Mối cánh bay vào nhà, tổ mối có nằm trong nhà không?

Đàn mối cánh bay vào nhà có nghĩa là tổ nằm trong nhà không?

Phần lớn là không. Đàn mối cánh bay ra từ một tổ đã trưởng thành quanh khu và bị đèn nhà giữ lại giữa đường bay, thường vào chập tối 1–3 ngày sau mưa lớn. Tổ chỉ nằm trong nhà khi mối chui ra từ chính khe tường, sàn hay khung cửa của nhà mình.

Một đôi mối cánh phải 5–8 năm sau mới thành tổ trưởng thành và thả được lứa có cánh. Vì vậy dù tổ ở trong hay ngoài nhà, đàn bay là dấu của một tổ lâu năm chứ không phải tổ mới. Vì sao đàn chọn đúng mấy tối sau mưa, xem mưa lớn bao lâu thì mối bay vào nhà; các giai đoạn lớn lên của một tổ có ở bài tổ lớn dần qua từng giai đoạn ra sao.

Dấu nào cho biết đàn bay từ ngoài vào hay từ trong nhà ra?

Nhìn chỗ đàn xuất hiện và mối đi ra từ đâu. Đàn bu quanh bóng đèn, cửa kính, cửa sổ mở là từ ngoài vào. Đàn hiện ra trong phòng đóng kín cửa, bò ra từ khe chân tường, mép ván sàn hay ổ điện, kèm đường mui hoặc gỗ gõ rỗng quanh đó: tổ ở trong nhà.

Sáng hôm sau, cánh rải hay cánh dồn đống cho biết thêm lỗ bay nằm ở đâu; cách đọc chi tiết có ở bài soi 2–3 m quanh đống cánh tìm lỗ bay. Nghi là kiến cánh chứ không phải mối thì soi eo, râu, cánh theo bài mối cánh thân liền, kiến cánh thắt eo.

Tổ ở ngoài nhà thì có cần lo không?

Có, nhưng ở mức khác. Một đàn mối đất đi kiếm ăn xa tới 100 m. Tổ nằm dưới vườn, gốc cây hay nền nhà bên vẫn có thể đắp đường mui vào nhà mình theo chân móng, ống nước. Đàn bay vào là lời nhắc kiểm nhà mình, chưa phải bằng chứng đã có mối.

Khảo sát ở Hà Nội của Viện Sinh thái và Bảo vệ Công trình ghi nhận một đàn mối kiếm ăn trên 350–2.846 m². Cũng khảo sát đó thấy 5/12 chung cư có mối từ tầng 4 trở lên. Ở chung cư, mối theo hộp kỹ thuật, ống xuyên sàn đi lên, nên căn hộ tầng cao cũng không nằm ngoài vùng kiếm ăn.

Cặp mối cánh rụng cánh trong nhà phần lớn chết khô trước sáng; cặp nào chui được vào khe ẩm có gỗ mới có cơ hội lập tổ. Bậc nghiêm trọng theo dấu đi kèm có ở bài dấu đi kèm cho biết tổ đã lớn tới đâu.

Ngay trong đêm đàn đang bay chỉ cần tắt bớt đèn gần cửa, không cần xịt thuốc; các việc theo thứ tự có ở bài làm gì ngay trong đêm có đàn mối bay.

Sáng hôm sau nên kiểm những chỗ nào trong nhà?

Kiểm từ chỗ đàn xuất hiện ra dần các chỗ có gỗ và ẩm: bậu cửa, chân tường, khung cửa gỗ, hộp kỹ thuật, gầm tủ bếp, sàn gỗ, chân cầu thang, chậu cây sát tường. Cần đèn pin, cán tua vít và điện thoại để chụp; đừng quét cánh trước khi chụp lại chỗ rụng.

Chỗ có đường mui thì chụp ảnh, dán băng keo giấy đánh dấu rồi để yên; muốn biết đường còn sống, bóc thử 5 cm ở đầu đường, 24 giờ sau mối đắp lại là đường đang dùng. Sàn gõ nghe rỗng mà chưa chắc do mối, xem sàn gỗ nhà kêu rỗng khi gõ, có phải mối không.

Nhà phố, căn hộ, nhà có sân thì kiểm khác nhau ra sao?

Khác ở đường mối có thể đi vào. Nhà phố và nhà có sân kiểm kỹ chân tường tầng trệt, gốc cây, bồn cây sát nhà; căn hộ kiểm hộp kỹ thuật, ống xuyên sàn, tủ bếp âm tường, khung cửa gỗ. Nhà gỗ, nhà cổ thì kiểm thêm chân cột, đầu xà, sàn gác.

• Nhà phố: tầng trệt trước, nhất là gầm cầu thang, nhà vệ sinh, bức tường giáp nhà bên.
• Nhà có sân vườn: gốc cây to, gỗ vụn, cọc gỗ cắm đất, ụ đất lạ trong vườn.
• Căn hộ: hộp kỹ thuật bếp và nhà tắm, lỗ ống máy lạnh xuyên tường, tủ âm tường.
• Nhà gỗ, nhà cổ: chân cột sát nền, đầu xà gác lên tường, ván sàn gác.

Mối gỗ khô cũng bay theo đèn; loài này không đắp đường mui. Trong vài tuần sau mùa bay, trải giấy trắng dưới khung tranh, tủ, bậu cửa gỗ xem có hạt phân khô sáu cạnh rơi xuống. Mối hay vào những chỗ nào trong nhà ở, căn hộ, xem mối trong nhà ở, căn hộ: khung cửa, tủ bếp, sàn gỗ.

Kiểm xong thấy dấu gì thì nên gọi khảo sát?

Khi đàn chui ra từ trong nhà, khi cánh dồn thành đống ở một khe xa đèn, hoặc khi buổi kiểm sáng tìm thấy đường mui, gỗ gõ rỗng, bùn ở ổ điện. Chỉ một lần đàn từ ngoài bay vào theo đèn mà không có dấu nào khác thì rà chân tường qua mùa mưa là đủ.

Với mối đất, kỹ thuật viên khảo sát, dò tổ, đặt trạm nhử cố định trên đường mui đang sống trong 7–14 ngày; sau 14 ngày nghiệm thu rồi phun thuốc truyền dẫn lên mối thợ để chúng mang về tổ, đàn suy giảm dần và được kiểm lại theo lịch. Mối gỗ khô trong khung cửa, trần, xà cũng làm như vậy. Cách làm có ở trang xử lý khi đàn bay ra từ khe trong nhà, cách nhận mặt hai loài mối ở trang mối đất và mối gỗ khô: đường mui và phân.

Tuỳ tình huống thực tế và quần thể mối nhiều hay ít, kỹ thuật viên linh động dùng thuốc phù hợp cho từng trường hợp.

Nhà năm nào cũng có đàn bay thì nên ký kiểm mối theo tháng, một hợp đồng riêng với gói côn trùng định kỳ, để thấy đường mui khi còn ngắn.