Thấy trứng gián trong tủ bếp, xử lý thế nào?

Lau tủ bếp, thấy mấy viên nhỏ màu nâu, dài cỡ hạt gạo, có rãnh ngang như con nhộng, dính trong góc khe bản lề hay rơi dưới đáy tủ. Nhiều người không biết đó là gì, quét đi luôn. Có người biết là trứng gián, lo vì nghĩ mỗi viên là một con, mà thật ra mỗi viên là cả chục, vài chục con.

Bài này giúp anh chị nhận đúng bọc trứng gián, phân biệt với những thứ trông giống, hiểu vì sao xịt thuốc không diệt được trứng, cách gỡ và làm sạch khe tủ an toàn, và theo dõi lứa nở ra sao để không phải làm lại từ đầu. Bọc trứng trong bếp nhà hàng có bài riêng: trứng gián trong khe thớt và kệ inox.

Trứng gián trông như thế nào?

Trứng gián không nằm rời từng hạt mà nằm trong một bọc cứng màu nâu, giống viên con nhộng nhỏ có rãnh ngang chia ngăn. Bọc của gián Đức dài khoảng 8 mm, màu nâu nhạt; bọc của gián Mỹ to hơn, dài khoảng 8–10 mm, màu nâu đỏ sẫm tới đen, dày và cứng hơn.

Cái tên khoa học của bọc trứng gián là ootheca. Nhìn kỹ bằng đèn pin sẽ thấy một mép như đường khâu chạy dọc một cạnh, đó là chỗ bọc tách ra khi gián con nở.

Tài liệu của Đại học Florida về gián Đức và Đại học Texas A&M về gián nói chung đều mô tả cùng một điểm: gián Đức cái mang bọc trứng lòi ra ở đuôi suốt nhiều tuần, tới khi trứng sắp nở mới thả ra. Vì vậy bọc trứng gián Đức thấy rời trong tủ thường là bọc sắp nở hoặc đã nở.

Phân biệt trứng gián với phân chuột, phân thằn lằn thế nào?

Bọc trứng gián có rãnh ngang đều, hai đầu tròn, vỏ bóng và cứng như vỏ hạt. Phân chuột nhắt cũng dài cỡ 3–6 mm nhưng trơn, hai đầu nhọn, không có rãnh. Phân thằn lằn có một đầu trắng. Phân gián là chấm đen nhỏ như hạt tiêu, không có hình dạng rõ.

Bài phân chuột khác phân gián và phân thằn lằn ở đâu có ảnh so cạnh nhau. Nếu chưa chắc, lấy một viên đặt trên tờ giấy trắng, soi kính lúp điện thoại: có rãnh ngang là bọc trứng gián.

Một bọc trứng gián nở ra bao nhiêu con, bao lâu thì nở?

Bọc trứng gián Đức nở khoảng 30–40 con non, sau khoảng 3–4 tuần kể từ khi bọc hình thành, nhanh hơn khi trời nóng. Bọc trứng gián Mỹ nở khoảng 14–16 con, sau khoảng 6–8 tuần. Gián non mới nở dài chỉ chừng 3 mm, màu trắng rồi sẫm dần trong vài giờ.

Con số này giải thích vì sao bếp có gián Đức tăng nhanh như vậy. Một con gián cái có thể đẻ nhiều bọc trong đời. Theo tài liệu của Đại học Bang North Carolina, gián non lớn thành gián trưởng thành trong khoảng vài tuần tới vài tháng tuỳ nhiệt độ, và bếp ở TP.HCM ấm quanh năm nên vòng đời ngắn hơn vùng lạnh.

Một bọc trứng sót lại trong khe tủ là đủ cho một lứa mới ngay khi mình nghĩ đã hết gián. Đó là lý do việc theo dõi sau khi xử lý phải kéo dài 3–4 tuần.

Vì sao xịt thuốc không diệt được trứng gián?

Vì vỏ bọc trứng cứng, dày, gần như không cho thuốc thấm qua. Thuốc xịt bám bên ngoài bọc rồi khô, trứng bên trong vẫn phát triển và nở. Với gián Đức, bọc còn nằm trên người gián mẹ, được gián mẹ giấu trong khe, nên càng khó trúng thuốc.

Đây là lý do nhiều nhà xịt thuốc rất kỹ, vài ngày đầu thấy sạch, 2–3 tuần sau lại thấy gián con nhỏ li ti trong tủ. Gián con đó nở ra từ các bọc mà thuốc xịt không tới được. Cách xử lý đúng không nhắm vào trứng mà nhắm vào gián non vừa nở: để sẵn gel trong khe, gián non bò ra ăn gel và chết trước khi kịp lớn.

Thấy trứng gián thì gỡ bỏ thế nào cho an toàn?

Đeo găng, dùng khăn giấy ướt hoặc que gỗ gạt bọc trứng vào túi ni lông, buộc kín rồi bỏ vào thùng rác ngoài nhà. Không bóp bọc bằng tay. Sau đó hút bụi khe, lau khe bằng khăn ẩm có chút nước rửa chén, để khô. Không xịt thuốc vào khe vừa lau nếu định chấm gel sau đó.

Các bước cụ thể:

1. Lấy hết chén bát, gia vị, đồ khô ra khỏi tủ có trứng.
2. Soi đèn pin vào bản lề, ray ngăn kéo, góc trong tủ, mép ván sau.
3. Gỡ từng bọc trứng bằng giấy ướt, cho vào túi kín.
4. Hút bụi khe bằng đầu hút nhỏ để lấy phân, vỏ lột, bọc rời, gián non.
5. Lau khe bằng khăn ẩm có chút nước rửa chén, lau lại bằng khăn sạch, để khô 1–2 giờ.
6. Bỏ túi rác và túi máy hút bụi ra thùng rác ngoài nhà ngay.

Nếu thấy nhiều bọc trứng trong một tủ, kiểm luôn các tủ kế bên, khoang sau tủ lạnh, gầm bồn rửa, vì gián Đức hay có nhiều ổ trong vòng 2 m quanh bếp.

Có nên rắc thuốc, đổ nước sôi vào khe tủ có trứng không?

Không nên. Nước sôi làm hỏng ván tủ gỗ ép, bong keo, phồng ván, mà chưa chắc làm chết trứng trong bọc nằm sâu. Rắc bột thuốc vào khe tủ đựng đồ ăn dễ làm bột dính vào chén bát, gia vị. Cách an toàn hơn là gỡ, hút, lau, rồi đặt gel đúng chỗ trong khe.

Một số mẹo hay được mách và tác dụng thật:

Mẹo baking soda với gián trưởng thành có bài riêng: baking soda có diệt được gián không.

Sau khi gỡ trứng, đặt gel ở đâu để chặn lứa nở?

Chấm gel cỡ hạt đậu xanh, khoảng 0,1–0,3 g, vào chính những khe có phân gián, bọc trứng: khe bản lề, ray ngăn kéo, góc trong tủ, mép ván sau, quanh ống dưới bồn rửa. Mỗi khe có dấu đặt 2–3 chấm. Gián non nở ra sẽ ăn gel khi bò ra kiếm ăn.

• Đặt trong khe, không đặt giữa mặt ván tủ nơi tay chạm vào.
• Nhiều chấm nhỏ tốt hơn một cục to; chấm khô thì chấm lại chấm mới bên cạnh.
• Không xịt thuốc lên chỗ đặt gel, không lau chỗ gel trong khoảng 14 ngày.
• Cất chén bát ở tủ khác trong mấy ngày đầu nếu tủ đó có nhiều điểm gel.

Bài gel diệt gián có an toàn với trẻ nhỏ không nói kỹ cách đặt cho nhà có trẻ.

Theo dõi lứa trứng nở trong 4 tuần thế nào?

Đặt 2 tấm bẫy keo trong tủ có trứng hoặc ngay gầm tủ, ghi ngày đặt. Mỗi tuần đếm gián non dính bẫy. Tuần 2–4 thấy vài con non là bình thường vì bọc sót đang nở; số gián non giảm dần qua các tuần là gel đang có tác dụng. Sau tuần 4 bẫy trống là tốt.

Thấy bọc trứng mới trong tuần 3–4 nghĩa là còn gián cái trưởng thành sống, cần tìm thêm ổ ở tủ khác hoặc thay loại gel. Cách đọc bẫy kỹ hơn có ở bài kinh nghiệm xử lý gián.

Thấy trứng gián trong tủ quần áo, phòng ngủ thì sao?

Bọc trứng trong tủ quần áo, phòng ngủ ít gặp hơn bếp, thường là gián Đức lan từ bếp sang khi ổ đã lớn, hoặc đi theo thùng đồ, vali. Gỡ bọc, giặt quần áo ở tủ đó, hút bụi khe tủ, và tìm nguồn ở bếp. Không xịt thuốc vào tủ quần áo, nệm, giường.

Gián vào phòng ngủ vì có vụn đồ ăn, nước, chỗ tối; bài vì sao phòng ngủ có gián dù không ăn uống trong phòng chỉ những chỗ hay bị bỏ sót.

• Giặt nóng quần áo, chăn ở tủ có bọc trứng.
• Hút bụi khe tủ, đáy tủ, ray cửa trượt.
• Kiểm vali, thùng carton cất trên nóc tủ.
• Đặt bẫy keo dưới gầm tủ quần áo 2 tuần.

Trứng gián có độc, có gây bệnh không?

Bọc trứng không độc khi chạm vào, nhưng có thể dính vi khuẩn và chất gây dị ứng. Đeo găng khi gỡ, rửa tay sau đó, rửa lại chén bát ở tủ có trứng. Nhà có người hen suyễn, viêm mũi dị ứng nên làm sạch tủ kỹ vì phân, vỏ lột gián là nguồn dị ứng.

Bài gián truyền bệnh gì và gây dị ứng thế nào giải thích thêm. Lỡ để trẻ nhỏ cầm bọc trứng, rửa tay trẻ bằng xà phòng; nếu trẻ cho vào miệng mà có biểu hiện lạ thì cho trẻ đi khám.

Làm sao để gián không quay lại đẻ trứng trong tủ?

Bớt chỗ đẻ và chỗ ăn: cất đồ khô vào hộp kín, không để vụn đồ ăn trong tủ, trám khe bản lề, khe ván hở, kê tủ lạnh cách tường, giữ gầm bồn rửa khô, không cất thùng carton trong tủ bếp. Kiểm tủ bằng đèn pin mỗi tháng, giữ 1–2 tấm bẫy keo để báo sớm.

• Trám khe: keo silicon cho khe giữa tủ và tường, khe ván bị hở.
• Gầm bồn rửa: sửa ống rò, để khô, không chất đồ.
• Không dùng carton: thùng carton là chỗ gián cái thích giấu bọc trứng.
• Kiểm đồ mua về: soi thùng hàng, đồ điện cũ trước khi cất vào tủ.

Cùng nhóm bài về gián, anh chị có thể đọc thêm vừa dọn nhà mới đã thấy gián, từ đâu ra và gián trong tủ lạnh, máy lạnh, lò vi sóng.

Trứng gián Mỹ khác trứng gián Đức ra sao?

Bọc trứng gián Mỹ to hơn, dài khoảng 8–10 mm, màu nâu đỏ sẫm gần đen, chứa 14–16 trứng và được gián cái dán vào chỗ kín gần nguồn ẩm như hố ga, gầm bồn rửa, khe tường nhà tắm. Gián Đức thì kéo bọc theo đuôi tới lúc gần nở, nên bọc rơi ngay trong tủ bếp.

Điểm khác này quyết định cách làm. Thấy bọc gián Đức trong tủ nghĩa là ổ ở ngay đó, phải xử lý khe tủ. Thấy bọc gián Mỹ dán ở góc nhà tắm hay gầm bồn rửa thì lo đường cống và chỗ ẩm: đậy nắp thoát sàn có lưới, trám khe ống, giữ khô gầm bồn. Bọc gián Mỹ dán chặt, nên dùng thìa nhựa cạy rồi cho vào túi kín, đừng bóp bằng tay.

Bếp nhà hàng thấy trứng gián thì làm khác nhà ở thế nào?

Bếp nhà hàng nhiều khe, nhiều thiết bị nóng, nên thấy một bọc trứng thường có nghĩa là đã có nhiều ổ ở gầm bếp, chân kệ inox, khe bàn sơ chế. Cần soi cả khu bếp, ghi sơ đồ điểm có bọc, và xử lý sau giờ đóng cửa để không dính khu nấu.

• Ghi sơ đồ: đánh dấu từng điểm có bọc, phân, xác để lần kiểm sau so lại.
• Gỡ bọc ở bề mặt tiếp xúc thực phẩm bằng giấy ướt, lau bằng nước xà phòng, không xịt thuốc lên bàn sơ chế.
• Chấm gel vào khe sâu như chân kệ, khung bàn inox, hộp điện thiết bị, cách xa khu đặt thực phẩm.
• Đặt bẫy keo theo dõi dưới gầm bếp, chân kệ khô, khu rửa; kiểm sau 7 ngày và 14 ngày.
• Lưu hồ sơ: ghi ngày xử lý, điểm có dấu gián, để trình khi có đoàn kiểm tra an toàn thực phẩm.

Với nhà hàng, quán ăn, bài đoàn kiểm tra an toàn thực phẩm thấy gián thì sao nói rõ những gì nên chuẩn bị.

Khi nào nên gọi người làm?

Nên gọi khi thấy bọc trứng ở nhiều tủ, khi gián non tiếp tục xuất hiện sau 3–4 tuần tự xử lý, khi có ổ trong khoang tủ lạnh, lò nướng âm tủ khó tháo, hoặc khi nhà có trẻ nhỏ và không muốn tự đặt gel. Kỹ thuật viên khảo sát không thu phí.

Đội kỹ thuật của Khử Trùng Toàn Cầu hút ổ lộ, bơm gel 0,1–0,3 g mỗi điểm ở lối ra vào ổ, đặt 2–4 bẫy keo giám sát, và kiểm lại ngày 7–14 để bổ sung gel cho lứa vừa nở. Nhà đã xịt nhiều loại thuốc thì kỹ thuật viên đổi gel khác hoạt chất. Xem trang dịch vụ diệt gián và cách nhận ra gián Đức.