Kiểm soát côn trùng cho khu công nghiệp và khu chế xuất

Nhà máy trong khu công nghiệp không xử lý côn trùng giống nhà ở hay cửa hàng. Ba thứ khác hẳn: mặt bằng lớn và mái cao khiến phun trong nhà giữ được rất ngắn nếu vành đai bên ngoài còn nguồn; việc ra vào bị ràng buộc bởi quy định của ban quản lý và của chính nhà máy; và mỗi đợt xử lý phải để lại hồ sơ, vì cơ sở nào cũng có lúc bị đánh giá.

Khử Trùng Toàn Cầu đặt tại Linh Xuân, Thủ Đức — nằm giữa vùng công nghiệp đông đặc nhất phía Nam. Trong bán kính khoảng 100km có hơn sáu mươi khu công nghiệp và khu chế xuất đang hoạt động, và đội kỹ thuật nhận thi công trong toàn bộ phạm vi đó.

Vì sao nhà máy cần một chương trình, không phải vài lần phun

Phun một đợt rồi thôi gần như không có tác dụng ở cơ sở sản xuất. Chuột theo xe hàng và pallet vào kho; ruồi sinh ở khu thu gom rác và bãi phế liệu; muỗi sinh ở mương thoát nước và hố ga quanh hàng rào; gián theo thùng carton vào khu nguyên liệu. Nguồn nằm ở vành đai và ở dòng hàng đi vào, nên chương trình đúng phải bắt đầu từ ngoài rồi mới vào trong, và phải lặp lại theo chu kỳ.

Một chương trình kiểm soát côn trùng cho nhà máy gồm bốn phần:

• Sơ đồ bố trí thiết bị — trạm bả chuột dọc hàng rào và trong kho, đèn bẫy côn trùng ở khu chế biến và lối vào, bẫy keo ở khu nguyên liệu. Mỗi thiết bị được đánh số và đánh dấu lên sơ đồ mặt bằng.
• Kiểm định kỳ — kỹ thuật viên đi hết các điểm theo lịch cố định, ghi lại tình trạng từng thiết bị, thay bả và thay tấm dính.
• Xử lý khi có phát sinh — phun, đặt bẫy bổ sung, hoặc bịt điểm xâm nhập tuỳ vào thứ tìm thấy.
• Hồ sơ — biên bản mỗi lần, bảng theo dõi xu hướng theo tháng, phiếu an toàn hoá chất, và kiến nghị gửi lại cho nhà máy.

Phần hồ sơ — thứ khiến nhà thầu bị loại hoặc được chọn

Với cơ sở sản xuất thực phẩm, dược phẩm hay hàng xuất khẩu, kiểm soát côn trùng là một mục bị chấm điểm trong kỳ đánh giá. Đoàn đánh giá HACCP, BRC, ISO 22000 hay khách hàng nước ngoài đi kiểm nhà máy đều hỏi cùng một bộ giấy tờ: hợp đồng nhà thầu còn hiệu lực, giấy phép và chứng chỉ hành nghề của nhà thầu, danh mục hoạt chất kèm phiếu an toàn, sơ đồ bố trí thiết bị, biên bản từng đợt, và bằng chứng nhà máy đã xử lý các kiến nghị của đợt trước.

Thiếu một mục trong đó là một điểm không phù hợp, và nhà máy phải khắc phục rồi giải trình. Đây là lý do phần lớn khách doanh nghiệp chọn nhà thầu theo hồ sơ chứ không theo giá. Xem bộ hồ sơ kiểm soát côn trùng giao nộp cho đoàn đánh giá và chứng chỉ HACCP là gì.

Ràng buộc khi thi công trong khu công nghiệp

Khác biệt lớn nhất so với thi công ngoài dân cư nằm ở thủ tục, không nằm ở kỹ thuật:

• Đăng ký ra vào — danh sách người và phương tiện phải gửi trước cho ban quản lý khu và cho bảo vệ nhà máy, thường trước ít nhất một ngày làm việc.
• Khai báo hoá chất — nhiều nhà máy yêu cầu nộp phiếu an toàn hoá chất và được duyệt trước khi mang vào cổng.
• An toàn lao động — trang bị bảo hộ theo quy định của nhà máy, và với khu trên cao hoặc không gian hạn chế thì cần giấy phép làm việc riêng.
• Thi công ngoài ca — khu chế biến và khu sạch chỉ xử lý được khi dừng sản xuất, nên phần lớn công việc rơi vào ca đêm, ngày nghỉ hoặc kỳ bảo trì.

Danh sách khu vực đang nhận thi công

Các trang dưới đây đi vào đặc thù của từng cụm — loại hình sản xuất chiếm đa số, sinh vật hại thường gặp nhất ở đó, và những chỗ hay bị bỏ sót khi khảo sát:

• KCX Linh Trung I và II — Thủ Đức
• KCN Sóng Thần I, II, III — Dĩ An
• KCN Bình Chiểu, Tân Đông Hiệp, Bình Đường — Dĩ An và Thủ Đức
• VSIP I, VSIP II và VSIP II-A
• KCX Tân Thuận — Quận 7
• Khu công nghệ cao TP.HCM — Thủ Đức
• KCN Cát Lái và khu cảng — Thủ Đức
• KCN Đồng An, Việt Hương — Thuận An
• KCN Vĩnh Lộc, Tân Tạo — Bình Tân
• KCN Tân Bình, Tân Thới Hiệp, Quang Trung
• KCN Biên Hoà I, II, Amata, Loteco — Biên Hoà
• KCN Nhơn Trạch I đến VI, Ông Kèo — Nhơn Trạch
• KCN Hố Nai, Sông Mây, Bàu Xéo, Giang Điền — Trảng Bom
• KCN Mỹ Phước, Bàu Bàng, Rạch Bắp — Bến Cát
• KCN Nam Tân Uyên, Đại Đăng, Kim Huy — Tân Uyên
• KCN Tây Bắc Củ Chi, Đông Nam — Củ Chi
• KCN Lê Minh Xuân, An Hạ, Hiệp Phước — Bình Chánh, Nhà Bè
• KCN Đức Hoà, Xuyên Á, Thuận Đạo, Long Hậu — Đức Hoà, Bến Lức
• KCN Trảng Bàng, KCX Linh Trung III, Phước Đông — Trảng Bàng
• KCN Phú Mỹ, Mỹ Xuân, Cái Mép — Phú Mỹ
• KCN Long Thành, Dầu Giây — Long Thành

Danh sách trên phủ toàn bộ các khu công nghiệp và khu chế xuất trong bán kính khoảng 100km tính từ trụ sở ở Linh Xuân, Thủ Đức. Với khu không nằm trong danh sách, đội kỹ thuật vẫn nhận khảo sát — gửi yêu cầu kèm tên khu và địa chỉ nhà máy. Xem thêm danh sách địa bàn phục vụ theo quận huyện.

Tần suất kiểm định kỳ nên là bao nhiêu

Không có một con số dùng chung. Tần suất phụ thuộc vào ba thứ: mức độ nhạy cảm của sản phẩm, áp lực từ môi trường xung quanh, và yêu cầu của tiêu chuẩn mà nhà máy đang theo.

• Cơ sở chế biến thực phẩm, dược phẩm — thường hai tuần một lần, có nơi hàng tuần với khu chế biến. Đây cũng là nhóm mà đoàn đánh giá kiểm nhật ký chặt nhất.
• Kho hàng và nhà xưởng sản xuất công nghiệp — thường mỗi tháng một lần, tăng lên trong mùa mưa và trong kỳ nhập hàng lớn.
• Nhà xưởng cơ khí, bao bì, dệt may — mỗi tháng hoặc mỗi hai tháng, tuỳ áp lực đo được ở tuyến vành đai.

Cách chọn đúng là bắt đầu ở tần suất cao hơn cần thiết trong hai tới ba tháng đầu để đo được mức nền, rồi giãn ra khi số liệu cho thấy đã kiểm soát được. Giãn tần suất dựa trên số liệu là điều đoàn đánh giá chấp nhận; giãn vì muốn tiết kiệm mà không có số liệu thì không.

Chi phí phụ thuộc vào gì

Báo giá cho nhà máy không tính theo đầu loài như dịch vụ lẻ, mà tính theo bốn yếu tố: diện tích mặt bằng và chiều dài vành đai; số lượng thiết bị cần lắp và duy trì; tần suất kiểm; và mức độ hồ sơ yêu cầu — hồ sơ song ngữ, dữ liệu xu hướng và truy vết tới từng thiết bị đều là công việc thật, không phải giấy tờ hình thức.

Vì vậy không thể báo giá qua điện thoại cho một nhà máy. Bước đầu luôn là khảo sát thực địa, sau đó là sơ đồ bố trí thiết bị kèm báo giá theo diện tích thực đo. Dưới đây là bảng giá khởi điểm, để hình dung mức trước khi mời khảo sát. Con số cuối cùng đến từ diện tích thực đo và số thiết bị cần lắp.

Bảng trên áp dụng cho từng đợt xử lý. Hợp đồng định kỳ theo năm tính khác — đơn giá mỗi đợt giảm theo tần suất và theo thời hạn cam kết. Xem thêm bảng giá chi tiết toàn bộ dịch vụ.

Câu hỏi thường gặp từ nhà máy

Đang có đoàn đánh giá vào tuần sau, làm kịp không? Kịp phần thi công và phần hồ sơ của đợt đó, nhưng không kịp phần lịch sử. Đoàn đánh giá hỏi dữ liệu nhiều kỳ liên tiếp, mà lịch sử thì không dựng ngược được. Nên ký sớm hơn kỳ đánh giá ít nhất ba tháng.

Nhà máy đang có nhà thầu khác, chuyển sang có mất dữ liệu không? Không, nếu nhà thầu cũ bàn giao hồ sơ. Sơ đồ thiết bị và nhật ký kiểm thuộc về nhà máy chứ không thuộc về nhà thầu; nên yêu cầu bàn giao đầy đủ trước khi kết thúc hợp đồng cũ.

Có phải dừng sản xuất khi thi công không? Phần vành đai, kho và khu phụ trợ thì không. Khu chế biến và khu sạch thì có, nên phần đó xếp vào ca nghỉ hoặc kỳ bảo trì.