Gián có biết bay không, vì sao hay lao vào nhà?

Loài gián nào bay được, loài nào không?

Trong các loài gián sống trong nhà ở TP.HCM, gián Mỹ hay bay nhất, và cũng chỉ bay lướt vài mét. Gián Đức có cánh nhưng không bay. Gián phương Đông cánh ngắn, gián non chưa có cánh. Loài bay giỏi là gián châu Á sống ngoài sân. Biết loài là biết nên chặn cửa sổ hay chặn khe.

Dòng cuối bảng đáng chú ý nhất: thấy gián nhỏ chưa có cánh trong nhà nghĩa là chúng nở tại chỗ, tức ổ đã ở bên trong chứ không phải mới bay vào. Phân biệt gián Đức với gián Mỹ bằng mắt có ở bài gián Đức và gián Mỹ khác nhau thế nào, trú ở đâu. Con gián nhỏ bay vào đèn hiên lúc chập tối lại thường là gián châu Á, trông như gián Đức nhưng bay giỏi.

Gián Mỹ bay kiểu gì và bay được bao xa?

Gián Mỹ bay lướt chứ không bay vọt lên: nó leo lên cao rồi xoè cánh lướt xuống, đi được vài mét mỗi lần. Chúng bay nhiều khi trời oi và sau mưa, lúc nước dâng trong cống đẩy cả đàn lên. Tháng 6 tới tháng 10 vì thế là mùa gặp gián Mỹ bay vào nhà nhiều nhất.

Vì bay kém và khó đổi hướng, khi hoảng gián Mỹ thường lao theo luồng gió, trông như lao vào người dù không cố ý. Gián Mỹ lớn đi kiếm ăn xa 10–20 m quanh ổ rồi về trước sáng, nên con bay vào nhà thường có ổ trong một hố ga gần đó. Ở nhà trũng, gián Mỹ còn bò lên qua thoát sàn sau mỗi trận mưa, xem cách chặn gián lên sau mưa ở nhà trũng. Đặc điểm loài có ở trang gián Mỹ: gián to nâu đỏ bò lên từ cống.

Vì sao gián bay vào nhà?

Gián bay vào nhà chủ yếu vì chỗ ở bên ngoài bị động hoặc quá nóng, không phải vì nhà bật đèn. Sau mưa lớn, nước dâng trong cống và hố ga đẩy gián Mỹ lên mặt đất. Trời oi chúng đi lại nhiều hơn, leo lên tường, thân cây rồi lướt vào cửa sổ gần nhất.

Đèn chỉ hút một loài. Tài liệu của Đại học Florida ghi gián châu Á bay về phía đèn và bề mặt sáng màu từ lúc mặt trời lặn, còn gián Mỹ tránh ánh sáng, ban ngày nấp gần ống nước, bồn rửa, bồn cầu. Con gián nhỏ lao vào bóng đèn hiên vì vậy thường là gián châu Á. Con gián to đậu trên tường phòng khách là gián Mỹ đi lạc từ cống, hoặc từ cây có cành chìa sát mái.

Vào được rồi, gián ở lại vì trong nhà có đúng thứ nó cần: nước đọng dưới bồn rửa, khe ấm sau tủ lạnh, mùi thức ăn. Thứ nào hút gián mạnh nhất, và ánh sáng có vai trò gì, có ở bài gián bị thu hút bởi mùi, nước hay ánh sáng.

Vì sao gián Đức có cánh mà không bay?

Vì lối sống của gián Đức gắn chặt với khe hẹp trong bếp chứ không cần đi xa. Cánh phủ kín lưng nhưng cơ bay yếu, nên chúng chỉ xoè cánh lướt nhẹ khi rơi từ trên cao. Bù lại chúng chạy rất nhanh và lọt khe chỉ 0,8–4,8 mm, đủ để thân áp cả lưng lẫn bụng.

Đó là lý do bình xịt thường trượt: con vật biến vào khe trước khi tia thuốc tới. Gián Đức cũng không tự bò từ ngoài đường vào, mà đi theo thùng hàng hay thiết bị cũ. Cách nhận và chỗ trú của loài này có ở trang gián Đức: hai sọc lưng, ổ trong tủ bếp.

Gián lên được tầng cao bằng cách nào nếu không bay giỏi?

Gián lên tầng cao chủ yếu bằng cách bò theo hộp kỹ thuật, trục ống thoát nước và theo thùng hàng mang lên, không phải bay. Gián Mỹ leo được kính và gạch men nên bò dọc ống lên nhiều tầng. Gián Đức đi theo ống nước và hộp điện từ căn này sang căn khác trong chung cư.

Vì vậy căn hộ tầng cao vẫn có gián dù cửa sổ đã có lưới. Chỗ cần soi là phễu thoát sàn nhà tắm, lỗ luồn ống quanh bồn rửa và hộp kỹ thuật cạnh cửa. Đường gián vào căn hộ và chỗ chặn có ở bài gián trong căn hộ đến từ đâu và chặn ở chỗ nào. Vì sao gián bò được trên kính và ống dựng đứng thì xem gián chạy nhanh và bám tường nhờ đâu.

Gián bay vào nhà theo những lối nào?

Gián bay vào nhà hầu hết là gián Mỹ, và chúng chọn lối hở gần chỗ vừa leo lên: cây sát nhà, tường rào, mái nhà bên. Năm lối dưới đây gần như đủ mọi trường hợp. Với nhóm này lưới chắn có tác dụng thật, còn với gián Đức thì lưới không giúp gì vì nguồn nằm bên trong.

• Cửa sổ và ban công tầng thấp sát cây hoặc sát mái nhà bên.
• Ô thoáng nhà tắm và lỗ thông gió không có lưới.
• Cửa ra vào để mở lúc chập tối, nhất là sau cơn mưa.
• Cây và bụi rậm sát nhà, nơi gián leo lên rồi lướt vào.
• Hố ga và cống hở ngoài sân khi bị động.

Thấy gián bay trong nhà nói lên điều gì?

Thấy một hai con gián bay vào buổi tối thường là gián Mỹ lạc từ ngoài vào, chưa nói lên điều gì nghiêm trọng. Điều cần để ý là tần suất: tối nào cũng có vài con thì nguồn nằm ngay sát nhà, thường là một hố ga hở hay một phễu thoát sàn không có bẫy nước.

Ngược lại, thấy gián nhỏ chạy trong bếp giữa ban ngày là dấu hiệu nặng hơn nhiều: đó là gián Đức định cư, ổ đã đông tới mức chỗ trú không còn đủ. Trường hợp này bịt khe và chấm gel mới là việc chính. Muốn biết ổ ở đâu, tắt đèn bếp 10 phút rồi bật lại và nhìn gián chạy về hướng nào.

Nên bịt khe hay lắp lưới trước, và khi nào cần người làm?

Xác định loài trước rồi mới chọn. Gián nhỏ, nhanh, trú trong khe thiết bị bếp là gián Đức: ưu tiên bịt khe, trám cổ ống. Gián lớn xuất hiện ở phòng khách, ban công vào buổi tối, nhất là sau mưa, là gián Mỹ: ưu tiên lưới chắn, đậy nắp hố ga, thay phễu thoát sàn có bẫy nước.

Nên gọi người làm khi thấy gián ban ngày, khi số gián không giảm sau 2 tuần cắt nguồn và bịt khe, hoặc khi nguồn nằm ở cống chung của toà nhà. Lượt đầu làm số gián giảm rõ, nhưng cống chung vẫn đưa con mới lên nên cần kiểm lại bằng bẫy keo sau 14 ngày và theo lịch sau đó. Buổi làm của kỹ thuật viên bên công ty chia theo loài: gián Mỹ thì phun tồn lưu quanh miệng phễu thoát sàn, nắp hố ga và chân tường tầng trệt, đúng lối chúng bò lên sau mưa; gián Đức thì chấm gel và rắc thuốc bột vào khe tủ bếp, chân bàn rỗng. Gián trúng thuốc chết từ từ nên còn kịp mang thuốc về ổ. Chỗ trú và cách chặn theo từng loại nhà có ở gián trong nhà ở, căn hộ: chỗ trú và cách kiểm soát; buổi làm gồm những gì, xem xử lý gián Mỹ bay vào nhà sau mưa.