Xử lý kiến tại trường học: ụ kiến lửa ở sân chơi, kiến trong bếp bán trú và lớp học, cách làm an toàn cho học sinh
Trường học có hai loại kiến cần xử lý: kiến lửa làm ụ đất cao tới 30 cm hoặc hơn ở sân chơi, đốt học sinh nổi mụn mủ; kiến ma, kiến hôi trong bếp bán trú, cantin, tủ lớp. Rải bả hạt quanh ụ chiều thứ Bảy; trong nhà phun tồn lưu, đặt gel trong hộp kín.
Học sinh mầm non ngồi chơi trên bãi cỏ, vài phút sau khóc vì bị đốt ở chân, hôm sau vết đốt nổi mụn mủ. Đó là kiến lửa, và ụ đất của chúng thường nằm ngay mép sân chơi. Trong nhà, kiến ma và kiến hôi đi theo hộp cơm và bánh trong tủ lớp, quanh bếp bán trú.
Trang này chỉ nơi kiến làm tổ trong trường, cách xử lý an toàn cho học sinh, và việc nhà trường phải làm.
Vì sao kiến trong trường học cần xử lý riêng?
Vì trẻ nhỏ ngồi chơi trên bãi cỏ và không biết tránh ụ kiến lửa; vết đốt nổi mụn mủ sau khoảng 24 giờ và có thể gây dị ứng. Bếp bán trú không được dùng hoá chất khi đang nấu. Học sinh có mặt cả ngày, nên mọi việc phải làm ngoài giờ và ngoài tầm tay.
| Lý do | Dấu hiệu | Hệ quả |
|---|---|---|
| Kiến lửa ở sân chơi, bãi cỏ | Ụ đất xốp, kiến đỏ nâu ra ồ ạt khi chạm | Học sinh bị đốt |
| Bếp bán trú, cantin | Hàng kiến quanh đường, bánh | Kiến trong thức ăn |
| Tủ lớp có đồ ăn | Kiến trong hộp cơm, ngăn bàn | Phụ huynh phản ánh |
| Học sinh có mặt cả ngày | Không xử lý trong giờ học | Phải làm ngoài giờ |
Kiến lửa đốt nổi mụn mủ sau 24 giờ, xem kiến lửa: ụ đất ngoài sân.
Kiến làm tổ ở đâu trong trường, tìm theo thứ tự nào?
Sân chơi trước vì nguy cơ đốt học sinh. Kỹ thuật viên đi một vòng bãi cỏ, mép sân, bồn cây tìm ụ kiến lửa. Bếp bán trú, cantin xem tiếp; các dãy lớp có phản ánh tới sau, kho với thư viện để lượt chót.
- Sân chơi, bãi cỏ, bồn cây: ụ đất kiến lửa, mép sân, gốc cây.
- Bếp bán trú: kho đường, bột, gầm bàn, chân tường.
- Cantin: quầy bánh, thùng rác, tủ nước ngọt.
- Lớp học: tủ đồ ăn, ngăn bàn bán trú, chân tường.
- Kho, thư viện: khe tường, thùng giấy.
Mối và rệp trong trường học cũng xử lý ngoài giờ, đọc mối và rệp trong trường học, ký túc xá.
Xử lý thế nào an toàn cho học sinh?
Ụ kiến lửa: rải bả hạt quanh ụ lúc chiều thứ Bảy, rào tạm ụ lớn, không cho học sinh vào bãi cỏ đó tới thứ Hai. Trong nhà: phun tồn lưu chân tường, gel kín sau tủ. Bếp bán trú làm sau bữa cuối tuần, không dùng hoá chất trong khu nấu khi đang hoạt động.
| Khu | Cách làm | Giờ làm |
|---|---|---|
| Ụ kiến lửa sân chơi | Bả hạt quanh ụ, rào tạm ụ lớn | Chiều thứ Bảy |
| Bếp bán trú, cantin | Vệ sinh, bịt khe; bả kín ở khu phụ trợ | Sau bữa cuối tuần |
| Lớp học | Phun tồn lưu chân tường; hộp bả kín sau tủ, dưới kệ | Chiều thứ Bảy |
| Kho, thư viện | Gel trong khe | Ngoài giờ |
Bả hạt chỉ có tác dụng khi kiến đang đi kiếm ăn. Hướng dẫn của Đại học Clemson khuyên rải khi mặt đất khoảng 21–29 °C; tài liệu của Đại học Texas A&M dặn không rải nếu sắp mưa trong 24 giờ, lượng bả khoảng 1,1–1,7 kg/ha. Ở sân trường TP.HCM, lúc hợp nhất thường là cuối chiều khi mặt sân đã dịu. Muốn biết kiến có đang ăn không, đặt một mẩu bánh snack cạnh ụ: kiến kéo tới trong khoảng 30 phút thì rải được. Theo Texas A&M, bả hạt cần từ vài tuần tới vài tháng mới thấy rõ tuỳ loại, và rải đúng cách cũng chỉ kiểm soát tối đa 80–95% kéo dài 3–12 tháng. Vì vậy sân chơi cần lịch rải lại và đi kiểm mỗi tuần, không phải làm một lần.
Từng bước của buổi rải bả cuối tuần có ở dịch vụ diệt kiến bằng bả và phun tồn lưu, còn kinh phí theo diện tích sân và dãy lớp ở chi phí xử lý kiến cho trường học.
Nhà trường phải làm gì để kiến không quay lại?
Kiểm sân chơi mỗi tuần tìm ụ kiến lửa mới, không để đồ ăn trong tủ lớp qua cuối tuần, và dạy học sinh tránh ụ đất. Y tế trường ghi các ca bị đốt, vị trí, để biết khu nào cần xử lý thêm.
- Mỗi tuần: đi vòng sân chơi, bãi cỏ; báo khi thấy ụ đất mới.
- Mỗi thứ Sáu: dọn hộp cơm, bánh khỏi tủ lớp và ngăn bàn.
- Bếp bán trú: đường, bột trong hộp kín; lau bàn cuối mỗi bữa.
- Y tế trường: ghi ca bị kiến đốt, vị trí; sơ cứu bằng rửa sạch, chườm lạnh.
- Cảnh quan: cắt cỏ sân chơi thấp để dễ thấy ụ.
Trường học kiểm tra côn trùng trước khai giảng, đọc trường học kiểm tra côn trùng trước khai giảng.
Câu hỏi thường gặp về kiến tại trường học
Học sinh bị kiến lửa đốt thì xử lý thế nào?
Rải bả kiến ở sân có an toàn cho trẻ không?
Có xịt kiến trong bếp bán trú được không?
Về bài viết này
Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp và biên soạn.
Cách làm ra bài: Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp từ hồ sơ khảo sát và các buổi xử lý tại hiện trường; số liệu sinh học đối chiếu với tài liệu chuyên ngành.
Nguồn tham khảo
Thông tin và số liệu trên trang này đối chiếu với các tài liệu sau.
- Utah State University Extension. Imported Fire Ants. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Clemson Cooperative Extension (HGIC). Hints and Tips for an Effective Fire Ant Management Program Using Broadcast Baits, 2020. Truy cập lần cuối 25/09/2026.
- Texas A&M AgriLife Extension. Broadcast Bait Basics (E-628), 2012. Truy cập lần cuối 25/09/2026.
- UF/IFAS (Đại học Florida). Red Imported Fire Ant, Solenopsis invicta Buren — Featured Creatures, EENY-195 / IN352. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
