Chuột cống: 300–500 g, đào hang, bơi giỏi, ở dưới cống và hố ga

Nhận ra chuột cống bằng gì?

Nhìn đuôi và tai. Đuôi chuột cống ngắn hơn thân, dày, có vảy; tai nhỏ phủ lông, kéo gập về trước không chạm mắt. Thân to, bè, lông nâu xám thô, bụng xám nhạt. Phân 15–20 mm, hai đầu tù như viên con nhộng, thường dồn thành đống ở góc chứ không rải.

Nhìn vệt đi cũng đoán được. Chuột cống để lại vệt mỡ đen bóng cao 3–5 cm sát chân tường và mòn đất thành lối rộng 5–8 cm ngoài sân. Lối này dẫn thẳng tới miệng hang hoặc hố ga.

Chuột cống ở đâu và vào nhà bằng đường nào?

Ổ là hang đào sâu 30–60 cm dưới nền đất: mép sân bê tông, bờ kè rãnh nước, dưới móng tường rào, cạnh phòng rác. Từ hang, chuột cống theo cống thoát nước đi vào nhà. Nó bơi và lặn giỏi, nên bẫy nước bồn cầu tầng trệt và phễu thoát sàn đều không chặn được nó.

• Ống thoát nước không lưới: đường vào phổ biến nhất ở nhà hàng và nhà phố. Lưới mắt 6 mm ở miệng ống là chặn được.
• Khe chân cửa cuốn và cửa sau: chuột cống lọt khe 12 mm, bằng ngón tay út. Gioăng cao su mòn là lối vào.
• Lỗ luồn ống, cáp xuyên tường: quanh ống máy lạnh, ống nước, thường thừa 2–3 cm không trám.
• Phòng rác và hố ga trong khuôn viên: nguồn ăn và chỗ ở ngay sát nhà, đàn không cần đi xa.

Nhà thấy chuột cống đều đặn thì gần như chắc có một hang trong bán kính 30–46 m: mép sân, bờ kênh, bãi đất trống cạnh nhà. Tìm miệng hang trước, cỡ 5–8 cm, đất nhẵn không có mạng nhện, là biết đàn đến từ đâu.

Chuột cống đẻ bao nhiêu và sống bao lâu?

Chuột cống cái mang thai 21–23 ngày, đẻ 6–12 con mỗi lứa, 4–6 lứa một năm, và có thể mang thai lại ngay sau khi đẻ. Con non mở mắt sau 2 tuần, cai sữa 3–4 tuần, đẻ được sau khoảng 3 tháng. Một cặp vào tháng 1, cuối năm đàn đã đông nếu đủ ăn.

Chuột cống phải uống nước mỗi ngày, khác chuột nhắt lấy nước từ thức ăn. Vì thế hang luôn cách nguồn nước không xa, và trạm bả đặt trên đường từ hang tới nước là chỗ có dấu ăn sớm nhất.

Chuột cống mang bệnh gì và phá gì?

Nước tiểu chuột cống mang xoắn khuẩn Leptospira, theo nước ngập vào người qua vết xước ở chân, gây sốt, vàng da, suy thận. Mùa mưa ở TP.HCM là lúc ca bệnh này tăng. Ngoài bệnh, chuột cống đào hang làm rỗng nền sân, cắn ống nhựa PVC, cắn cáp ngầm, và cắn được cả người khi bị dồn.

• Leptospira: trong nước ngập sân, hầm xe, rãnh nước; đi ủng khi dọn nước ngập là cách phòng đơn giản nhất.
• Sụt nền: hang dài vài mét dưới sân bê tông và vỉa hè, lâu ngày tấm đan võng xuống.
• Cắn ống, cáp: ống PVC thoát nước và cáp viễn thông chôn ngầm bị gặm để mài răng, không phải để ăn.
• Bọ chét: chuột cống mang bọ chét vào kho; xử lý chuột xong bọ chét đói mới nhảy sang người.

Với nhà hàng, thấy một con chuột cống trong giờ đông khách là chuyện phải xử lý ngay; đọc thấy chuột lúc quán đang đông thì làm gì.

Vì sao chuột cống né bẫy mới và xử lý ra sao?

Chuột cống sợ vật lạ. Bẫy hay hộp mới đặt trên đường đi, nó tránh 3–5 ngày, chỉ tới khi thấy đồng loại đi qua an toàn. Vì vậy trạm bả có khoá ở vành đai ngoài được để quen trước rồi mới có bả; trong nhà máy, bếp, kho chỉ dùng bẫy và hộp giám sát không thuốc.

Trạm nằm sát chân tường phía ngoài, cạnh hố ga, phòng rác, cửa nhận hàng, những chỗ chuột cống đi qua hằng đêm. Bả chống đông máu làm chuột chết chậm, thường sau khi đã về hang, nên hiếm khi thấy xác cạnh trạm; cũng vì thế bả không đặt bên trong nhà máy, trừ khi khách yêu cầu: con nào về chết trong hốc tường, trần kho sẽ bốc mùi nhiều ngày.

Song song là bịt đường vào: miệng ống thoát nước, lỗ luồn ống, khe chân cửa cuốn. Nhà máy kiểm trạm mỗi tuần một lượt, tức 4 lượt một tháng, có sơ đồ trạm và sổ ghi để đưa đoàn kiểm tra.

Chuột né bẫy và không ăn mồi thì làm gì tiếp, đọc chuột né bẫy và không ăn mồi thì xử lý sao. Kho và xưởng xem cách xử lý chuột cho nhà máy, kho. Con chuột chạy trên trần là loài khác, xem chuột mái; con nhỏ trong ngăn kéo là chuột nhắt; bảng so ba loài ở trang loài chuột.