Gián Mỹ: khoảng 4 cm, biết bay, ổ nằm dưới cống
Gián Mỹ dài khoảng 4 cm, nâu đỏ bóng, có viền vàng nhạt sau đầu và bay lướt được vài mét. Ổ nằm dưới cống thoát sàn, hố ga, phòng rác, không nằm trong tủ bếp. Một bọc 14–16 trứng, 6–12 tháng mới lớn, nên đàn tăng chậm nhưng nguồn từ cống thì không bao giờ cạn.
Con gián to bằng ngón tay cái, bò lên từ miệng thoát sàn nhà tắm lúc nửa đêm, thỉnh thoảng bay vù qua đèn: đó là gián Mỹ. Nó khác gián Đức ở chỗ không sống trong bếp, chỉ ghé qua bếp kiếm ăn rồi về cống.
Vì ổ ở dưới cống, mọi cách xử lý trên mặt sàn đều chỉ giết con đi lạc. Kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu khi gặp gián Mỹ sẽ mở nắp hố ga trước khi nhìn vào bếp. Trang này giải thích vì sao.
Nhận ra gián Mỹ bằng gì?
Cỡ thân là dấu đầu tiên: khoảng 4 cm, to nhất trong các loài gián sống gần người. Màu nâu đỏ bóng như cánh gián đánh vecni, sau đầu có một viền vàng nhạt hình vòng. Cánh dài trùm hết bụng, con lớn bay lướt được vài mét khi trời oi.
| Xem ở | Gián Mỹ | Gián phương Đông (dễ nhầm) |
|---|---|---|
| Cỡ thân | khoảng 4 cm | khoảng 25 mm |
| Màu | Nâu đỏ bóng, viền vàng nhạt sau đầu | Đen tuyền hoặc nâu đen, không viền |
| Cánh và bay | Cánh dài quá bụng, bay lướt được | Cánh ngắn, không bay |
| Leo tường nhẵn | Leo được kính, gạch men | Không leo được |
| Bọc trứng | 8 mm, nâu sẫm, 14–16 trứng | 10–12 mm, đen bóng, khoảng 16 trứng |

Gián Mỹ non dài 5–10 mm, nâu sẫm đồng màu, không sọc, chưa có cánh. Nếu thấy gián non cỡ này trong nhà tắm, ổ nằm ngay trong đường ống hoặc hố ga sát đó chứ không ở đâu xa. Gián nào bay được và bay cao tới đâu, đọc ở gián có bay được không và loài nào bay.
Gián Mỹ từ đâu bò vào nhà?
Ba đường: bò ngược lên qua miệng thoát sàn không có bẫy nước, chui qua khe chân cửa sau và cửa cuốn, hoặc bay vào cửa sổ có đèn ban đêm. Mùa mưa nước dâng trong cống đẩy cả đàn lên cùng lúc, nên tháng 6 tới tháng 10 số ca gián Mỹ tăng rõ.
- Phễu thoát sàn nhà tắm, sàn bếp: loại thoát sàn cũ không có bẫy nước là cửa mở suốt đêm. Đổ nước đầy bẫy hoặc thay phễu có nắp lật là chặn được ngay.
- Hố ga sân sau, rãnh thoát nước quanh nhà: ổ chính. Mở nắp hố ga ban ngày thường thấy gián bám thành từng mảng dưới nắp.
- Phòng rác, thùng rác ướt: nguồn ăn, nhất là ở toà nhà và chung cư có phòng rác tầng trệt.
- Khe chân cửa, cửa cuốn: gián Mỹ chỉ cần một khe hẹp. Gioăng cửa mòn là lối vào.

Nếu nhà anh chị thấy gián Mỹ đều đặn vài con mỗi tuần, gần như chắc chắn có một miệng thoát sàn hoặc hố ga hở. Tìm cái đó trước khi mua thuốc.
Gián Mỹ đẻ bao nhiêu và sống bao lâu?
Gián Mỹ cái đẻ 9–10 bọc trong đời, mỗi bọc 14–16 trứng, dán bọc vào khe ẩm gần nguồn ăn. Trứng nở sau 6–8 tuần, gián non lột xác 10–13 lần trong 6–12 tháng mới thành gián lớn. Gián lớn sống thêm 1–2 năm, ngắn hơn khi trời nóng.
| Giai đoạn | Kéo dài | Ở đâu |
|---|---|---|
| Bọc trứng | 6–8 tuần tới khi nở | Dán vào khe ẩm trong cống, gầm bồn, sau ván |
| Gián non | 6–12 tháng, 10–13 lần lột xác | Quanh ổ, ít khi lên nhà |
| Gián lớn | 1–2 năm, ngắn hơn khi trời nóng | Đi ăn xa 10–20 m, về ổ trước sáng |
So với gián Đức 100 ngày một đời, gián Mỹ chậm hơn 3–5 lần. Vì thế đàn trong một nhà ít khi bùng lên hàng trăm con, nhưng cống chung của cả dãy phố là nguồn cung không dứt. Xử lý một nhà mà cống dãy phố vẫn còn thì vài tuần sau lại có con mới lên.
Gián Mỹ mang mầm bệnh gì lên bàn ăn?
Gián Mỹ sống trong cống nên chân và bụng dính bùn cống, phân người, rác rữa. Mỗi đêm nó đi lên bếp, bò qua thớt, ly úp, khay gia vị rồi về cống. Vi khuẩn theo đó lên bàn: Salmonella, E. coli, Shigella, cả trứng giun. Cùng một con đường hai chiều, đêm nào cũng lặp lại.
- Ngộ độc thức ăn: thức ăn để hở qua đêm ở quán có gián Mỹ là nguồn tiêu chảy hay gặp nhất mà không ai nghĩ tới gián.
- Mùi: đàn gián Mỹ tiết mùi dầu ôi, hầm để xe và phòng rác có mùi này là dấu đàn đã đông.
- Dị ứng: xác và phân gián khô thành bụi, gây ngứa mắt và hen với người nhạy cảm, nhất là ở tầng hầm kín.
Với toà nhà và nhà máy, gián Mỹ còn là lý do đoàn kiểm tra hỏi sổ theo dõi hố ga và lịch định kỳ. Cống sạch trên giấy nhưng dưới nắp đầy gián là chuyện kỹ thuật viên gặp thường xuyên.
Xử lý gián Mỹ vì sao phải bắt đầu từ cống?
Vì ổ ở đó. Gel chấm trên bếp chỉ giết vài con đi lạc, còn hố ga sân sau vẫn nuôi cả đàn. Kỹ thuật viên mở từng nắp hố ga, phun tồn lưu vào thành hố và lòng rãnh, đặt bả hạt trong hộp bả cạnh miệng cống, rồi chặn đường lên bằng phễu thoát sàn có bẫy nước.
Ban ngày gián bám dưới nắp hố ga, nên mở nắp là biết ổ chính nằm ở đâu. Bả hạt để trong hộp cho nước mưa không trôi. Phần chặn đường lên gồm phễu thoát sàn có bẫy nước hoặc nắp lật, gioăng cửa và lưới lỗ thông hơi; toà nhà nhiều hố ga thì kiểm lại theo lịch định kỳ.

Toà nhà nhiều tầng hầm và hố ga xem cách làm ở cách xử lý gián cho toà nhà. Con gián nhỏ có sọc trong tủ bếp là loài khác, xem gián Đức; con đen bóng chậm chạp ở tầng hầm là gián phương Đông. Trang tổng quan các loài ở loài gián.
Về bài viết này
Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp và biên soạn.
Cách làm ra bài: Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp từ hồ sơ khảo sát và các buổi xử lý tại hiện trường; số liệu sinh học đối chiếu với tài liệu chuyên ngành.
Nguồn tham khảo
Thông tin và số liệu trên trang này đối chiếu với các tài liệu sau.
- Texas A&M AgriLife Extension. Cockroach Biology and Management (ENTO-037), ENTO-037, 2017. Truy cập lần cuối 24/09/2026.
- UF/IFAS (Đại học Florida). American Cockroach — UF/IFAS Cockroach Photographs CD-ROM · American Cockroach, Periplaneta americana — Featured Creatures (EENY-141/IN298), EENY-141/IN298, 2024. Truy cập lần cuối 24/09/2026.

















