Diệt gián rồi mà vẫn còn, vì sao?

Nhiều nhà kể chuyện giống nhau: đặt thuốc, thấy gián chết la liệt mấy ngày, yên được hai tuần, rồi gián nhỏ lại bò ra. Tự hỏi thuốc dỏm hay làm sai. Có lúc là làm sai thật, nhưng cũng có lúc mọi thứ đang đi đúng hướng, chỉ là chưa đủ thời gian. Phân biệt được hai trường hợp này giúp đỡ tốn tiền và đỡ bực mình.

Bài này đi qua từng lý do gián còn sau khi xử lý, mốc thời gian nào là bình thường, cách tự kiểm để biết lỗi nằm ở đâu, và khi nào cần đổi cách làm. Bài viết chủ yếu nói về gián Đức, loài hay "quay lại" nhất; phần gián Mỹ có mục riêng.

Diệt gián xong vẫn thấy gián có phải là thất bại không?

Chưa chắc. Trong 2–4 tuần đầu, thấy gián non nhỏ là bình thường vì bọc trứng không bị gel hay thuốc xịt diệt, vẫn nở đúng hạn. Thấy gián trưởng thành chết dần, gián non xuất hiện rồi cũng chết, là đang đúng hướng. Chỉ lo khi sau 4–6 tuần số gián không giảm.

Vì vậy, lịch kiểm lại ngày 7–14 rất quan trọng. Đó là lúc thấy được gel có bị ăn không, lứa non có xuất hiện không, và có cần chấm thêm không.

Vì sao bọc trứng làm gián quay lại?

Bọc trứng có vỏ cứng, thuốc không thấm vào. Gián Đức cái mang bọc theo tới gần lúc nở, nên dù gián mẹ chết, bọc vẫn có thể nở ra 30–40 con non sau khoảng 3–4 tuần. Lứa non này ăn gel còn lại trong khe thì chết, nếu gel đã hết hoặc bị lau thì chúng sống.

• Bọc trứng sót trong khe: nở sau 3–4 tuần.
• Gián mẹ chết khi đang mang bọc: bọc vẫn có thể nở.
• Gel đã hết trước khi lứa nở: lứa non không có gì để ăn phải.
• Bị lau mất chỗ gel: khi dọn dẹp, lau bếp.

Đây là lý do một lần xử lý gián Đức thường cần kiểm lại và chấm bổ sung. Bài trứng gián trong tủ bếp, cách nhận ra và gỡ bỏ có lịch theo dõi lứa nở 4 tuần.

Gel đặt sai chỗ thì gián có ăn không?

Gián ít khi đi xa ổ để tìm gel. Gel đặt giữa mặt tủ, trên sàn trống, cách ổ cả mét thì gián ít gặp, nhất là khi bếp có nhiều vụn thức ăn khác. Gel phải chấm ngay miệng khe có phân gián, trên đường gián đi, mỗi chấm 0,1–0,3 g, mỗi ổ 2–3 điểm.

Nhiều chấm nhỏ tốt hơn vài chấm to. Bếp nhà thường có 5–15 ổ trong vòng 2 m quanh bồn rửa và bếp nấu, nên nếu chỉ chấm 3–4 điểm, nhiều ổ không được xử lý. Xem cách tìm đủ ổ ở bài cách tìm ổ gián trong nhà bằng đèn pin và bẫy keo.

Xịt thuốc cạnh gel thì sao?

Gián né chỗ có mùi thuốc xịt, nên gel đặt gần chỗ vừa xịt thường còn nguyên. Bình xịt mua ở tiệm cũng làm gián chạy tán loạn, ổ chia nhỏ ra nhiều khe mới. Đây là lỗi hay gặp nhất khi tự xử lý: vừa chấm gel vừa xịt cho chắc ăn.

• Không xịt bình xịt trong vòng vài tuần sau khi chấm gel.
• Không dùng nước lau sàn có mùi mạnh lau chỗ có gel.
• Không rắc bột gần chỗ gel.
• Phun tồn lưu, nếu cần, đặt cách xa điểm gel, ở cổ cống, chân tường ngoài khu tủ.

Người làm nghề cũng tách hai cách này ra: gel đặt trong khe tủ, phun tồn lưu đặt ở chỗ khác như cổ cống, chân tường nhà tắm, để không làm gián né gel.

Gián có quen gel, quen thuốc không?

Có. Gián Đức sinh nhiều lứa mỗi năm, và nếu một nhà dùng mãi một loại gel, một số gián có thể không còn thích ăn loại gel đó hoặc chịu thuốc tốt hơn. Dấu hiệu là gel còn nguyên sau 7 ngày dù đặt đúng chỗ có phân, gián vẫn bò ngang qua gel mà không ăn.

Bài gián không ăn gel, phải làm sao nói kỹ hơn về chuyện gián né gel và cách đổi. Đổi gel không có nghĩa là gel cũ dỏm, mà là cho gián một thứ chúng chưa quen.

Bếp còn nhiều đồ ăn thì gel có kém đi không?

Có. Gel phải cạnh tranh với thức ăn khác trong bếp. Bếp còn dầu mỡ bám mặt bếp, vụn cơm dưới chân tủ, chén bát để qua đêm, thùng rác không nắp, thì gián có nhiều lựa chọn hơn gel và ăn gel ít hơn. Dọn bếp gọn là phần việc giúp gel làm việc.

• Mỗi tối: rửa chén bát, lau mặt bếp, đổ rác hoặc đậy nắp thùng rác.
• Mỗi tuần: lau quanh bếp ga, lò vi sóng, kệ gia vị.
• Đồ khô: cất trong hộp kín.
• Đồ ăn cho thú cưng: không để qua đêm.
• Nước: lau khô bồn rửa trước khi đi ngủ.

Dọn bếp không cần làm quá mức trong thời gian có gel. Chỉ cần tránh lau thẳng vào chấm gel, còn lại cứ giữ bếp gọn như bình thường.

Chỉ xử lý một phần nhà thì có sao?

Gián Đức không chỉ ở bếp. Khi ổ đông, gián lan sang tủ lavabo, tủ giày, sau tivi, router, hộp điện. Xử lý chỉ bếp thì các ổ phụ còn nguyên và vài tuần sau gián lại lan về bếp. Cần soi và chấm gel cả những chỗ ổ phụ, nhất là nơi có phân gián.

Bài gián trong tủ lạnh, máy lạnh, lò vi sóng xử lý sao nói cách xử lý ổ trong thiết bị điện mà không làm hỏng máy.

Gián từ căn bên, từ cống lên thì xử lý trong nhà có đủ không?

Không đủ nếu không chặn đường vào. Ở chung cư, gián đi qua hộp kỹ thuật, khe ống giữa các căn; ở nhà phố, gián Mỹ lên từ hố ga, rãnh. Xử lý trong căn xong mà không trám khe, không gắn nắp lưới, gián mới lại vào. Cần vừa xử lý trong nhà vừa chặn đường.

• Trám khe quanh ống xuyên sàn, xuyên tường, trong hộp kỹ thuật.
• Nắp thoát sàn có lưới, giữ nút nước trong phễu.
• Dán ron chân cửa nếu gián từ hành lang vào.
• Phối hợp với ban quản lý, hàng xóm, quán tầng dưới.

Nếu đặt bẫy theo điểm thấy gián nhiều nhất ở cửa hộp kỹ thuật, khe ống, là gián đang vào từ ngoài. Bài gián từ quán ăn tầng dưới lên nhà, làm sao chặn và bài chung cư phun rồi vẫn có gián nói về trường hợp này.

Gián Mỹ vẫn còn sau khi phun thì vì sao?

Gián Mỹ ổ chính ở cống, hố ga, không ở trong nhà. Phun trong nhà chỉ diệt con đã lên, không đụng tới nguồn. Nếu phễu thoát sàn không có nắp lưới, khô nước, hoặc hố ga sân không được xử lý, gián Mỹ vẫn lên mỗi đêm, nhất là sau mưa lớn khi cống đầy nước.

Bài gián Mỹ bò lên từ cống, chặn đường lên thế nào có từng bước chặn.

Tự kiểm để biết lỗi ở đâu thế nào?

Sau 2–3 tuần xử lý mà gián vẫn nhiều, đi qua 6 câu hỏi: gel còn hay hết, có xịt thuốc gần gel không, gel có bị lau không, gián là loài nào, bẫy cho thấy gián từ đâu, và đã soi đủ ổ phụ chưa. Mỗi câu trả lời chỉ ra một lỗi cụ thể và cách sửa.

1. Gel còn nguyên sau 7 ngày? Đặt sai chỗ, hoặc gián né, cần đổi gel.
2. Gel hết rất nhanh? Ổ đông, chấm thêm.
3. Có xịt thuốc, rắc bột gần gel? Ngừng xịt, chấm lại gel.
4. Gel bị lau mất? Đánh dấu chỗ gel, dặn người nhà không lau.
5. Gián là gián Mỹ to? Xử lý cống, phễu, hố ga.
6. Bẫy dính nhiều ở cửa hộp kỹ thuật? Gián từ ngoài vào, trám khe.
7. Đã soi tủ lạnh, lavabo, hộp điện? Nếu chưa, soi và chấm thêm.

Ghi kết quả bẫy keo theo tuần là cách rõ nhất để biết số gián có thật sự giảm hay không. Cảm giác thường đánh lừa: một đêm thấy 3 con có thể làm mình nghĩ gián nhiều hơn tuần trước.

Mẹo dân gian có làm gián quay lại nhanh hơn không?

Một số mẹo làm việc xử lý kém đi. Rắc bột giặt, xịt nước pha xà phòng, đặt bia, baking soda pha đường khắp nơi tạo thêm "thức ăn" hoặc mùi lạ, gián né khu đó và tìm chỗ khác. Mẹo đuổi bằng mùi như sả, tỏi, long não làm gián tránh chỗ đặt, không làm ổ mất đi.

Các mẹo này được đánh giá chi tiết ở bài diệt gián bằng bia và bột giặt có hiệu quả không và bài tự diệt gián tại nhà bằng baking soda.

Bao lâu thì nên đánh giá lại cách làm?

Kiểm lần 1 sau 7 ngày, lần 2 sau 14 ngày. Đánh giá cuối sau 4–6 tuần, đủ cho lứa trứng nở và ăn gel. Nếu sau 6 tuần bẫy vẫn bắt nhiều gián như ban đầu, cần đổi cách: đổi gel khác, soi lại ổ, chặn đường vào, hoặc gọi người làm.

Cùng nhóm bài về gián, anh chị có thể đọc thêm gián không ăn gel, phải làm sao và gián chui vào tai, phải làm gì ngay.

Nhà hàng, quán ăn diệt gián rồi vẫn còn thường do đâu?

Bếp nhà hàng nhiều khe, thiết bị, hàng nhập mỗi ngày, nên gián quay lại vì ba lý do: hàng và thùng carton mang gián mới vào, ca dọn dẹp lau mất gel, và xử lý không đủ chỗ như gầm bếp nóng, khung kệ inox, hộp điện thiết bị. Bếp quán cần lịch định kỳ, không chỉ một lần.

Một quán ăn đông khách có thể có gián mới mỗi tuần theo hàng nhập. Vì vậy với bếp quán, câu hỏi không phải "xử lý một lần cho hết" mà là giữ số gián ở mức gần như bằng không bằng kiểm định kỳ mỗi tháng và bẫy giám sát. Bài gián nhà hàng quay lại, sai ở khâu nào phân tích từng khâu trong bếp.

Thuê người làm rồi vẫn còn gián thì hỏi lại gì?

Hỏi đơn vị đã làm năm điều: chấm gel ở điểm nào, có phiếu không; dùng gel gì, có đổi hoạt chất không; có phun tồn lưu không và phun ở đâu; lịch kiểm lại ngày nào; và bảo hành ra sao. Câu trả lời cho biết lỗi nằm ở cách làm hay ở nguồn gián mới.

• Phiếu điểm gel: biết chỗ nào đã chấm, chỗ nào sót.
• Loại gel: nếu dùng mãi một loại, đề nghị đổi.
• Phun tồn lưu: có phun gần chỗ gel không, có làm gián né không.
• Lịch kiểm lại: kiểm ngày 7–14 là cần thiết với gián Đức.
• Bảo hành: thời hạn, điều kiện, cách báo khi gián còn.

Gián còn sau lần xử lý đầu không có nghĩa đơn vị làm sai, nhưng một đơn vị làm nghề đúng sẽ có câu trả lời rõ cho cả năm câu này và hẹn lại để chấm bổ sung. Bài đặt bả gián bao lâu thì thấy kết quả cho mốc thời gian để so sánh.

Khi nào nên gọi người làm?

Nên gọi khi đã tự xử lý 4–6 tuần mà gián không giảm, khi gel còn nguyên dù đặt đúng chỗ, khi có ổ trong thiết bị âm tủ, trần thạch cao, hoặc khi gián từ nhiều nguồn cùng lúc. Kỹ thuật viên khảo sát không thu phí, xem lại chỗ gel cũ trước khi làm.

Đội kỹ thuật của Khử Trùng Toàn Cầu soi lại từng ổ, đổi gel có hoạt chất khác khi gián đã quen, chấm 0,1–0,3 g mỗi điểm vào đúng miệng khe, đặt phun tồn lưu cách xa điểm gel, đánh dấu điểm trên phiếu và kiểm lại ngày 7–14 theo phiếu. Lần xử lý lẻ có bảo hành 1–3 tháng tuỳ gói. Xem trang dịch vụ diệt gián, đặc điểm loài ở gián Đức, và giá tại bảng giá diệt gián nhà ở.