Diệt muỗi nhà máy, kho: rãnh, bể nước thải, bãi phế liệu, mái xưởng

Diệt muỗi nhà máy bắt đầu từ khu nào?

Bắt đầu từ vành đai ngoài xưởng, nơi có nước đọng và đồ để ngoài trời: mương rãnh, hố thu, bể nước thải, bãi phế liệu, bãi pallet. Sau đó lên mái, máng xối; rồi tới căng tin, ký túc xá, phòng thay đồ. Xưởng kín có máy lạnh thường không phải nơi có ổ.

1. Lấy sơ đồ mặt bằng, đánh dấu mương, hố thu, bể thải, bãi ngoài trời.
2. Đi mương rãnh: tìm đoạn đứng nước, đoạn có rác lắng.
3. Kiểm bể nước thải, hồ điều hoà, hố bơm.
4. Đi bãi phế liệu, pallet, lốp, thùng phuy.
5. Lên mái: máng xối, ống thu, khay dàn nóng.
6. Căng tin, ký túc xá, phòng thay đồ: chậu cây, xô, rãnh bếp.
7. Ghi số ổ từng khu lên sơ đồ, giao bảo trì xử lý.

Diệt muỗi nhà máy theo sơ đồ như vậy giúp tách rõ phần nào bảo trì sửa, phần nào cần xử lý bằng thuốc, phần nào chỉ cần dọn.

Nhà máy trong khu công nghiệp, kho logistics khác nhau ra sao?

Nhà máy trong khu công nghiệp có mương chung của khu chạy ngang hàng rào, ổ ở đó không thuộc nhà máy. Kho logistics có bãi container, bãi xe rộng, hố thu nước mặt sân. Nhà máy thực phẩm thì có thêm bể nước thải lớn và yêu cầu không dùng thuốc gần khu sản xuất.

Muỗi cống có thể bay 1–2 km, nên nhà máy cạnh kênh, ao, bãi đất trống vẫn nhận muỗi từ ngoài vào dù đã làm kỹ trong hàng rào. Phần đó cần chặn ở cửa và ký túc xá.

Kho logistics làm hàng đêm thường bật đèn pha sáng ở bãi container và loading bay. Đèn trắng công suất lớn hút côn trùng bay đêm tới khu bốc xếp, kéo theo muỗi cống quanh chỗ công nhân đứng. Khi thay bóng, chọn loại ánh vàng hoặc đặt đèn chiếu từ xa vào khu làm việc thay vì treo ngay trên đầu người. Nhà máy có hàng rào cây xanh dày theo quy định cây xanh khu công nghiệp thì tỉa thấp gốc, dọn lá mục dưới hàng rào mỗi quý, vì đây là dải muỗi trú chạy dọc suốt chu vi nhà máy

Nhà máy dược, điện tử có phòng sạch thì phần phòng sạch đi theo quy trình riêng của nhà máy; phần kiểm muỗi chỉ làm ở vành đai và khu phụ trợ.

Mương, rãnh, hố thu nước mưa xử lý thế nào?

Mương rãnh nhà máy thường dài vài trăm mét, có đoạn bị đất cát, lá, rác lắng làm nước đứng. Đó là chỗ muỗi cống đẻ bè trứng, mỗi lứa 100–200 trứng. Bảo trì nạo vét đoạn tắc, chỉnh độ dốc đoạn đọng; đoạn chưa sửa được thì xử lý lăng quăng theo lượt.

• Mương hở: nạo vét đoạn tắc, cắt cỏ hai bên bờ.
• Rãnh có nắp đan: mở nắp kiểm từng đoạn, nhất là góc cua.
• Hố thu nước mặt sân: lưới chắn rác, nắp lưới mắt nhỏ.
• Cống qua đường nội bộ: kiểm hai đầu cống sau mưa.
• Đoạn chưa sửa được: xử lý lăng quăng theo lượt, ghi trên sơ đồ.

Việc nạo vét mương thường nằm trong kế hoạch bảo trì mùa khô. Nên làm thêm một đợt giữa mùa mưa cho các đoạn đã biết hay tắc.

Bờ mương nhiều cỏ dại là chỗ muỗi trú ban ngày. Cắt cỏ thấp hai bên bờ cùng lúc nạo vét giúp giảm muỗi trú mà không cần thuốc.

Bể nước thải, hồ điều hoà có phải ổ muỗi?

Có, nếu mặt nước hở và đứng yên. Bể lắng, bể điều hoà, hồ vi sinh, hố bơm của hệ thống xử lý nước thải thường có váng, rác nổi, là chỗ muỗi cống đẻ. Bể có sục khí, khuấy liên tục thì ít ổ hơn. Mọi việc thả thuốc ở đây phải hỏi người vận hành hệ thống trước.

Không tự đổ thuốc diệt lăng quăng vào bể xử lý vi sinh; thuốc có thể ảnh hưởng vi sinh trong bể. Người vận hành hệ thống quyết định cách xử lý ở bể của mình.

Bể nước thải hở, không đậy được là nơi có thể cần 2 lần mỗi tháng. Kỹ thuật viên chỉ đề xuất khi lượt kiểm thấy ổ tái nhanh, ghi trên phiếu.

Bãi phế liệu, pallet, lốp xe, thùng phuy cần làm gì?

Bãi ngoài trời gom đủ thứ giữ nước: pallet gỗ có hốc, lốp xe nâng cũ, thùng phuy ngửa, bao jumbo, cuộn bạt, vỏ thùng sơn. Mỗi thứ sau trận mưa là một ổ. Xếp pallet đứng hoặc dưới mái, úp thùng phuy, bỏ lốp hỏng, phủ bạt có độ dốc, giao phế liệu đi theo lịch.

• Pallet gỗ, nhựa: xếp dưới mái hoặc xếp nghiêng cho thoát.
• Lốp xe cũ: bỏ đi, hoặc đục lỗ, cất có mái.
• Thùng phuy, can nhựa: úp ngược, đậy nắp.
• Bạt phủ hàng: căng có độ dốc, không để chùng.
• Vỏ thùng sơn, hoá chất rỗng: gom vào khu có mái, giao theo lịch.

Lốp xe là ổ khó xử lý nhất: nước vào trong lòng lốp không đổ ra hết được, lại tối, ấm. Lốp hỏng nên giao đi ngay, không giữ "để dành". Lốp dùng làm cột chắn bánh xe, bồn trồng cây quanh bãi thì đổ đầy đất hoặc cát, hoặc khoét lỗ thoát dưới đáy.

Bãi phế liệu sạch còn giảm chuột, rắn. Việc dọn bãi nên nằm trong lịch 5S hằng tuần của bộ phận kho.

Mái xưởng, máng xối, khay máy lạnh kiểm gì?

Mái xưởng rộng hàng nghìn mét vuông có máng xối dài, ống thu nước lớn, chỗ võng giữa hai nhịp mái. Lá cây, rác, vật tư rơi làm tắc là nước đứng cả tuần. Bảo trì kiểm máng xối mỗi tháng và sau mưa lớn; dàn nóng máy lạnh văn phòng xưởng thì đổ khay, nối ống xả.

Lên mái xưởng là việc làm trên cao, phải có giấy phép làm việc và dây an toàn theo quy định của nhà máy. Kỹ thuật viên kiểm muỗi đi cùng người bảo trì có quyền lên mái.

Máng xối tắc cũng là nguyên nhân dột mái, nên việc dọn máng có lợi cả cho bảo trì lẫn kiểm soát muỗi.

Loading bay, bãi xe, bãi container cần lưu ý gì?

Loading bay có rãnh thu nước trước cửa dock, vũng nước dưới xe tải, nước rửa xe. Bãi container có nóc và gầm container đọng nước, lốp xe đầu kéo bỏ lại. Thông rãnh dock, gạt vũng nước, kiểm gầm container, và phun tồn lưu chân tường khu chờ hàng vào ca ít xe.

• Rãnh trước cửa dock: nắp lưới, thông mỗi tuần.
• Khu rửa xe: rãnh thoát tốt, không để vũng.
• Nóc, gầm container: kiểm sau mưa, nghiêng cho thoát.
• Khu chờ hàng, phòng tài xế: lưới cửa, phun tồn lưu chân tường.
• Bãi xe công nhân: hố thu có nắp, chậu cây không đĩa.

Phòng chờ tài xế, khu nghỉ của bốc xếp thường sát loading bay, ít được để ý. Lắp lưới cửa sổ và đặt quạt ở đó, vì đây là nơi người ngồi lâu lúc chạng vạng.

Căng tin, ký túc xá, phòng thay đồ xử lý ra sao?

Đây là khu công nhân ở lâu nhất ngoài giờ làm, và là nơi bị đốt nhiều nhất. Căng tin có rãnh bếp, bẫy mỡ, khu rác; ký túc xá có xô chậu trữ nước, chậu cây, quần áo ướt; phòng thay đồ có ủng, xô lau. Cắt ổ, lắp lưới cửa sổ, màn ngủ, phun tồn lưu hành lang.

Ký túc xá nhiều phòng, mỗi phòng trữ nước một kiểu. Dán một bảng nhắc ở hành lang, mỗi tầng một người tổ trưởng kiểm vào sáng chủ nhật.

Phun tồn lưu ký túc xá làm khi công nhân đi ca, mở thoáng trước giờ về. Không phun lên giường, quần áo, đồ ăn.

Xưởng sản xuất có cần phun muỗi không?

Thường không. Xưởng kín, có máy lạnh hoặc quạt hút, nền khô thì không có ổ. Muỗi trong xưởng bay vào từ cửa mở, từ vành đai. Chặn ở cửa bằng màn nhựa, cửa cuốn đóng khi không xuất nhập hàng, và cắt ổ vành đai là đủ. Nhà máy thực phẩm không phun trong vùng sản xuất.

• Cửa xuất nhập: màn nhựa, cửa cuốn đóng khi không dùng.
• Cửa thoát hiểm: giữ đóng, không chèn mở.
• Ô thông gió: lưới chắn côn trùng.
• Khu rửa trong xưởng: gạt khô sàn cuối ca.
• Xưởng hở, mái che không vách: làm như vành đai.

Xưởng hở như xưởng gỗ, xưởng cơ khí mái che không vách thì muỗi vào tự do. Ở đó cần quạt công nghiệp ở khu công nhân đứng máy và phun tồn lưu chân cột vào ngày nghỉ.

Đèn bẫy côn trùng ở cửa xuất nhập chỉ lắp khi kỹ thuật viên đề xuất và nhà máy đồng ý; đèn bắt ruồi, côn trùng bay đêm tốt hơn muỗi.

Làm theo ca thế nào để không dừng sản xuất?

Phần lớn việc ở vành đai ngoài trời, không đụng dây chuyền. Phun sương vành đai, bờ mương vào sáng sớm hoặc chiều tối khi ít người qua lại; phun tồn lưu căng tin sau giờ ăn ca cuối, ký túc xá khi công nhân đi ca. Báo trước lịch cho EHS và trưởng ca.

Sau khi phun, khu đó đóng 1–2 giờ, mở thoáng 15–30 phút. Công nhân mang thai, người hen được bố trí tránh khu vừa phun vài ngày nếu cần.

Cách đội kỹ thuật lên lịch phun theo ca có ở trang dịch vụ diệt muỗi.

Hồ sơ gì cho audit HACCP, BRC, ISO?

Auditor xem nhà máy có kiểm soát côn trùng bay ở vành đai và khu phụ trợ không, có nước đọng không, có giấy tờ chứng minh không. Cần sơ đồ ổ, phiếu từng lượt ghi khu, thuốc, số đăng ký, báo cáo xu hướng tháng, hành động khắc phục.

Chế phẩm dùng trong nhà máy được phép lưu hành theo Nghị định 91/2016/NĐ-CP, có số đăng ký. Nhà máy thực phẩm còn phải đáp ứng điều kiện ngăn côn trùng theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP.

Công nhân bị sốt xuất huyết thì nhà máy làm gì?

Cho người bệnh nghỉ để đi khám, ghi tổ, ca, phòng ký túc xá. Ngay trong ngày đi vòng đổ nước quanh khu người đó làm và ở; trong 1–2 ngày phun tồn lưu ký túc xá, căng tin, phun sương vành đai gần đó. Có từ hai ca trong một tuần thì báo y tế khu.

1. Người bệnh nghỉ đi khám; ở ký túc xá thì ngủ màn cả ngày.
2. Trong ngày: vòng đổ nước quanh tổ, ký túc xá, căng tin.
3. Trong 1–2 ngày: phun tồn lưu, phun sương vành đai.
4. Thông báo công nhân để ý dấu sốt, đau sau hốc mắt.
5. Báo y tế khu công nghiệp khi có nhiều ca.
6. Sau 2 tuần: kiểm lại các ổ cũ.

Virus nhân lên trong muỗi 8–12 ngày rồi mới lây được. Cắt ổ ngay trong tuần đầu là cắt những con có thể lây sang công nhân khác trong cùng tổ.

Ai trong nhà máy giữ lịch kiểm hằng tuần?

Giao theo khu: bảo trì lo mương, mái, bể thải; kho lo bãi pallet, phế liệu, loading bay; nhà bếp lo căng tin; quản lý ký túc xá lo phòng ở; EHS xem bảng kiểm mỗi tuần, đối chiếu với lượt kiểm của kỹ thuật viên mỗi tháng.

Lồng việc kiểm nước đọng vào lịch 5S có sẵn là cách dễ duy trì nhất. Không cần thêm cuộc họp; thêm một dòng trong bảng kiểm khu.

Nhà máy nhiều ca, nhiều nhà thầu phụ thì việc khó nhất là giữ người nhớ. Dán tấm sơ đồ ổ ở phòng bảo trì và cổng bảo vệ, đánh dấu đỏ các chỗ hay tái. Mỗi lần đổi người phụ trách EHS, bàn giao luôn tấm sơ đồ này cùng sổ kiểm. Nhà thầu xây dựng làm việc trong nhà máy cũng phải dọn vật tư, úp thùng chứa cuối ngày, ghi vào nội quy an toàn của công trường tạm như các quy định khác.

Bốn tuần đầu ở nhà máy làm theo thứ tự nào?

Tuần một: khảo sát theo sơ đồ, đếm ổ, cắt ổ dễ dọn, phun vành đai và ký túc xá. Tuần hai: bảo trì nạo vét đoạn mương tắc, dọn bãi; lượt kiểm ngày 7–10. Tuần ba, bốn: giữ bảng kiểm, xử lý chỗ không sửa được. Hết tuần bốn có báo cáo đầu tiên cho EHS.

Lăng quăng thành muỗi trong 7–10 ngày, nên tuần đầu vẫn còn muỗi đã nở. Nhà máy cạnh kênh, ao bên ngoài thì giảm chậm hơn; phần đó dựa vào cửa, lưới, màn ký túc xá.

Sai lầm hay gặp khi diệt muỗi nhà máy

Sai lầm hay gặp là phun trong xưởng mà bỏ vành đai, để bãi pallet và lốp ngoài mưa, đổ thuốc vào bể xử lý vi sinh, không ai lên mái kiểm máng xối, và chỉ gọi người phun khi đã có công nhân sốt. Muỗi giảm vài ngày rồi lại có, còn hồ sơ audit thì trống.

Muốn biết chi phí thuê người làm theo diện tích vành đai, mương, bãi, xem bảng giá diệt muỗi nhà máy. Nhà máy có cả gián, chuột, ruồi thì xem trang diệt côn trùng nhà máy.