Gián phương Đông: đen bóng, không bay, không leo tường nhẵn

Nhận ra gián phương Đông bằng gì?

Màu là dấu đầu tiên: đen tuyền hoặc nâu đen, bóng như sơn, không sọc, không viền sáng sau đầu. Thân khoảng 25 mm, bè và dày hơn gián Mỹ. Con đực có cánh nâu sẫm che 2/3 bụng, con cái chỉ có hai mấu cánh ngắn. Cả hai không bay, bò chậm, trượt trên gạch men bóng.

Vì không leo được tường nhẵn, gián phương Đông hay bị kẹt trong bồn rửa, bồn tắm, chậu inox có thành trơn. Sáng ra thấy một con nằm trong bồn không lên được là dấu nhận dạng khá chắc.

Vì sao gián phương Đông chỉ ở chỗ ẩm và thấp?

Loài này chịu khô kém nhất trong ba loài gián nhà. Nó cần độ ẩm cao và chỗ mát, thiếu nước uống trực tiếp thì chết trong vòng 2 tuần. Vì vậy ổ luôn bám vào chỗ có nước đọng: rãnh thoát nước, chân tường tầng hầm thấm, gầm bồn rửa có ống rò, hố đồng hồ nước.

• Tầng hầm toà nhà, hầm để xe: mát, tối, có rãnh thu nước và vết thấm chân tường.
• Rãnh thoát nước quanh nhà xưởng, kho: lá mục và bùn lắng trong rãnh là chỗ ở lẫn chỗ ăn.
• Gầm bồn rửa, gầm máy giặt: chỉ khi có ống rò nước hoặc sàn đọng nước.
• Ngoài trời: dưới đống lá mục, gỗ ẩm, lớp mùn bồn hoa, nắp hố van nước.

Điểm này quyết định cách xử lý: làm khô được chỗ nó ở thì đàn tự bỏ đi hoặc chết, còn chỗ ẩm vẫn còn thì thuốc chỉ có tác dụng tạm.

Gián phương Đông đẻ và lớn chậm ra sao?

Gián cái tạo bọc trứng đen bóng, chứa khoảng 16 trứng, mang theo khoảng 30 giờ rồi thả vào khe ẩm gần thức ăn. Trứng ấp khoảng 60 ngày. Gián non lột xác 7–10 lần trong 1–2 năm mới lớn, gián lớn sống 5–6 tháng. Một đời mẹ đẻ khoảng 8 bọc.

Đàn tăng chậm, nên khi đã thấy nhiều gián phương Đông trong hầm thì ổ đó đã ở đấy ít nhất một năm, thường từ lúc xây xong và có chỗ thấm. Xử lý xong không thấy lại nhanh như gián Đức, nhưng bọc trứng thả trong khe ẩm vẫn nở sau 2 tháng nếu chỗ ẩm chưa được sửa.

Gián phương Đông hôi và bẩn hơn gián khác ở điểm nào?

Trong ba loài, gián phương Đông tiết mùi mạnh nhất: mùi tanh dầu ôi từ tuyến trên thân, đàn đông thì cả tầng hầm có mùi. Nó lội bùn cống và rác mục cả đời nên mang Salmonella, E. coli, Campylobacter và bào tử nấm lên sàn kho, pallet hàng, thùng thực phẩm để dưới thấp.

• Hàng để sàn kho: bao đường, bao bột, thùng carton đặt sát rãnh nước bị gián bò qua mỗi đêm.
• Mùi ám hàng hoá: mùi dầu ôi bám vào thùng giấy và bao vải, khách nhận hàng ngửi thấy trước khi mở.
• Bụi dị ứng ở tầng hầm kín: xác lột và phân khô thành bụi, người làm việc dưới hầm lâu bị ngứa mũi, hen.

Nhà máy thực phẩm và kho lạnh có tầng hầm là nơi loài này gây rắc rối với đoàn kiểm tra nhiều nhất, vì phân gián nằm ngay cạnh pallet hàng.

Xử lý gián phương Đông bắt đầu từ cắt ẩm như thế nào?

Sửa chỗ rò trước, thuốc sau. Kỹ thuật viên dùng máy đo độ ẩm tìm vết thấm chân tường và ống rò, chủ nhà sửa xong mới phun tồn lưu vào rãnh thoát nước, chân tường hầm, đặt bả hạt trong hộp bả ở đường đi. Không sửa ẩm thì 2 tháng sau bọc trứng trong khe lại nở.

Cùng lúc là dọn chỗ trú: vét bùn và lá mục trong rãnh, dời gỗ ẩm và thùng hàng khỏi chân tường, trám khe nứt chân móng, gắn gioăng chân cửa. Bọc trứng loài này nở muộn, khoảng hai tháng sau mới ra lứa mới, nên toà nhà có hầm đi theo lịch kiểm định kỳ mỗi tháng một lần để bắt kịp các lứa nở muộn đó.

Toà nhà có tầng hầm xem cách làm ở cách xử lý gián cho toà nhà, nhà xưởng ở cách xử lý gián cho nhà máy, kho. Con nâu đỏ bay được là gián Mỹ, con nhỏ có sọc trong bếp là gián Đức; bảng so cả bốn loài ở trang loài gián.