Cách phòng muỗi trong nhà: dọn ổ nước trước, lưới cửa sau

Cách phòng muỗi bắt đầu từ đâu?

Bắt đầu từ chỗ muỗi đẻ trứng, tức là mọi chỗ có nước đọng quá một tuần. Con muỗi đang bay chỉ sống vài tuần, còn ổ nước thì mỗi tuần lại cho ra một lứa. Đi một vòng quanh nhà, đổ hết nước đọng, là việc có ích nhất trong cả việc phòng muỗi.

1. Đi một vòng: sân, ban công, sân thượng, nhà tắm, gầm cầu thang.
2. Lật ngửa đồ hứng nước: chậu, xô, vỏ hộp, lốp xe, chai lọ.
3. Đậy chỗ chứa nước: lu, khạp, bể, thùng phuy.
4. Chặn cửa: lưới cửa sổ, cửa ban công.
5. Che người: ngủ màn, mặc áo dài tay lúc chiều tối.

Thứ tự này có lý do. Lưới cửa chỉ chặn được con đã có; đổ nước đọng thì chặn từ lứa sau. Xịt thuốc trong nhà chỉ giết con đang bay, không đụng được tới lăng quăng dưới đáy chậu.

Chưa chắc con mình gặp là muỗi vằn hay muỗi cống thì xem nhận diện muỗi theo giờ đốt và ổ nước trước, vì hai loài cần chặn ở hai chỗ khác nhau.

Muỗi vằn và muỗi cống khác nhau ở chỗ đẻ, giờ đốt

Muỗi vằn thân đen có khoang trắng ở chân, dài 4–7 mm, đẻ trong nước sạch đọng ở vật chứa nhỏ quanh nhà và đốt ban ngày, nhiều nhất sáng sớm, chiều muộn. Muỗi cống màu nâu xám, đẻ trong nước bẩn ở cống, rãnh, và vo ve đốt về đêm. Phòng loài nào thì dọn ổ của loài đó.

Ở nhà phố và căn hộ, muỗi vằn là loài cần lo hơn vì gắn với sốt xuất huyết và đẻ ngay trong nhà. Muỗi cống đông hơn ở nhà gần kênh, gần cống hở. Đọc thêm về các loài ở các loại muỗi hay gặp.

Vì sao phải đổ nước đọng mỗi tuần?

Ở thời tiết nóng, lăng quăng muỗi vằn thành muỗi trong 7–10 ngày. Đổ nước đọng mỗi tuần một lần là đủ cắt một lứa trước khi chúng bay ra. Để sang tuần thứ hai mới đổ thì lứa đầu đã thành muỗi, đang đi tìm người đốt và tìm chỗ đẻ lứa sau.

1. Chọn một ngày cố định trong tuần, ví dụ sáng chủ nhật.
2. Đổ nước ở mọi vật chứa nhỏ không dùng tới.
3. Cọ thành trong của chỗ chứa nước có dùng, vì trứng bám ở mép nước.
4. Thay nước bình hoa, chậu thuỷ canh, bát nước cho chó mèo.

Trứng muỗi vằn bám khô trên thành lu, mép chậu có thể nằm chờ nhiều tháng, có nước là nở. Vì vậy chỉ đổ nước mà không cọ thành thì lần sau đổ nước vào, lứa mới lại nở ngay. Cọ bằng bàn chải, tráng sạch là đủ.

Muỗi vằn thường không bay xa, phần lớn quanh quẩn trong bán kính 100 m quanh ổ. Nghĩa là muỗi đốt mình phần nhiều sinh ra ngay trong nhà, hoặc nhà sát bên, chứ không phải bay từ đâu xa tới.

Chỗ đọng nước nào hay bị bỏ sót trong nhà?

Ai cũng nhớ đổ chậu nước ngoài sân, nhưng ổ muỗi trong nhà thường nằm ở chỗ khuất hơn. Kỹ thuật viên đi khảo sát nhà phố, căn hộ hay gặp lăng quăng ở bảy chỗ dưới đây. Nhiều chỗ chỉ đọng vài thìa nước, nhưng thế là đủ cho một lứa.

1. Khay hứng nước dưới tủ lạnh, máy lọc nước.
2. Khay, ống xả cục lạnh máy lạnh nhỏ giọt vào chậu hay xô.
3. Đĩa lót chậu cây, chậu thuỷ canh, bình cây phong thuỷ.
4. Thoát sàn nhà tắm ít dùng, sân phơi có rác bít.
5. Máng xối mái bị lá cây làm tắc.
6. Hốc cây, gốc tre, bẹ lá chuối, lá khoai môn.
7. Lốp xe cũ, vỏ dừa, chai lọ chất ở gầm cầu thang, sân sau.

Đĩa lót chậu cây có thể thay bằng đĩa đổ đầy cát ẩm: cây vẫn được giữ ẩm mà không có mặt nước cho muỗi đẻ. Máng xối thì nên vét mỗi tháng trong mùa mưa.

Lu, khạp, bể chứa nước đậy thế nào cho kín?

Nhà còn trữ nước trong lu, khạp, thùng phuy, bể xây thì đây thường là ổ muỗi lớn nhất. Nắp phải kín khít; nắp đặt hờ hay tấm tôn úp lệch vẫn để hở khe cho muỗi chui vào đẻ. Cách chắc nhất là nắp có vành, hoặc phủ thêm một lớp vải màn buộc chặt quanh miệng.

1. Đậy nắp kín sau mỗi lần lấy nước.
2. Miệng lu không có nắp vừa: bịt vải màn, buộc dây quanh cổ lu.
3. Mỗi tuần cọ thành trong bể, lu một lần nếu dùng hết nước.
4. Bể ngầm, bồn nước mái: kiểm nắp thăm, lưới ống thông hơi.

Một số nơi thả cá ăn lăng quăng vào bể nước lớn không dùng để uống. Cách này có ích ở bể cảnh, hồ nhỏ, nhưng cá phải còn sống, nước phải đủ sâu, và vẫn cần đậy các vật chứa nhỏ khác.

Thấy lăng quăng trong lu đang dùng thì đổ bỏ, cọ thành, rồi mới đổ nước mới; đừng chỉ vớt bớt.

Phòng muỗi ở sân vườn, chậu cây, máng xối

Sân vườn nhiều cây, bóng râm là nơi muỗi vằn trú ban ngày và đẻ trong mọi hốc có nước. Phòng muỗi ở đây gồm dọn ổ nước và làm thoáng: tỉa bớt bụi rậm sát nhà, phát cỏ cao, để gió và nắng vào. Muỗi ít trú ở chỗ khô thoáng.

1. Dọn vỏ dừa, gáo, chai lọ, lốp xe; lốp còn dùng thì đục lỗ thoát nước hoặc cất nơi khô.
2. Lấp hốc cây, gốc tre bằng cát hoặc vữa.
3. Vét máng xối, ống thoát mái.
4. Tỉa bụi cây rậm sát cửa, phát cỏ cao quanh nhà.
5. Hồ cảnh: giữ nước chảy hoặc có cá; hồ bỏ không thì lấp hoặc thả cạn.

Bài giảm muỗi ở sân vườn quanh nhà có danh sách cây nên tỉa, chỗ nên lấp. Trồng sả, húng chanh quanh hiên thì đẹp và thơm, nhưng không thay được việc dọn nước đọng.

Lưới chống muỗi có thật sự cần không?

Cần, nhất là nhà gần kênh, gần công viên hay có vườn. Lưới cửa chặn được muỗi bay vào lúc chiều tối mà không phải đóng kín cửa. Nhưng lưới chỉ là lớp thứ hai: nếu trong nhà có ổ nước, muỗi sinh ra ngay bên trong lưới. Dọn ổ trước, lắp lưới sau.

1. Ưu tiên cửa sổ phòng ngủ, cửa ban công, cửa ra sân.
2. Chọn lưới mắt nhỏ; muỗi vằn lọt được mắt lưới thưa của loại chống côn trùng to.
3. Kiểm mép lưới, ray trượt; khe hở ở mép làm lưới mất tác dụng.
4. Lau bụi lưới mỗi tháng để không bị bí gió.

Cửa ra vào hay mở thì dùng rèm lưới nam châm hoặc cửa lưới có lò xo tự đóng. Bài lắp lưới chống muỗi có thật sự cần không so từng kiểu lưới và chỗ lắp.

Căn hộ chung cư vì sao vẫn nhiều muỗi?

Ở căn hộ, muỗi đến từ hai nguồn: ổ nước ngay trong căn như khay máy lạnh, chậu cây lô gia, thoát sàn; và ổ chung của toà như hầm xe, hố ga, bể ngầm, sân thượng. Tầng cao vẫn có muỗi vì chúng đi theo thang máy, hành lang, trục kỹ thuật lên.

1. Đổ nước khay máy lạnh, chậu cây lô gia mỗi tuần.
2. Giữ nắp thoát sàn lô gia, nhà tắm khách đậy kín khi không dùng.
3. Lắp lưới cửa lô gia, cửa sổ phòng ngủ.
4. Báo ban quản lý khi thấy muỗi đông ở hầm, hành lang, kèm giờ và tầng.

Hai bài vì sao mùa mưa căn hộ chung cư nhiều muỗi và ngăn muỗi cho nhà ở và căn hộ nói cụ thể việc của cư dân, việc của ban quản lý.

Trước và sau mưa lớn cần làm gì để phòng muỗi?

Muỗi thường bùng lên khoảng một tuần sau đợt mưa lớn, đúng bằng thời gian lăng quăng lớn thành muỗi. Nên việc quan trọng nhất là đi dọn nước đọng trong 1–2 ngày sau khi mưa tạnh. Trước mùa mưa thì vét máng xối, dọn đồ chứa nước, đậy lu cho xong.

Tấm bạt che đồ, mái tôn võng là chỗ đọng nước hay bị quên sau mưa. Kéo căng bạt, khoét lỗ thoát ở chỗ võng.

Các bài vì sao một tuần sau mưa lớn muỗi bùng lên và trước mùa mưa khu dân cư nên làm gì đi sâu từng mốc.

Bảo vệ trẻ nhỏ, người già khỏi muỗi đốt bằng cách nào?

Trẻ nhỏ và người già ngủ trưa, ngồi chơi ở nhà ban ngày, đúng giờ muỗi vằn đốt nhiều. Cách bảo vệ chắc nhất vẫn là màn khi ngủ, kể cả ngủ trưa, quần áo dài tay màu sáng lúc chiều muộn, và phòng có lưới cửa. Kem chống muỗi dùng theo đúng độ tuổi ghi trên nhãn.

1. Ngủ màn cả ngày lẫn đêm; màn mắc kín, giắt mép dưới nệm.
2. Quần áo dài, nhẹ, màu sáng khi chơi ngoài sân lúc sáng sớm, chiều muộn.
3. Kem, xịt chống muỗi: đọc nhãn, chọn loại ghi rõ dùng được cho trẻ ở độ tuổi đó; không bôi lên tay trẻ hay cho vào miệng.
4. Không đốt nhang muỗi trong phòng kín có trẻ ngủ.

Trẻ sốt cao đột ngột, đau đầu, đau sau hốc mắt, phát ban trong mùa mưa thì đưa đi khám sớm, đừng tự hạ sốt ở nhà nhiều ngày.

Bài bảo vệ trẻ nhỏ khỏi muỗi đốt bằng cách nào có thêm phần cho nhà trẻ, lớp mẫu giáo.

Kem, nhang, máy bắt muỗi dùng thế nào cho đúng?

Các đồ chống muỗi bán sẵn giúp giảm bị đốt trong lúc chờ dọn ổ, nhưng mỗi loại có giới hạn. Kem chống muỗi bảo vệ người bôi vài giờ; nhang, bình xịt chỉ làm muỗi tránh hoặc chết trong phòng đó, máy bắt muỗi bắt được một phần. Không loại nào thay được việc đổ nước đọng.

Nếu ngày nào cũng phải xịt mới ngủ được thì nhiều khả năng còn ổ nước gần nhà chưa tìm ra. Dành một buổi soi kỹ theo danh sách ở mục trên sẽ đỡ hơn mua thêm bình xịt.

Mẹo dân gian đuổi muỗi có tác dụng tới đâu?

Đốt vỏ bưởi, bã cà phê, trồng sả, treo túi tỏi, dùng tinh dầu là các mẹo hay gặp. Khói và mùi mạnh có thể làm muỗi tránh một góc trong thời gian ngắn, nhưng không ảnh hưởng tới lứa muỗi đang lớn trong ổ nước. Dùng được như phần phụ ở hiên, sân, không dùng thay màn.

Muốn tự xử lý khi nhà đã nhiều muỗi thì xem cách diệt muỗi trong nhà: tìm ổ lăng quăng, chặn muỗi vào.

Thấy lăng quăng thì nhận ra và xử lý thế nào?

Lăng quăng là ấu trùng muỗi, dài vài mm, ngoe nguẩy thành chữ S rồi trồi lên mặt nước để thở. Gõ nhẹ vào thành chậu, chúng lặn xuống đáy, vài giây sau lại nổi lên. Thấy lăng quăng là chỗ đó đã thành ổ, cần đổ bỏ ngay chứ không đợi tới ngày dọn trong tuần.

1. Vật chứa nhỏ: đổ nước ra chỗ đất khô hoặc cống, lật úp.
2. Lu, bể đang dùng: đổ bỏ, cọ thành, tráng, rồi mới chứa nước mới và đậy kín.
3. Hồ cảnh, bể lớn: vớt, thả cá, giữ nước chảy.
4. Hố ga, rãnh: báo tổ dân phố, ban quản lý để xử lý phần chung.

Cung quăng là giai đoạn sau, hình dấu phẩy, sắp thành muỗi. Thấy nhiều cung quăng thì vài ngày tới muỗi sẽ tăng, nên dọn ngay cả những chỗ chưa thấy.

Khu dân cư, tổ dân phố cùng phòng muỗi ra sao?

Muỗi vằn bay không xa, nên một nhà dọn kỹ mà hai nhà bên còn chậu nước đọng thì vẫn bị đốt. Phòng muỗi có tác dụng rõ nhất khi cả con hẻm, cả dãy nhà cùng dọn trong một ngày mỗi tuần. Nhiều phường đã làm theo kiểu này vào mùa mưa và thấy muỗi giảm hẳn.

1. Chọn một ngày cố định trong tuần cho cả hẻm, cả dãy cùng dọn.
2. Chia nhau phần chung: bãi đất trống, gốc cây, hố ga, khu rác.
3. Gom lốp xe, chai lọ, đồ phế liệu một lần cho xe rác mang đi.
4. Báo phường khi có ca sốt xuất huyết để y tế khu vực đến xử lý.

Ban quản lý chung cư, khu nhà trọ có thể làm tương tự: lịch dọn chung, kiểm hầm, sân thượng, bể ngầm mỗi tháng. Người thuê trọ thì đổ nước trong phòng mình, báo chủ trọ phần chung.

Lịch phòng muỗi theo ngày, tuần, tháng

Phòng muỗi chủ yếu là nhịp tuần, vì vòng đời muỗi vằn khoảng một tuần. Việc hằng ngày là che người, đóng lưới; việc hằng tuần là đổ nước, cọ thành; việc hằng tháng là vét máng xối, kiểm lưới. Dán bảng ở cửa bếp để cả nhà cùng nhớ.

Cơ sở kinh doanh, trường học có hợp đồng phun muỗi định kỳ 1 lần mỗi tháng thì lịch này là phần việc của cơ sở. Phun mà không dọn ổ thì vài ngày sau lứa mới lại bay ra.

Khi nào phòng ngừa thôi không đủ?

Phòng ngừa giảm được phần lớn muỗi sinh ra trong nhà, nhưng không xử lý được ổ lớn ngoài tầm tay như cống hở, bể ngầm, bãi đất trống bên cạnh. Khi đã dọn đều mấy tuần mà muỗi vẫn đông, hoặc khu mình có ca sốt xuất huyết, là lúc cần xử lý thêm.

1. Dọn đều 2–3 tuần mà vẫn bị đốt nhiều ban ngày.
2. Có người trong nhà hay hàng xóm mắc sốt xuất huyết.
3. Muỗi đông ở chỗ không tự dọn được: hầm, bể ngầm, rãnh chung.

Xử lý đúng là tìm ổ lăng quăng trước, rồi phun tồn lưu ở chân tường, chỗ muỗi đậu, phun sương ngoài trời; thứ tự làm và thời gian chờ có ở kinh nghiệm xử lý muỗi. Muốn có người làm, công ty khảo sát không thu phí; xem dịch vụ phun diệt muỗi tận nơi.

Những sai lầm hay gặp khi phòng muỗi

Sai lầm hay gặp nhất là xịt thuốc mỗi tối mà không đổ nước đọng. Thuốc giết con đang bay trong phòng, còn lứa sau vẫn lớn đều đặn trong chậu cây ngoài ban công. Phần lớn các sai lầm khác cũng vậy: làm cái dễ thấy, bỏ qua chỗ muỗi thật sự sinh ra.

1. Đổ nước mà không cọ thành: trứng bám mép khô vẫn nở khi có nước mới.
2. Chỉ dọn sau khi bị đốt nhiều: lứa đó đã bay ra rồi, dọn lúc này chỉ chặn được lứa sau.
3. Lắp lưới nhưng để ổ trong nhà: muỗi sinh ngay bên trong lưới.
4. Đốt nhang trong phòng kín có trẻ ngủ: khói hại hơn muỗi.
5. Nghĩ tầng cao không có muỗi: khay máy lạnh, chậu cây lô gia vẫn là ổ.

Một sai lầm nữa là chỉ lo nhà mình. Muỗi vằn đẻ trong bán kính gần, nên nói với nhà bên cùng dọn có tác dụng không kém việc mình tự làm.

Muốn hiểu vì sao muỗi vằn đốt ban ngày, đẻ trong nước sạch, có thể đọc thêm vòng đời, tập tính ở trang các loại muỗi đã dẫn ở mục trên.