Phun muỗi định kỳ khác phun khi có dịch thế nào?

Phun định kỳ và phun khi có dịch khác nhau ở những điểm nào?

Khác từ mục tiêu. Phun định kỳ nhắm giữ số muỗi ở mức thấp qua nhiều tháng, nên dồn vào ổ nước và lớp tồn lưu. Phun khi có dịch nhắm giết nhanh những con muỗi đang bay có thể đã mang virus, nên phủ rộng cả khu trong thời gian ngắn và chấp nhận tác dụng không kéo dài.

Vì sao phun khi có dịch phải làm nhanh và rộng?

Vì con muỗi đã hút máu người bệnh sẽ thành nguồn lây sau khi virus nhân lên trong muỗi 8–12 ngày. Muỗi vằn lại hay đốt nhiều người trong một bữa, nên một ca bệnh dễ kéo theo cả nhà và hàng xóm. Hạ nhanh số muỗi đang bay là để cắt đường lây này.

Đợt phun dập dịch thường do y tế phường tổ chức, phủ cả khu quanh ca bệnh, đi kèm chiến dịch diệt lăng quăng từng nhà. Hộ gia đình trong khu nên mở cửa cho đội phun vào, đồng thời tự đổ, chà mọi vật chứa nước trong nhà ngay trong tuần đó.

Vì sao phun khi có dịch không giữ được lâu?

Vì hạt phun sương, ULV chỉ lơ lửng trong không khí khoảng 30–60 phút rồi lắng xuống, gần như không để lại lớp thuốc trên tường. Nó giết con đang bay lúc phun, còn lăng quăng trong lu, máng xối, hố ga vẫn nở bình thường và thành muỗi sau 7–10 ngày.

Số muỗi giảm mạnh trong 1–2 ngày đầu rồi về gần mức cũ sau khoảng một tuần, nếu ổ nước chưa bị cắt, và gói phun rẻ bỏ qua ổ nước cũng chỉ giữ được chừng đó. Phun dập dịch là biện pháp khẩn cấp để cắt đường lây, không thay được việc giữ mật độ thấp lâu dài. Hai kỹ thuật phun này hoạt động khác nhau ra sao, xem hạt sương lơ lửng và lớp thuốc bám chân tường.

Phun định kỳ giữ mật độ muỗi thấp bằng cách nào?

Bằng cách đánh vào cả hai đầu của vòng đời trong mỗi lượt: cắt ổ nước để lứa sau không nở, và để lại lớp tồn lưu bám nhiều tháng trên chỗ muỗi đậu nghỉ. Lượt sau tới trước khi lớp thuốc yếu đi, nên số muỗi không kịp bùng lại. Mỗi lượt thường gồm sáu bước.

1. Khảo sát, ghi lại ổ nước có lăng quăng và chỗ muỗi hay đậu nghỉ.
2. Xử lý ổ: đổ, chà, úp vật chứa; thả chế phẩm vào hố ga, bể không đổ được.
3. Phun tồn lưu thành dải dọc chân tường, cao 1 m tính từ mặt nền (tài liệu nước ngoài ghi từ sàn lên 1,5 m), cộng gầm giường, sau rèm, bụi cây sát tường.
4. Bàn giao phiếu ghi chỗ đã xử lý, giờ vào lại và việc chủ nhà tự làm.
5. Kiểm lại ngày 7–10: múc lại nước ở ổ đã đánh dấu, xử lý ổ mới.
6. Lượt kế tiếp theo lịch; mùa mưa xử lý ổ nước mỗi 4 tuần; gói định kỳ phun 1 lần mỗi tháng, khu ẩm cao, thiếu sáng nên phun 2 lần mỗi tháng.

Gia đình nên phun định kỳ bao lâu một lần, xem lịch phun 1 lần mỗi tháng và ngoại lệ.

Trường hợp nào nên chọn kiểu nào?

Chọn theo tình huống, không theo giá một lượt. Nhà và cơ sở muốn ít muỗi quanh năm thì cần định kỳ. Khu vừa có ca sốt xuất huyết thì cần dập nhanh trước, rồi chuyển sang định kỳ. Sự kiện ngoài trời một buổi chỉ cần phun không gian trước giờ khai mạc.

• Nhà ở bình thường, muốn giữ ít muỗi qua mùa mưa: định kỳ.
• Trong nhà hoặc trong xóm có ca sốt xuất huyết: dập nhanh trước, định kỳ sau.
• Quán ăn có khách ngồi ngoài trời: định kỳ, xử lý ổ nước mỗi 4 tuần.
• Tiệc, sự kiện ngoài trời một buổi: phun sương sân vài giờ trước khi khách tới.
• Ổ nằm ngoài ranh đất, ở đất trống bên cạnh: định kỳ cộng lưới cửa.

Hoá chất và cách dùng của hai kiểu khác nhau ra sao?

Phun dập dịch dùng máy tạo hạt 10–30 µm để thuốc lơ lửng lâu trong không khí, cách ly 4–6 giờ khi phun trong nhà kín. Phun định kỳ dùng dung dịch bám lên bề mặt, khoảng 40–50 ml mỗi m² tường, để muỗi đậu vào sau này vẫn chết. Cùng hoạt chất nhưng pha và máy khác nhau.

Vì thế không lấy một lượt định kỳ thay cho đợt dập dịch, và ngược lại. Kiểu nào thì chế phẩm cũng phải thuộc danh mục Bộ Y tế cho phép lưu hành, pha đúng liều nhà sản xuất. Muỗi trúng thuốc chết dần qua tiếp xúc; pha đặc hơn không làm nhanh hơn, chỉ thêm hại cho người và làm muỗi kháng thuốc. Sau lượt tồn lưu không lau tường trong 5–7 ngày; sau lượt ULV thì mở cửa thông gió 15–30 phút rồi lau bàn ăn, mặt bếp. Cách đội kỹ thuật chọn giữa hai kỹ thuật có ở trang phun muỗi định kỳ và phun chống dịch.

Đo kết quả mỗi kiểu phun bằng gì?

Với phun dập dịch, thước đo là số muỗi giảm trong 1–2 ngày sau và việc khu không có thêm ca bệnh mới trong các tuần kế tiếp. Với phun định kỳ, thước đo là số lần bị đốt mỗi tuần và số ổ còn lăng quăng ở lượt kiểm sau. Dùng nhầm thước đo dẫn tới kết luận sai.

Chấm một lượt tồn lưu bằng số xác muỗi đếm được ngay hôm đó gần như luôn thấy thất vọng, vì lớp thuốc làm việc trong nhiều tuần. Cơ sở cần lịch kiểm đều có sổ ghi thì xem lượt phun muỗi hằng tháng giữ lớp tồn lưu; mức phí theo mặt bằng ở bảng giá diệt muỗi theo mặt bằng.