Kiểm soát côn trùng trong KCX Tân Thuận: nhà máy sát cảng VICT
Kiểm soát côn trùng ở KCX Tân Thuận bắt đầu từ hàng rào: sông Sài Gòn bao quanh cho chuột cống lên từ bờ kè, cảng VICT sát khu đưa container, pallet đổi tay nhiều lần, bể nước thải nuôi muỗi Culex bay khoảng 1 km, ký túc xá đưa gián, rệp vào căng tin.
Tân Thuận là khu chế xuất đầu tiên của Việt Nam, cấp phép tháng 9/1991. Khoảng 253 doanh nghiệp từ 21 quốc gia chia nhau một bán đảo có sông Sài Gòn bao quanh. Nhà máy khác ngành nhưng chung một hoàn cảnh: ngoài hàng rào là nước, bãi cảng và dòng xe container chạy cả ngày lẫn đêm.
Trang này gom những gì riêng cho khu. Chuẩn từng ngành xem ở trang ngành; phần chung của mọi khu nằm ở trang khu công nghiệp.
KCX Tân Thuận có những gì quanh nhà máy?
Rất nhiều ngành trên một bán đảo nhỏ, bao quanh bởi sông và cảng. Chủ đầu tư liệt kê phần mềm, điện tử, cơ khí chính xác, dệt sợi, may mặc, nhựa, thực phẩm, đồ uống, dụng cụ thể thao, xe đạp, thiết bị y tế, linh kiện ô tô. Côn trùng đi theo hàng rào chung, không theo ngành.
| Hạng mục | Dữ kiện |
|---|---|
| Cấp phép | Tháng 9/1991, khởi công năm 1992 |
| Diện tích | 300 ha, đã cho thuê 206 ha |
| Vị trí | Phường Tân Thuận Đông, Quận 7 (địa danh cũ, theo HEPZA) |
| Khoảng cách | Cách trung tâm thành phố 4 km, sân bay Tân Sơn Nhất 13 km |
| Doanh nghiệp | Khoảng 253 doanh nghiệp từ 21 quốc gia |
| Bao quanh | Sông Sài Gòn; cảng VICT sát khu; cảng Tân Thuận, Bến Nghé trong 2 km |
| Trong khu | Ký túc xá công nhân, trạm cứu hoả, phòng khám, nhà trẻ; xử lý nước thải đạt cột A QCVN 40:2011/BTNMT |

Khu đã chạy hơn ba mươi năm, nhiều xưởng qua nhiều đời khách thuê; ống, cáp xuyên tường của đời trước thường còn hở.
Nhà máy trong KCX Tân Thuận thường vướng gì?
Vướng ở chỗ khu nhỏ mà nguồn côn trùng ở mọi phía: sông, cảng, bể nước thải, ký túc xá. Nhà máy giáp bờ kè thấy chuột; nhà máy gần cảng thấy côn trùng theo hàng; nhà máy có nhiều công nhân ở ký túc xá thấy gián, rệp trong phòng thay đồ.
| Vị trí lô | Chuyện hay gặp |
|---|---|
| Giáp bờ sông | Chuột cống lên từ bờ kè, cống xả |
| Gần cảng VICT | Côn trùng kho, gián theo pallet |
| Gần bể xử lý nước thải | Muỗi Culex ca đêm |
| Nhiều công nhân ở ký túc xá | Gián, rệp giường ở phòng thay đồ |

Hầu hết nhà máy ở Tân Thuận chịu ít nhất hai trong bốn nguồn này; sơ đồ lô cần ghi rõ mặt nào giáp nguồn nào.
Điểm nóng chung của KCX Tân Thuận nằm ở đâu?
Ở ranh giới giữa khu và những gì bao quanh nó: bờ sông, bãi cảng, bể xử lý nước thải, ký túc xá. Không nhà máy nào tự quản được những chỗ này, nhưng côn trùng từ đó đi vào xưởng nào có cửa mở và có đồ ăn gần nhất.
- Bờ sông Sài Gòn: bờ kè, cống xả ra sông là đường chuột cống đi lên; chuột cống kiếm ăn khoảng 30–46 m quanh hang.
- Cảng VICT và hai cảng lân cận: container, pallet gỗ đổi tay nhiều lần.
- Bể xử lý nước thải: mặt nước hở nuôi muỗi Culex.
- Ký túc xá công nhân: gián, rệp giường theo nệm, hành lý.

Nghiên cứu ở một trạm xử lý nước thải cho thấy muỗi Culex phần lớn bay được khoảng 1 km, nên cả bán đảo nằm trong tầm bay của muỗi từ bể.
Bờ sông Sài Gòn đưa chuột vào xưởng ra sao?
Chuột cống sống ở bờ kè, cống xả ra sông, lên mặt đất theo miệng cống và rãnh thoát nước. Xưởng giáp bờ gánh phần lớn, vì khoảng kiếm ăn 30–46 m của chuột cống phủ trọn dải từ bờ kè tới chân tường. Triều cường, mưa lớn đẩy chuột lên cao hơn.
| Chỗ | Làm gì |
|---|---|
| Hàng rào giáp bờ kè | Hộp bả khoá khoảng 15 m |
| Miệng cống, rãnh ra sông trong lô | Lưới chắn, soi dấu bùn mới |
| Ống, cáp xuyên tường mặt giáp sông | Bịt lưới thép, vữa |
| Cửa xưởng mặt giáp sông | Gioăng, chổi chân cửa |

Sau đợt triều cường hay mưa lớn, nên soi lại chân hàng rào giáp sông; hang mới thường xuất hiện ở chỗ cao hơn mặt nước vài chục phân.
Hàng từ cảng VICT cần kiểm gì ở dock?
Container, pallet gỗ đổi tay nhiều lần trước khi vào xưởng. Với IPPC, công ước quốc tế về bảo vệ thực vật, container đường biển là một đường lây lan dịch hại; khuyến nghị CPM 10/2015_01 bàn riêng việc giữ container sạch. Ở Tân Thuận, cảng sát hàng rào, nên hàng về tới dock rất nhanh.
- Mở container tại dock, soi sàn, vách, pallet.
- Lô có dấu côn trùng đưa ra khu cách ly, chụp ảnh, ghi số container.
- Đèn bắt côn trùng cạnh cửa dock, không quay ra ngoài.
- Pallet gỗ hỏng tách khỏi kho trong ngày.

Khử Trùng Toàn Cầu không nhận hun trùng container; đội làm phần kiểm tra, xử lý côn trùng ở dock và kho trong khu chế xuất. Tên IPPC được giải thích ở trang thuật ngữ.
Ký túc xá công nhân ảnh hưởng tới xưởng ra sao?
Gián và rệp giường đi theo nệm, hành lý vào ký túc xá, rồi theo người vào căng tin, phòng thay đồ của nhà máy. Khách ngành điện tử đánh giá chỗ ở công nhân theo bộ quy tắc lao động RBA v8.0; khách may mặc dùng SMETA 7.0 của Sedex.
| Khu | Côn trùng | Làm gì |
|---|---|---|
| Phòng ở ký túc xá | Rệp giường, gián | Kiểm theo phòng, xử lý phòng có dấu vết |
| Phòng thay đồ nhà máy | Gián, rệp | Kiểm theo dãy tủ |
| Căng tin | Gián Đức, ruồi | Gel ở khe tủ, làm ngoài giờ ăn |

Rệp giường khó dứt nếu chỉ xử lý một phòng; cách chặn theo người ra vào có ở bài phòng ngừa rệp giường.
Chương trình cho nhà máy trong KCX Tân Thuận gồm gì?
Bắt đầu từ hàng rào, không phải từ trong xưởng. Vòng ngoài là hộp bả có khoá, cách nhau 15–30 m như hiệp hội Mỹ NPMA hướng dẫn; trong xưởng chỉ đặt bẫy không thuốc. Hàng từ cảng kiểm riêng ở cửa nhận; ký túc xá, căng tin làm ngoài giờ ca. Nhịp kiểm 1 lần mỗi tháng.
- Khảo sát ranh: vẽ mặt giáp sông, cống, bãi xe, điểm tập kết rác.
- Vòng trạm ngoài: hộp bả khoá dọc hàng rào, dày hơn ở mặt giáp bờ kè.
- Cửa nhận hàng: mở container tại dock, soi pallet, cách ly lô nghi nhiễm.
- Nước đọng: kiểm hố ga, máng mái, rãnh sau mưa; báo ban quản lý hạ tầng khi cống chung ứ.
- Ký túc xá, căng tin: kiểm gián, rệp theo phòng.
- Báo cáo xu hướng: gửi EHS, thấy mặt nào chịu áp lực từ ngoài.

Chương trình có ngưỡng hành động, xem IPM cho nhà máy trong khu chế xuất (IPM là quản lý dịch hại tổng hợp); chia vòng trạm theo khu, xem côn trùng trong nhà máy theo từng khu.
Mặt nào của nhà máy cần đặt trạm dày?
Mặt giáp bờ kè và mặt giáp đường container. Hai mặt này đặt hộp bả khoảng 15 m; mặt giáp đường nội khu đặt thưa hơn, tới 30 m. Ở Tân Thuận, lô nhỏ và sát nhau, nên mặt giáp xưởng bên cạnh cũng cần trạm ở góc lô.
| Mặt giáp | Khoảng cách hộp bả |
|---|---|
| Bờ kè, cống ra sông | Khoảng 15 m |
| Đường container, bãi xe | Khoảng 15 m |
| Ký túc xá, căng tin chung | 15–20 m |
| Đường nội khu, xưởng khác | 20–30 m, luôn có ở góc lô |
Sau ba tháng có số bắt, mặt nào yên thì giãn, mặt nào bắt nhiều thì thêm trạm và tìm lối vào.
Mỗi trạm có số trên sơ đồ để đoàn đánh giá chọn ngẫu nhiên thì tìm ra ngay.
Mùa mưa và triều cường ở Tân Thuận cần làm thêm gì?
Mùa mưa kéo từ khoảng tháng 5 tới tháng 11; cuối năm thêm triều cường trên sông Sài Gòn. Nước dâng đẩy chuột từ bờ kè, cống lên chỗ cao, còn hố ga, rãnh sau mưa nuôi muỗi. Lượt tháng mùa mưa thêm phần soi hang mới và kiểm nước đọng.
| Lúc | Việc |
|---|---|
| Sau mưa lớn | Khơi rãnh, hố ga; soi lăng quăng |
| Đợt triều cường | Soi hang mới chân hàng rào giáp sông |
| Hộp bả ở chỗ trũng | Kê cao, thay mồi ướt |

Trứng muỗi vằn thành muỗi trong 7–10 ngày; nước đọng phải dọn trong tuần.
Ngành trong KCX Tân Thuận đối chiếu chuẩn nào?
Khu có đủ ngành, nên chuẩn đi theo sản phẩm của từng nhà máy. Xưởng thực phẩm, đồ uống theo chứng nhận an toàn thực phẩm FSSC 22000 v6 hoặc bộ chuẩn Anh BRCGS; thiết bị y tế theo GMP; điện tử, may mặc theo RBA v8.0 hoặc SMETA 7.0.
| Ngành | Trang chuẩn |
|---|---|
| Thực phẩm, đồ uống | chuẩn cho nhà máy thực phẩm |
| Thiết bị y tế | GMP cho ngành y tế, dược |
| Điện tử, cơ khí, may mặc | chuẩn cho nhà máy sản xuất công nghiệp |
| Kho hàng gần cảng | chuẩn cho kho vận |
Nhà máy có nhiều khách thì lấy chuẩn khắt khe nhất làm nền cho chương trình.
Hồ sơ tháng của nhà máy gồm gì?
Sơ đồ thiết bị, phiếu từng lượt, bảng xu hướng tách theo mặt, danh sách thuốc kèm số đăng ký, việc cần sửa. Ở Tân Thuận nên thêm sổ container có dấu côn trùng và ghi chú sau mỗi đợt triều cường, vì đó là hai nguồn riêng của khu.
- Sơ đồ lô, ghi mặt giáp sông, cảng, ký túc xá.
- Phiếu từng lượt: trạm, bẫy, đèn.
- Bảng xu hướng theo mặt.
- Sổ container có dấu côn trùng.
- Việc cần sửa, kèm ảnh và hạn.

Hình ảnh đội kỹ thuật làm ở khu công nghiệp, xem công trình thực tế tại khu công nghiệp.
KCX Tân Thuận nằm cạnh những cụm nào?
Cùng ven sông và cảng phía nam thành phố còn KCN Cát Lái bên kia sông và cụm Hiệp Phước, Lê Minh Xuân về phía nam. Ba nơi cùng kiểu sát cảng, sông, nên dùng chung cách lập sơ đồ theo mặt giáp nước.
Cụm lân cận: KCN Cát Lái và KCN Hiệp Phước, Lê Minh Xuân, An Hạ. Phạm vi phục vụ, xem khu vực TP.HCM.
Kỹ thuật viên tới xem tận nơi, không thu phí, rồi mới báo giá theo diện tích lô và số mặt chịu áp lực.
Về bài viết này
Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp và biên soạn, từ kinh nghiệm thi công tại TP.HCM và các tỉnh phía Nam từ năm 2020.
Duyệt chuyên môn: Lê Thành Nhân, Giám đốc điều hành Công ty TNHH Khử Trùng Toàn Cầu.
Cách làm ra bài: Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp từ hồ sơ khảo sát và các buổi xử lý tại hiện trường; số liệu sinh học đối chiếu với tài liệu chuyên ngành.
Nguồn tham khảo
Thông tin và số liệu trên trang này đối chiếu với các tài liệu sau.
- Foundation FSSC. Annex 2 — FSSC 22000 CB Audit Report Requirements, Version 6, FSSC 22000 v6, 2023. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Responsible Business Alliance (RBA). Responsible Business Alliance Code of Conduct, v8.0, 2024. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Sedex (bản do VWA lưu). SMETA 7.0 Member Manual Annex 4 — The SMETA Workplace Requirements, SMETA 7.0, 2024. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC). Life Cycle of Aedes Mosquitoes, 2024. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- UF/IFAS (Đại học Florida), bản lưu trên trang Bộ Nông nghiệp bang Maine. Rat and Mouse Control (Koehler & Kern), ENY-224, 2005. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Journal of Medical Entomology, lưu trên PubMed Central. Dispersal of Culex Mosquitoes (Diptera: Culicidae) From a Wastewater Treatment Facility, PMC3278816, 2012. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- National Pest Management Association (NPMA). Determining the Best Placement for Rodent Devices at Commercial Food Buildings. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Công ty TNHH Tân Thuận (chủ đầu tư KCX). About us — Tan Thuan Export Processing Zone. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- Ban Quản lý các KCX và CN TP.HCM (HEPZA). Khu chế xuất Tân Thuận. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- IPPC — Công ước Bảo vệ thực vật quốc tế (FAO). Sea Containers, Khuyến nghị CPM 10/2015_01, 2015. Truy cập lần cuối 24/09/2026.

















