chiếu từng trạm, từng đèn. Đánh dấu trạm thiếu, trạm sai chỗ.
2. Sửa hiện trường: khe cửa, rèm, lỗ ống; dời trạm sai chỗ; cập nhật sơ đồ nếu thêm bớt trạm, ghi ngày.
3. Đèn: thay tấm keo, ghi số côn trùng trước khi thay; dời đèn đặt sai.
4. Vệ sinh: chân máy, rãnh, chân kệ; chừa lối kiểm sát tường trong kho.
5. Dữ liệu: đọc báo cáo xu hướng 3–6 tháng gần nhất, chuẩn bị giải thích nếu có tháng tăng và việc đã làm.
6. Giấy tờ: rà theo danh mục hồ sơ côn trùng cho kỳ đánh giá.

Đừng làm "tổng vệ sinh" chỉ trong ngày trước audit. Người đánh giá có kinh nghiệm nhìn ra ngay khu nào vừa được dọn gấp, và họ sẽ hỏi bình thường thì thế nào.

Khi nào nên gọi người làm?

Gọi khi sắp có audit mà sơ đồ trạm đã lâu không cập nhật, khi trạm bả đang nằm trong xưởng, khi đèn chưa từng được đánh giá vị trí, hoặc khi chưa có báo cáo xu hướng. Chương trình cho nhà máy có ở trang chương trình kiểm soát côn trùng IPM. Chuẩn của từng ngành có ở trang kiểm soát côn trùng ngành sản xuất thực phẩm.