Gián từ quán ăn tầng dưới lên nhà, làm sao chặn?

Sống trên một quán ăn, nhà hàng, tiệm bánh ở tầng trệt là chuyện rất thường gặp ở nhà phố, shophouse và chung cư có khối đế thương mại. Bếp chạy cả ngày, nhiều thức ăn, nhiều nước, nhiều khe. Khi gián trong bếp quán đông, chúng tìm đường lên các tầng trên qua đúng những đường ống, hộp kỹ thuật nối hai nơi.

Bài này nói về đường gián đi từ tầng dưới lên, cách biết chắc gián có phải từ quán hay không, việc tự làm trong căn để chặn, và cách nói chuyện với chủ quán, ban quản lý sao cho có kết quả mà không căng thẳng. Nếu chưa chắc gián trong nhà là gián Đức hay gián Mỹ, xem trước bài thấy một con gián trong nhà, có phải đã có ổ.

Vì sao quán ăn tầng dưới dễ làm gián lên nhà trên?

Vì bếp quán có đủ thức ăn, nước và hơi ấm cho gián sinh sôi nhanh, và tòa nhà có nhiều đường thông dọc giữa các tầng. Khi ổ gián trong bếp đông, thiếu chỗ, hoặc khi quán phun thuốc, gián tìm đường đi lên qua ống, hộp kỹ thuật, khe tường.

Không phải quán nào ở tầng dưới cũng làm gián lên nhà. Quán có lịch xử lý gián định kỳ, bếp sạch và khe ống trám kín thường không gây chuyện. Vấn đề hay xảy ra khi quán mới mở, đổi chủ, hoặc tự xịt thuốc không đúng cách.

Gián đi từ tầng dưới lên bằng đường nào?

Đường chính là hộp kỹ thuật, nơi ống nước, ống thoát và dây điện chạy dọc các tầng. Khe hở quanh ống xuyên sàn, ống thoát nước chung, ống hút mùi, dây điện, dây mạng và khe cầu thang cũng là đường lên. Gián Đức đi theo ống khô, gián Mỹ đi theo ống thoát nước.

1. Hộp kỹ thuật: đường thẳng giữa các tầng, nhiều khe, ít ai kiểm.
2. Khe quanh ống xuyên sàn: dưới bồn rửa, bồn cầu, phễu thoát sàn; lỗ khoét thường rộng hơn ống.
3. Ống thoát nước chung: gián Mỹ bò ngược lên, ra ở phễu thoát sàn, ống bồn rửa.
4. Ống hút mùi bếp quán: chạy sát tường hoặc trong hộp, gián bò theo tới khe trần.
5. Dây điện, dây mạng: đi qua lỗ tường, ổ cắm, hộp điện.
6. Cầu thang, khe cửa: với nhà phố, gián đi theo cầu thang lên.
7. Khe tường giáp ranh: tường chung giữa hai căn có vết nứt, khe điện.

Ở nhà phố có quán tầng trệt, cầu thang và khe quanh ống thoát là đường lên phổ biến nhất. Ở chung cư có khối đế thương mại, hộp kỹ thuật và ống thoát chung là đường chính.

Làm sao biết chắc gián từ quán tầng dưới?

Đặt bẫy keo theo từng điểm có thể là đường lên: cửa hộp kỹ thuật, gầm bồn rửa, cạnh phễu thoát sàn, chân cầu thang, khe trần bếp. Sau 7 đêm, bẫy nào dính nhiều gián nhất là hướng gián tới. Gián nhiều ở điểm gần đường ống, ít ở giữa nhà, là dấu gián từ ngoài vào.

Thêm vài dấu khác: gián xuất hiện nhiều hơn 3–7 ngày sau khi quán dưới phun thuốc; nhà mình sạch, bếp ít nấu mà vẫn nhiều gián; hàng xóm cùng tầng, cùng trục cũng bị. Ghi lại ngày, giờ, số gián, ảnh chụp để khi trao đổi có bằng chứng rõ ràng. Một bảng nhỏ ghi số gián theo từng tấm bẫy trong 2–3 tuần liên tiếp thường thuyết phục hơn nhiều so với lời kể, vì cho thấy gián tăng ở đúng những điểm gần đường ống chung chứ không rải đều trong nhà.

Gián Đức hay gián Mỹ thì đường lên khác nhau ra sao?

Gián Mỹ to, thích ẩm, đi theo ống thoát nước và rãnh, nên hay ra ở phễu thoát sàn, bồn cầu, gầm bồn rửa. Gián Đức nhỏ, thích ấm và khô, đi theo hộp kỹ thuật, dây điện, ống khô, nên hay ra ở tủ bếp, hộp điện, khe trần. Biết loài để chặn đúng đường.

Nếu bẫy bắt cả hai loài, gần như chắc quán dưới có cả rãnh, hố ga nhiều gián Mỹ và bếp có ổ gián Đức. Khi đó cần chặn cả hai đường.

Tự chặn đường gián lên trong căn thế nào?

Trám kín khe quanh mọi ống xuyên sàn, xuyên tường bằng keo silicon hoặc keo bọt, gắn nắp phễu thoát sàn có lưới, đổ nước giữ nút nước, dán ron chân cửa hộp kỹ thuật, bịt lỗ dây điện bằng keo. Việc này chặn được phần lớn đường lên, dù quán dưới chưa xử lý.

• Gầm bồn rửa: trám khe quanh ống thoát và ống cấp nước sát sàn, sát tường.
• Nhà tắm: trám quanh chân bồn cầu, ống xuyên sàn; thay nắp thoát sàn có lưới nhỏ.
• Hộp kỹ thuật trong căn: trám khe quanh ống tại sàn và trần hộp; dán ron cửa hộp.
• Bếp: kiểm khe quanh ống hút mùi xuyên tường, ống gas; trám kín.
• Ổ điện, công tắc: tháo mặt, bịt lỗ dây phía sau bằng keo nếu thấy gián ra từ đó.
• Cửa chính, cửa ban công: dán ron chân cửa nếu nhà phố có cầu thang chung.

Trám khe là việc làm một lần mà tác dụng lâu. Chọn keo silicon cho khe nhỏ dưới 5 mm, keo bọt cho khe lớn rồi cắt phẳng và quét thêm lớp silicon bên ngoài. Kiểm lại các chỗ trám mỗi 6 tháng, vì keo có thể co, nứt khi ống rung hoặc nhà lún nhẹ. Nên làm trước khi chấm gel, để gián trong căn không có đường chạy xuống và gián dưới không có đường lên.

Trong căn đã có gián thì xử lý thế nào?

Trám khe trước, rồi xử lý gián đã vào căn: chấm gel vào khe tủ bếp, hộp điện, chỗ có phân gián với gián Đức; với gián Mỹ, giữ nút nước, nắp lưới và đặt bẫy keo ở nhà tắm. Theo dõi bẫy hằng tuần. Nếu gián vẫn lên đều, cần nguồn dưới được xử lý.

Đừng xịt thuốc mạnh khắp nhà. Gián sẽ chạy vào khe sâu, sang căn bên hoặc xuống lại tầng dưới, vòng đi vòng lại không hết. Chấm gel đúng khe để gián mang về ổ hiệu quả hơn nhiều.

Có nên nói chuyện với chủ quán không?

Nên, với thái độ hợp tác, kèm ảnh bẫy và ghi chép ngày giờ, không quy kết. Nhiều chủ quán cũng không biết gián đi lên tầng trên, và chính họ cũng muốn bếp sạch gián vì liên quan an toàn thực phẩm và khách hàng. Gợi ý cùng xử lý thường có kết quả tốt hơn.

Một vài gợi ý khi nói chuyện:

• Mở đầu bằng chuyện chung: "Dạo này nhà em nhiều gián, em đặt bẫy thấy gián đi theo đường ống, không biết bếp dưới có bị không."
• Đưa bằng chứng: ảnh bẫy theo từng điểm, số gián theo tuần.
• Đề nghị cụ thể: cùng trám khe ống chung, quán xử lý bếp vào cùng tuần với nhà mình.
• Không đổ hết lỗi: gián có thể từ nhiều nguồn, nhà mình cũng cần làm phần mình.
• Hẹn kiểm lại: sau 2 tuần cùng xem bẫy.

Nếu quán đã có hợp đồng xử lý gián định kỳ, hỏi lịch để mình xử lý căn cùng thời điểm. Gián không bị dồn từ nơi này sang nơi kia khi hai bên làm cùng lúc.

Quán ăn có trách nhiệm gì về gián?

Quy định an toàn thực phẩm yêu cầu cơ sở ăn uống có thiết bị phòng chống côn trùng và động vật gây hại. Bếp nhiều gián là không đạt điều kiện vệ sinh, có thể bị nhắc nhở hoặc xử phạt. Đây là nghĩa vụ của quán với khách, không chỉ chuyện hàng xóm.

Người ở tầng trên không có quyền kiểm tra bếp quán, nhưng có thể phản ánh với ban quản lý, chủ nhà, hoặc cơ quan quản lý an toàn thực phẩm địa phương khi đã trao đổi mà không có kết quả. Nên giữ phản ánh ở mức thông tin, có bằng chứng, tránh lời buộc tội. Bài đoàn kiểm tra thực phẩm thấy gián thì sao cho biết quán cần chuẩn bị gì.

Chung cư có khối đế thương mại thì báo ai?

Báo ban quản lý tòa nhà, kèm ảnh bẫy và vị trí. Ban quản lý lo hộp kỹ thuật, trục rác, ống chung và làm việc với quán ở khối đế. Nhiều tòa nhà có lịch xử lý côn trùng định kỳ cho khu thương mại và khu chung, có thể bổ sung trục ống bị phản ánh.

• Ghi rõ: tầng, căn, vị trí đặt bẫy, số gián theo tuần, loài gián nếu biết.
• Hỏi lịch: lịch xử lý côn trùng của tòa nhà và của khối đế.
• Đề nghị: kiểm hộp kỹ thuật trục căn mình, trám khe ống tại sàn các tầng.
• Phối hợp cư dân: các căn cùng trục cùng phản ánh sẽ được ưu tiên hơn.

Nếu tòa nhà đã phun định kỳ mà cư dân vẫn báo gián, nguyên nhân thường nằm ở chỗ chưa xử lý, như hộp kỹ thuật, khe ống trong căn. Bài chung cư phun rồi vẫn có gián, lỗi ở đâu phân tích kỹ.

Nhà phố có quán tầng trệt cho thuê thì làm sao?

Nhà phố cho thuê tầng trệt làm quán rất hay gặp. Chủ nhà nên ghi điều khoản vệ sinh, xử lý côn trùng vào hợp đồng thuê, kiểm tra bếp quán định kỳ, và trám khe giữa tầng trệt với tầng trên ngay khi cho thuê. Gián lên được chủ yếu qua cầu thang, khe ống, hộp gen.

Với nhà phố, hố ga và rãnh thoát nước sau bếp quán thường là nơi gián Mỹ sinh nhiều nhất. Đậy nắp hố ga kín, có lưới, đổ nước rửa sàn đúng rãnh, vớt rác lưới chắn mỗi ngày giúp giảm gián lên cả nhà.

Quán dưới phun thuốc thì nhà trên nên làm gì?

Hỏi trước lịch phun, đóng cửa hộp kỹ thuật, đậy phễu thoát sàn, nút bồn rửa trong 1–2 ngày, đặt thêm bẫy keo ở các điểm đường lên. Gián bị thuốc dưới bếp sẽ chạy tìm chỗ khác, nhiều con chạy lên trên theo ống. Sau 3–7 ngày, gián chết rải rác là chuyện bình thường.

1. Trước ngày phun: trám khe chưa trám, kiểm nắp phễu, đặt bẫy.
2. Ngày phun: đóng cửa hộp kỹ thuật, nút bồn rửa, đậy nắp bồn cầu.
3. 1–3 ngày sau: quét gián chết, đếm gián trên bẫy.
4. Tuần sau: gián vào căn còn sống thì chấm gel đúng khe.

Nếu quán chỉ phun mà không đặt gel, gián Đức trong bếp quán thường không hết mà dồn đi nơi khác. Phối hợp để quán đặt gel ở bếp và nhà trên chấm gel trong căn cùng tuần sẽ giảm gián nhanh hơn.

Bao lâu thì hết gián từ tầng dưới?

Sau khi trám khe và chấm gel trong căn, gián lên thường giảm rõ trong 1–2 tuần. Nếu quán dưới cũng xử lý, phần lớn nhà hết gián trong khoảng 3–4 tuần. Nếu quán không làm gì, gián vẫn có thể lên lẻ tẻ qua đường chưa trám kín, cần duy trì bẫy keo và kiểm khe mỗi tháng.

Cùng nhóm bài về gián, anh chị có thể đọc thêm cách tìm ổ gián trong nhà và diệt gián rồi mà vẫn còn, vì sao.

Khi nào nên gọi người làm?

Nên gọi khi đã trám khe, chấm gel mà gián vẫn lên đều, khi không tìm ra đường lên, khi cả hai loài gián cùng xuất hiện, hoặc khi cần biên bản khảo sát để trao đổi với quán và ban quản lý. Kỹ thuật viên khảo sát không thu phí, đặt bẫy theo điểm, chỉ đường gián lên.

Đội kỹ thuật của Khử Trùng Toàn Cầu soi hộp kỹ thuật, khe ống, phễu thoát sàn, chấm gel vào khe tủ và hộp điện với gián Đức, phun tồn lưu cổ cống với gián Mỹ, chỉ chỗ cần trám, kiểm lại ngày 7–14. Với quán ăn, nhà hàng, đội làm sau giờ đóng cửa, mỗi lần khoảng 2–3 giờ. Xem trang dịch vụ diệt gián, cách bố trí cho nhà hàng, quán ăn, cho chung cư, tòa nhà, và giá tại bảng giá diệt gián nhà ở.