Sàn gỗ nhà kêu rỗng khi gõ, có phải mối không?

Tiếng gõ rỗng dưới sàn gỗ có thể do những gì?

Có bốn nguyên nhân hay gặp, và mối chỉ là một trong số đó. Keo dán bong, lớp lót xẹp dưới sàn lắp nổi và ván phồng vì ẩm đều cho tiếng bộp giống hệt. Thứ tách được chúng là hình dạng vùng rỗng, cảm giác khi ấn và dấu vết đi kèm quanh vùng đó.

Hai nguyên nhân cũng có thể đi cùng nhau: chỗ ván ngấm nước lâu ngày vừa bong keo vừa kéo mối tới, vì mối đất cần ẩm để giữ đường đi.

Sàn công nghiệp, sàn gỗ tự nhiên và sàn trên đà bị mối khác nhau ra sao?

Mối ăn cả ba loại, nhưng mỗi loại lộ dấu ở chỗ khác. Sàn công nghiệp có cốt ép từ bột gỗ nên vẫn là thức ăn; lớp phủ mặt không ăn được nên còn nguyên tới lúc lún. Sàn gỗ tự nhiên dán keo bị ăn từ mặt dưới lên, còn sàn trên đà thường hỏng đà trước.

• Sàn công nghiệp lắp nổi: cốt ván phồng xốp, mép hèm vỡ vụn khi ấn; dễ nhầm với hỏng do ẩm vì hai thứ hay đi cùng nhau.
• Sàn gỗ tự nhiên dán keo trên nền: mặt ván còn bóng, mặt dưới đã thành đường ăn lẫn bùn; bùn đùn ra ở khe giữa hai tấm.
• Sàn trên đà gỗ, sàn gác lửng: đà và thanh kê bị ăn trước, sàn võng thành từng dải song song với đà.
• Nẹp chân tường bằng gỗ: thường bị trước cả sàn vì nằm sát chân tường, nơi đường mui bò lên.

Kiểm vùng sàn kêu rỗng theo các bước nào?

Việc cần biết là vùng rỗng có lan ra hay không, vì keo bong thì đứng yên còn mối thì ăn tiếp. Chỉ cần cán tua vít, đèn pin, cuộn băng giấy và điện thoại để chụp. Lượt đầu mất khoảng 30 phút cho một phòng, sau đó so lại sau 2–4 tuần.

1. Gõ cán tua vít theo từng ô khoảng 30 cm, bắt đầu từ chân tường đi vào giữa phòng.
2. Dán băng giấy theo viền vùng kêu rỗng, ghi ngày lên băng, chụp ảnh có thước dây làm mốc.
3. Ấn mạnh ngón cái rồi ấn đầu tua vít vào khe ván ở giữa vùng rỗng; gỗ lọt hay bở là đã mất độ chắc.
4. Soi đèn chếch dọc nẹp chân tường và khe ván tìm bùn đất, vệt đất hay lỗ nhỏ bịt đất.
5. Kiểm chân tường, cổ ống nước xuyên sàn và hộp kỹ thuật gần vùng rỗng nhất.
6. Sau 2–4 tuần gõ lại đúng các ô đó; vùng rỗng vượt khỏi băng giấy là dấu đang có thứ ăn gỗ bên dưới.

Nhà có nhiều phòng thì ghi từng vùng lên một sơ đồ tay. Kỹ thuật viên đọc sơ đồ này nhanh hơn nhiều so với nghe tả lại.

Dấu nào gần như khẳng định là mối?

Tiếng rỗng cộng với bất kỳ dấu nào dưới đây thì gần như chắc là mối đất. Điểm chung của chúng là cho thấy có đường nối từ nền đất lên lớp gỗ, thứ mà keo bong hay lớp lót xẹp không bao giờ tạo ra. Thấy một dấu là đủ để gọi khảo sát, không cần đợi đủ cả.

• Bùn đất khô đùn lên ở khe giữa các tấm ván, lau đi vài hôm lại có.
• Đường mui rộng 5–10 mm bò trên nẹp chân tường, chân cột hay quanh cổ ống xuyên sàn.
• Ấn lọt vào ván thấy bên trong có đường ăn lẫn bùn và con mối thợ trắng đục 3–4 mm.
• Mối cánh chui ra từ khe sàn vào chiều oi đầu mùa mưa, tháng 4–6.
• Vùng rỗng lan ra khỏi viền băng giấy sau một hai lượt kiểm.

Nếu thứ rơi ra là hạt khô sáu cạnh chứ không phải bùn thì đó là mối gỗ khô, hiếm gặp ở sàn hơn ở đồ gỗ; bảng so hai loài có ở bài mối đất hay mối gỗ khô, chủ nhà làm gì. Đặc điểm loài hay gặp dưới sàn ở trang mối đất: đường mui bùn, tổ dưới nền.

Vì sao không nên tự cạy ván sàn ra xem?

Cạy ván mở toang đường đi của mối ra ánh sáng, mối rút xuống nền và đắp lối khác ở chỗ khuất hơn. Chỗ vừa cạy chính là chỗ tốt nhất để đặt trạm nhử, giờ lại không còn mối.

Theo kinh nghiệm của đội kỹ thuật, ca đã bị phá đường đi trước khi khảo sát thường khó tìm chỗ đặt trạm nhử hơn hẳn. Kỹ thuật viên xem bên dưới sàn mà không phải cạy cả mảng: tháo một đoạn nẹp chân tường, rồi luồn camera nội soi qua khe hở sẵn có ở mép khuất. Chủ nhà chỉ cần giữ nguyên băng giấy, ảnh và sơ đồ đã ghi.

Vì sao sàn tầng trệt và sàn gần nhà tắm hay bị trước?

Vì mối đất sống trong đất và phải giữ đường đi luôn ẩm. Sàn tầng trệt nằm ngay trên nền, mối lên qua khe rộng chỉ 1 mm ở mạch ngừng, khe co giãn hay mép sàn giáp tường. Sàn sát nhà tắm, bếp thì thêm nguồn ẩm từ ống rò và chống thấm hỏng, đúng thứ tổ cần.

Tầng trên vẫn bị nhưng muộn hơn, thường theo hộp kỹ thuật, ống xuyên sàn hoặc cầu thang gỗ đi lên. Vì vậy khi gõ kiểm, bắt đầu từ tầng trệt và từ các điểm xuyên sàn; nhà có sân, bồn cây sát móng thì xem thêm vì sao sân vườn sát móng dễ đưa mối lên.

Nếu đúng là mối thì có phải thay cả sàn không?

Thường không. Phần lớn ca chỉ phải thay những tấm đã mất kết cấu, phần còn lại giữ được. Nhưng thứ tự bắt buộc là xử lý tổ trước rồi mới thay ván: thay ván mới khi tổ còn sống là đặt thêm thức ăn cho đàn, vài tháng sau vùng rỗng lại xuất hiện cạnh đó.

Với mối đất, trạm nhử cố định đặt ngay đường đi đang sống trong 7–14 ngày, sau 14 ngày nghiệm thu rồi phun thuốc truyền dẫn lên mối thợ để chúng mang về tổ; cách làm có ở xử lý tổ trước khi thay ván sàn bị rỗng, còn sàn gỗ và tủ bếp trong nhà phố ở xử lý mối trong nhà ở: khung cửa, tủ bếp, sàn gỗ. Đàn suy giảm nhưng tổ khác quanh nhà vẫn có thể tìm tới, nên gõ kiểm lại các vùng cũ mỗi vài tháng; nhà muốn có người kiểm theo lịch thì xem lượt gõ kiểm sàn gỗ hằng tháng.

Tuỳ tình huống thực tế và quần thể mối nhiều hay ít, kỹ thuật viên linh động dùng thuốc phù hợp cho từng trường hợp.

Nếu tìm thấy đường đất chạy trên tường gần vùng sàn rỗng, đọc tiếp đường đất chạy dọc tường cho biết đàn mối còn sống không.