Diệt gián chung cư, tòa nhà: phòng rác, trục ống, hầm xe và đợt làm cả tầng cùng cư dân
Diệt gián chung cư cần làm hai phần cùng lúc: phần chung do ban quản lý lo gồm phòng rác, ống đổ rác, trục kỹ thuật, hầm, hố ga; phần căn hộ là tủ bếp, hộp gen, thoát sàn. Làm theo đợt cả tầng hoặc cả block trong một ngày để gián không chạy sang căn bên cạnh.
Ban quản lý vừa phun cả toà nhà tuần trước, vậy mà nhóm cư dân lại có người đăng ảnh gián trong bồn rửa, kèm câu hỏi "tiền phí quản lý dùng vào đâu". Cư dân căn 1205 tự gọi người làm riêng, gián căn 1205 giảm, căn 1204 và 1206 lại thấy nhiều hơn. Ở chung cư, gián không thuộc về căn nào: chúng đi qua phòng rác, trục ống, khe tường chung.
Trang này dành cho ban quản lý toà nhà, ban đại diện cư dân và cư dân: gián ở chung cư sống ở đâu, phần chung làm gì, phần căn hộ làm gì, làm theo đợt cả tầng ra sao, thông báo cư dân thế nào, và giữ giấy tờ gì. Cách nhìn cả toà nhà với mọi loài côn trùng có ở kiểm soát côn trùng toà nhà.
Diệt gián chung cư bắt đầu từ phần chung hay căn hộ?
Bắt đầu từ phần chung, vì đó là nơi gián Mỹ sống đông và gián Đức đi qua lại giữa các căn: phòng rác mỗi tầng, ống đổ rác, trục kỹ thuật, hầm xe, hố ga, khu thương mại tầng trệt. Sau đó làm căn hộ theo đợt cả tầng; làm từng căn lẻ thì gián chạy sang căn bên.
| Phần | Ai lo | Gián hay gặp |
|---|---|---|
| Phòng rác tầng, ống đổ rác | Ban quản lý | Gián Đức, gián Mỹ |
| Trục kỹ thuật, hộp gen hành lang | Ban quản lý | Gián đi giữa các tầng |
| Hầm xe, hố ga, trạm bơm | Ban quản lý | Gián Mỹ sống đông |
| Khu thương mại tầng trệt | Đơn vị thuê | Nguồn cho cả trục nếu không làm |
| Bếp, nhà tắm, hộp gen trong căn | Cư dân | Gián Đức |

Phun định kỳ hành lang, sảnh mỗi tháng là việc nhiều toà nhà đã làm, nhưng gần như không chạm tới gián Đức trong phòng rác tầng, tủ điện tầng, và các căn hộ. Đó là lý do toà nhà phun đều mà cư dân vẫn báo gián.
Ban quản lý cần một sơ đồ phần chung, mỗi tầng một trang: phòng rác, tủ điện, hộp kỹ thuật, điểm gel, bẫy. Có sơ đồ mới biết tầng nào là nguồn.
Phòng rác, ống đổ rác xử lý thế nào?
Phòng rác mỗi tầng và ống đổ rác chạy suốt toà nhà là nơi gián có đủ thức ăn, nước, chỗ trú. Rửa phòng rác hằng ngày; chấm gel ở khe chân tường, khe cửa ống rác, phun tồn lưu buồng gom rác tầng hầm; cửa ống rác đóng kín.
- Phòng rác tầng: gel ở khe chân tường, khe cửa; bẫy keo ở góc.
- Cửa ống đổ rác: gioăng kín, lò xo đóng tự động còn tốt.
- Buồng gom rác hầm: rửa hằng ngày, phun tồn lưu chân tường, thoát sàn có nắp lưới.
- Thùng rác: có nắp, rửa sau mỗi lần thu; không để túi rác ngoài thùng.
- Ống đổ rác: súc rửa định kỳ theo lịch kỹ thuật toà nhà.

Cư dân bỏ rác ướt không buộc kín, đổ thức ăn thừa thẳng xuống ống rác là nguồn ăn lớn cho gián. Thông báo nhắc buộc kín túi rác, không đổ chất lỏng, kèm ảnh phòng rác sạch sau khi làm, thường được cư dân hưởng ứng hơn mọi lời nhắc chung chung.
Toà nhà không có ống đổ rác, cư dân mang rác xuống điểm tập kết thì điểm đó là phần cần làm kỹ nhất, cùng lối đi từ thang máy tới điểm tập kết.
Trục kỹ thuật, hộp gen: gián đi giữa các tầng ra sao?
Trục kỹ thuật chứa ống nước, ống thoát, cáp điện chạy suốt chiều cao toà nhà. Chỗ ống xuyên sàn mỗi tầng thường hở vài centimet: gián đi qua đó, rồi vào căn hộ qua hộp gen nhà tắm, bếp. Trám khe khi bảo trì, gel ở miệng hộp kỹ thuật, bẫy keo trong hộp.
| Chỗ | Làm gì | Ai làm |
|---|---|---|
| Khe ống xuyên sàn trong trục | Trám vật liệu chống cháy | Kỹ thuật toà nhà |
| Cửa hộp kỹ thuật hành lang | Đóng kín, gel ở khe cửa | Đội diệt gián |
| Hộp gen trong căn hộ | Gel ở miệng hộp, trám khe ống | Cư dân, đội diệt gián |
| Ống thoát chung | Kiểm rò rỉ; nước rò là nguồn nước cho gián | Kỹ thuật toà nhà |

Khi nhiều căn cùng một cột dọc (01, 11, 21... hay cùng số đuôi) báo gián, gần như chắc chắn nguồn là trục kỹ thuật chung của cột đó. Xử lý trục và đợt các căn trong cột cùng lúc thì hiệu quả hơn nhiều so với làm từng căn khi có báo.
Ống thoát bị rò trong trục làm ẩm, có nước đọng: gián Mỹ sống rất tốt. Kỹ thuật toà nhà kiểm rò rỉ trong trục định kỳ cũng là một phần của diệt gián.
Hầm xe, hố ga, trạm bơm: chặn gián Mỹ thế nào?
Gián Mỹ ở chung cư sống chủ yếu trong hầm: hố ga, trạm bơm nước thải, bể tách mỡ của khu thương mại, rãnh thoát nước hầm. Phun tồn lưu chân tường hầm, quanh miệng hố ga; hạt bả trên gờ trong hố ga; nắp đậy kín; thoát sàn sảnh có nắp lưới.
- Hố ga hầm: hạt bả trên gờ bên trong, phun quanh miệng, đậy kín.
- Trạm bơm nước thải: phun chân tường phòng bơm, khe ống.
- Rãnh thoát nước hầm: vét rác, phun dọc rãnh lúc ít xe.
- Bể tách mỡ khu thương mại: nắp khít, hút đúng lịch.
- Thang máy, thang bộ xuống hầm: khe chân cửa, gioăng; gián Mỹ lên theo đây.

Hầm toà nhà có hàng chục hố ga. Ghi số từng hố trên sơ đồ, đánh dấu hố nào nắp hỏng, hố nào hay có gián, để lượt sau làm kỹ hơn ở những hố đó.
Mùa mưa, nước dâng trong hố ga đẩy gián Mỹ lên sảnh, thang máy, nhà vệ sinh tầng trệt. Lượt định kỳ trước mùa mưa nên kiểm kỹ nắp hố ga và thoát sàn tầng trệt.
Vì sao một căn làm riêng thì gián quay lại?
Vì căn hộ chung cư dính liền nhau qua tường, trần, sàn, hộp gen, ống. Khi một căn đặt thuốc, gián né mùi và đi sang căn bên qua những khe đó; vài tuần sau, khi căn đó hết thuốc, gián từ căn bên lại sang. Cả tầng cùng làm trong một ngày thì gián không còn chỗ để dời.
| Cách làm | Chuyện xảy ra sau 4–6 tuần |
|---|---|
| Một căn tự xịt | Gián dời sang 2 căn hai bên, rồi quay lại |
| Một căn đặt gel đúng | Căn đó giảm; căn bên vẫn là nguồn |
| Cả tầng cùng ngày | Cả tầng giảm, ít nguồn mới |
| Cả tầng cộng trục kỹ thuật | Giảm bền, chỉ còn nguồn từ hàng hoá |

Khe quanh ống máy lạnh, ống nước, dây điện xuyên tường giữa hai căn thường rộng 5–10 mm, đủ cho gián Đức trưởng thành đi qua. Một ổ gián Đức trong căn ít người ở có thể cấp gián cho cả tầng trong nhiều tháng mà chủ căn không biết.
Vì vậy diệt gián chung cư bền chỉ khi toà nhà, cư dân và chủ căn cho thuê cùng tham gia. Ban quản lý là người duy nhất có thể đứng ra gom các bên lại, lên lịch, và công bố kết quả để những căn chưa làm thấy lý do tham gia đợt sau.
Căn hộ tự làm gì trong bếp, nhà tắm?
Cư dân lo phần trong căn: soi tủ bếp, gầm bồn rửa, chân tủ lạnh tìm ổ gián Đức, chấm gel ở cửa ổ; thay nắp thoát sàn nhà tắm, ban công bằng nắp lưới; trám khe hộp gen, khe ống xuyên tường. Không xịt thuốc lung tung trong căn, vì gián chỉ chạy sang căn bên rồi quay lại.
| Chỗ trong căn | Việc nên làm |
|---|---|
| Tủ bếp, gầm bồn rửa | Gel ở bản lề, quanh ống |
| Tủ lạnh, lò vi sóng | Đổ khay nước, gel ở chân tủ |
| Thoát sàn nhà tắm, ban công | Nắp lưới, xả nước khi đi xa về |
| Hộp gen, ống máy lạnh | Trám khe quanh ống |
| Thùng carton hàng online | Bóc ngoài cửa, bỏ ngay |

Cách làm chi tiết trong một căn hộ, từ tủ bếp tới nhà tắm, có ở trang diệt gián nhà ở. Ở chung cư, điểm khác là phải làm cùng lúc với đợt của toà nhà thì mới bền.
Căn hộ cho thuê, căn ít người ở thường là nguồn gián âm thầm của cả tầng. Ban quản lý nên có số liên lạc của chủ căn để mời tham gia đợt làm chung.
Cư dân mới dọn vào nên soi tủ bếp, gầm bồn rửa, hộp gen ngay hôm nhận nhà, trước khi xếp đồ. Căn bàn giao từ chủ đầu tư thường sạch, nhưng căn mua lại hay thuê lại có thể đã có ổ gián Đức từ người ở trước. Thấy phân đen, vỏ lột, bao trứng thì báo ban quản lý và xử lý trước khi dọn đồ vào, vì lúc tủ còn trống làm nhanh và kỹ hơn rất nhiều.
Làm theo đợt cả tầng, cả block như thế nào?
Đợt làm cả tầng: ban quản lý thông báo trước 5–7 ngày, cư dân đăng ký giờ, đội kỹ thuật làm phần chung của tầng rồi lần lượt từng căn trong cùng một ngày. Căn nào không có người ở nhà thì hẹn bù trong tuần. Hai tuần sau có lượt kiểm lại cả tầng.
- Thông báo: ngày làm, giờ từng nhóm căn, việc cư dân cần chuẩn bị.
- Đăng ký: cư dân chọn khung giờ; ban quản lý gom danh sách.
- Ngày làm: phòng rác, tủ điện, hộp kỹ thuật tầng trước; rồi từng căn.
- Căn vắng: hẹn bù trong 7 ngày.
- Kiểm lại: sau 7–14 ngày, đếm bẫy phần chung, hỏi cư dân.

Toà nhà lớn có thể làm theo block hoặc theo cột dọc nếu nguồn là trục kỹ thuật. Ưu tiên những tầng, cột có nhiều báo nhất, rồi mở rộng dần.
Một đợt làm cả tầng khoảng 20–30 căn thường mất một ngày với 2–3 kỹ thuật viên. Chi phí phần căn hộ có thể do cư dân trả theo căn hoặc trích quỹ, tuỳ toà nhà.
Thông báo cư dân thế nào cho mọi người cùng làm?
Thông báo nói rõ: vì sao phải làm cùng lúc, cư dân cần làm gì, cách làm an toàn ra sao. Kèm lịch theo nhóm căn, số đăng ký, và một hai tấm ảnh phòng rác, trục kỹ thuật trước khi làm để cư dân thấy nguồn gián nằm ở phần chung, không phải lỗi của căn nào.
- Vì sao cùng lúc: gián đi qua trục, khe tường; một căn làm thì gián chạy sang căn bên.
- Cư dân chuẩn bị: rửa chén, cất đồ ăn, không xịt thuốc 3–5 ngày trước.
- An toàn: gel không mùi trong khe kín; không phun trong căn có trẻ nhỏ nếu không cần.
- Sau khi làm: không lau điểm gel, báo ban quản lý nếu còn thấy gián.

Nhóm chat cư dân là nơi tin đồn lan nhanh nhất. Ban quản lý đăng kết quả sau mỗi đợt: số căn đã làm, số bẫy phần chung trước và sau, việc cư dân cần tiếp tục làm. Con số cụ thể làm cư dân tin hơn câu "toà nhà đã phun".
Cư dân không muốn cho người vào căn thì vẫn có thể tự làm theo hướng dẫn cùng ngày, ban quản lý phát gel và bẫy keo nếu toà nhà chọn cách đó.
Khu thương mại, nhà hàng tầng trệt ảnh hưởng ra sao?
Nhà hàng, quán cà phê, siêu thị mini ở tầng trệt, tầng thương mại có bếp, kho, rác thực phẩm: nguồn gián rất lớn cho cả toà nhà qua trục ống, hố ga chung. Ban quản lý nên yêu cầu đơn vị thuê có chương trình riêng, gửi phiếu lượt, làm cùng đợt toà nhà.
| Việc | Ai làm |
|---|---|
| Bếp, kho của nhà hàng | Đơn vị thuê, có phiếu lượt |
| Bể tách mỡ, hố ga chung | Ban quản lý |
| Điểm rác của khu thương mại | Ban quản lý, đơn vị thuê cùng giữ sạch |
| Ngày xử lý | Phối hợp cùng đợt của toà nhà |

Điều khoản kiểm soát côn trùng trong hợp đồng thuê mặt bằng thương mại là cách chắc nhất. Không có điều khoản, ban quản lý chỉ có thể nhắc, và gián từ bếp nhà hàng vẫn đi lên các tầng.
Cách làm trong bếp nhà hàng có ở trang diệt gián nhà hàng; ban quản lý có thể gửi trang này cho đơn vị thuê tham khảo.
Toà văn phòng, toà hỗn hợp khác chung cư chỗ nào?
Toà văn phòng không có bếp trong từng đơn vị nhưng có pantry mỗi công ty, căng tin, khu ẩm thực. Toà hỗn hợp có cả căn hộ, văn phòng, thương mại. Nguyên tắc như nhau: ban quản lý lo phần chung, đơn vị thuê lo phần mình, làm cùng đợt.
| Kiểu toà | Nguồn gián chính | Lưu ý |
|---|---|---|
| Chung cư | Bếp căn hộ, phòng rác tầng | Đợt cả tầng với cư dân |
| Toà văn phòng | Pantry công ty, căng tin | Làm ngoài giờ, cuối tuần |
| Toà hỗn hợp | Khu ẩm thực, căn hộ, pantry | Lịch riêng từng phần, cùng một sơ đồ |
| Ký túc xá, nhà trọ nhiều tầng | Bếp chung, phòng ở | Làm cả dãy một lần |

Toà văn phòng có nhà vệ sinh chung mỗi tầng: gián Mỹ ở đây là phần ban quản lý. Pantry trong văn phòng thuê là phần công ty thuê. Cách làm chi tiết cho văn phòng có ở trang diệt gián văn phòng.
Toà hỗn hợp nên có một sơ đồ chung, chia màu theo phần, để mỗi bên biết điểm nào là của mình và kết quả đếm bẫy của cả toà.
Gel, bẫy, thuốc phun: dùng gì ở khu nào?
Phần chung có người qua lại như sảnh, hành lang, thang máy: chỉ bẫy keo kín, gel ở khe tủ điện, hộp kỹ thuật. Phòng rác: gel ở khe, phun chân tường buồng gom rác dưới hầm. Hầm, hố ga, trạm bơm: phun tồn lưu, hạt bả. Căn hộ: gel ở cửa ổ, không phun nếu có trẻ nhỏ.
| Khu | Được dùng | Không nên |
|---|---|---|
| Sảnh, hành lang, thang máy | Bẫy keo kín, gel ở tủ điện | Phun trong giờ cư dân đi lại |
| Phòng rác tầng | Gel ở khe, bẫy keo | Để túi rác ngoài thùng |
| Hầm, hố ga, trạm bơm | Phun tồn lưu, hạt bả | Đổ thuốc xuống nước |
| Căn hộ | Gel ở cửa ổ, bẫy keo | Xịt khắp căn |

Mọi chế phẩm dùng trong toà nhà có số đăng ký lưu hành; ban quản lý giữ danh sách, phiếu an toàn hoá chất để trả lời khi cư dân hỏi.
Phun ở hầm, phòng rác làm vào giờ ít người, ví dụ 10–15 giờ ngày thường, và đặt biển báo khu vừa xử lý tới khi khô.
Giấy tờ gì ban quản lý cần giữ?
Ban quản lý nên giữ sơ đồ phần chung theo tầng, phiếu từng lượt có chữ ký, bảng đếm bẫy theo tháng, danh sách căn đã làm trong mỗi đợt, danh sách chế phẩm có số đăng ký. Đây là thứ để trả lời ban đại diện cư dân khi có khiếu nại.
- Sơ đồ phần chung: phòng rác, tủ điện, hộp kỹ thuật, hố ga; điểm có số.
- Phiếu lượt: ngày, khu, chế phẩm, chữ ký kỹ thuật viên và nhân viên kỹ thuật toà nhà.
- Bảng đếm bẫy: theo tầng, theo tháng; thấy tầng nào là nguồn.
- Danh sách đợt căn hộ: căn đã làm, căn vắng, căn từ chối.
- Chế phẩm: tên, số đăng ký, phiếu an toàn hoá chất.

Khi cư dân khiếu nại vẫn có gián, bảng đếm bẫy theo tầng và danh sách căn đã làm giúp trả lời cụ thể: tầng đó phần chung đã giảm, còn căn bên cạnh chưa tham gia đợt. Đó là cơ sở để mời căn đó cùng làm ở đợt sau.
Lịch kiểm hằng tháng cho phần chung và mẫu phiếu của đội kỹ thuật có ở trang dịch vụ diệt gián.
Lịch một năm cho toà nhà nên thế nào?
Phần chung có lượt định kỳ mỗi tháng: phòng rác, tủ điện, hộp kỹ thuật, hầm, hố ga. Đợt căn hộ cả tầng làm khi bảng đếm bẫy tầng đó tăng hoặc có nhiều báo. Thêm một hai đợt lớn trong năm: trước mùa mưa và trước Tết.
| Thời điểm | Việc |
|---|---|
| Mỗi tháng | Phần chung: đọc bẫy, bổ sung gel, phun hầm, hố ga |
| Khi tầng vượt ngưỡng | Đợt căn hộ của tầng, cột dọc |
| Trước mùa mưa (tháng 4–5) | Kiểm nắp hố ga, thoát sàn tầng trệt; đợt lớn phần chung |
| Trước Tết | Đợt căn hộ cho các tầng có báo nhiều trong năm |

Ngưỡng hay dùng: phòng rác tầng có trên 5 gián mỗi bẫy qua đêm, hoặc tầng có từ 3 căn báo trong một tháng, là lúc mở đợt căn hộ cho tầng đó.
Toà nhà mới bàn giao nên làm đợt đầu trước khi cư dân dọn vào đông, khi phần chung còn trống và dễ trám khe trục.
Sai lầm hay gặp khi diệt gián chung cư
Sai lầm hay gặp là ban quản lý chỉ phun hành lang, sảnh mỗi tháng mà bỏ phòng rác tầng, tủ điện, trục kỹ thuật; cư dân mỗi căn tự xịt riêng; không làm cùng lúc theo tầng; và không yêu cầu khu thương mại có chương trình. Mỗi lỗi để lại một nguồn gián cho cả toà.
| Sai lầm | Hậu quả | Làm thay |
|---|---|---|
| Chỉ phun hành lang, sảnh | Gián Đức trong phòng rác, tủ điện còn | Gel ở khe phần chung |
| Mỗi căn tự xịt riêng | Gián chạy qua lại giữa các căn | Đợt cả tầng |
| Không trám khe trục | Gián đi giữa các tầng | Trám khi bảo trì |
| Bỏ khu thương mại | Nguồn gián cho cả trục | Điều khoản trong hợp đồng thuê |
| Không công bố kết quả | Cư dân không tin, không tham gia | Đăng số đếm bẫy sau đợt |

Chi phí phần chung theo diện tích có ở bảng giá diệt gián chung cư; cách xử lý muỗi, ruồi, chuột trong toà nhà có ở cách xử lý côn trùng toà nhà.
Câu hỏi thường gặp về gián tại tòa nhà
Ban quản lý đã phun mà vẫn có gián là sao?
Căn hộ mình làm rồi sao vẫn có gián?
Ai trả tiền diệt gián trong chung cư?
Bao lâu làm lại một lần ở chung cư?
Về bài viết này
Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp và biên soạn, từ kinh nghiệm thi công tại TP.HCM và các tỉnh phía Nam từ năm 2020.
Duyệt chuyên môn: Lê Thành Nhân, Giám đốc điều hành Công ty TNHH Khử Trùng Toàn Cầu.
Cách làm ra bài: Đội kỹ thuật viên của Khử Trùng Toàn Cầu tổng hợp từ hồ sơ khảo sát và các buổi xử lý tại hiện trường; số liệu sinh học đối chiếu với tài liệu chuyên ngành.
Nguồn tham khảo
Thông tin và số liệu trên trang này đối chiếu với các tài liệu sau.
- UF/IFAS (Đại học Florida). American Cockroach, Periplaneta americana — Featured Creatures (EENY-141/IN298), EENY-141/IN298, 2024. Truy cập lần cuối 24/09/2026.

















