Kiến ba khoang sợ gì, phòng ngừa trong nhà thế nào?

Kiến ba khoang sợ gì?

Kiến ba khoang không sợ mùi nào theo kiểu ngửi thấy là tránh, và ánh sáng không đuổi được nó mà còn hút nó tới. Thứ cản được nó là vật chắn và bóng tối: lưới mắt nhỏ, khe cửa kín, bóng đèn vàng ít tia xanh và tia cực tím, và ngôi nhà tắt đèn ngoài sớm.

Kiến ba khoang là một loài bọ cánh cộc dài 7–10 mm, thân khoang đen cam, không phải kiến; sống ngoài ruộng, bãi cỏ ẩm và chỉ bay vào nhà theo đèn, nhiều nhất tháng 9–11. Trong nhà không có tổ, nên ánh sáng là thứ quyết định nhà nào bị nhiều. Nhận dạng kỹ có ở trang hồ sơ loài kiến ba khoang.

Đổi sang đèn vàng có chặn được kiến ba khoang không?

Có, số bay vào giảm rõ nhưng không về không. Kiến ba khoang bay đêm và bị hút mạnh bởi ánh trắng xanh; bóng vàng ấm dưới 3.000 K phát rất ít phần ánh sáng đó nên hút kém hẳn. Đổi đèn cần đi cùng lưới cửa và giờ tắt đèn mới thấy khác biệt rõ.

Nhà đổi đèn mà vẫn để cửa ban công mở toang lúc bật đèn phòng thì con bọ vẫn vào theo ánh sáng trong nhà hắt ra. Đèn vàng là lớp đầu, không phải lớp duy nhất.

Loại đèn nào hút kiến ba khoang mạnh nhất?

Đèn trắng lạnh trên 5.000 K hút mạnh nhất, đèn vàng ấm khoảng 2.700 K hút yếu. Thứ quyết định là màu ánh sáng chứ không phải độ sáng; chỉ số nhiệt màu tính bằng Kelvin in trên vỏ hộp bóng, số càng cao ánh càng trắng xanh và càng hút côn trùng bay đêm.

Vì sao ánh vàng hút kém hơn ánh trắng?

Vì mắt côn trùng bay đêm nhạy nhất với phần xanh và tím của quang phổ, phần mà mắt người thấy khá mờ. Bóng trắng lạnh phát nhiều phần đó nên với con bọ nó sáng hơn nhiều so với cảm nhận của người; bóng vàng ấm gần như không phát phần này.

Đổi bóng vì vậy không làm nhà tối đi bao nhiêu, chỉ ấm màu hơn, nhưng làm mờ hẳn cái đích con bọ nhắm tới. Chọn bóng vàng cùng công suất chiếu sáng với bóng cũ là đủ, không cần tăng số bóng.

Phòng ngừa kiến ba khoang trong nhà theo thứ tự nào?

Làm từ việc rẻ tới việc tốn công hơn. Đèn đứng đầu vì nó quyết định con bọ có tìm tới nhà mình hay không; lưới và khe cửa đứng sau vì chúng chặn phần vẫn tới. Thói quen buổi tối lo phần còn lọt, và phun tồn lưu chỉ tính khi các bước trước chưa đủ.

1. Cuối tháng 8, đổi mọi bóng ngoài trời, hiên, ban công sang ánh vàng dưới 3.000 K.
2. Lắp hoặc vá lưới cửa sổ, cửa ban công; phòng ngủ sát ban công làm trước.
3. Chèn ron cao su khe cửa lùa, khe dưới cửa ban công; bịt lỗ ống máy lạnh bằng keo hoặc bọt nở.
4. Treo rèm dày ở cửa sổ hướng ra ruộng, bãi cỏ, đất trống.
5. Trong tháng 9–11, tắt đèn ban công, đèn trang trí sau 21 giờ; kéo rèm trước khi bật đèn phòng.
6. Không phơi quần áo, khăn tắm qua đêm ngoài ban công; giũ chăn gối trước khi ngủ, mắc màn cho giường sát cửa sổ.
7. Đếm số con gom được mỗi sáng; một tuần không giảm thì mới tính tới phun tồn lưu khung cửa.

Sắp lại đèn ngoài nhà theo thứ tự nào?

Nguyên tắc là kéo nguồn sáng mạnh ra xa lối vào và để ngay cửa chỉ một bóng vàng yếu. Làm một lần trước tháng 9 là đủ cho cả mùa: đổi bóng ngoài trời, dời đèn chính ra xa cửa 3–4 m, che chụp cho ánh sáng hắt xuống đất thay vì toả ngang ra bãi cỏ.

1. Đổi bóng ngoài trời, hiên, ban công sang ánh vàng dưới 3.000 K; giữ bóng trắng bên trong nhà.
2. Dời đèn chiếu sáng chính ra xa cửa ít nhất 3–4 m, chiếu ngược về phía cửa.
3. Đặt ở cửa một bóng vàng yếu, chỉ đủ nhìn đường, không đủ làm đích bay.
4. Lắp chụp đèn hắt xuống đất, không để ánh sáng toả ngang vào vùng cây cỏ.
5. Đèn cần sáng để đi lại thì đổi sang loại cảm biến chuyển động.

Giờ tắt đèn quan trọng tới đâu?

Quan trọng ngang loại bóng, vì kiến ba khoang bay dồn vào đầu buổi tối, khoảng 2 giờ đầu sau khi trời tối. Trong tháng 9–11, giữ đèn ngoài tắt hoặc chỉ bật bóng vàng trong khung giờ đó, và tắt hẳn đèn ban công, đèn trang trí sau 21 giờ.

• Tắt đèn phòng ngủ trước khi mở cửa ban công, bật lại khi đã đóng cửa.
• Kéo rèm dày ở cửa sổ hướng ra đất trống hoặc bãi cỏ.
• Không phơi quần áo, khăn tắm qua đêm dưới đèn ban công.
• Giũ chăn gối, khăn tắm trước khi dùng nếu để gần cửa sổ.

Lưới và khe cửa chặn thêm được gì?

Chặn phần bọ vẫn bị hút tới dù đã đổi đèn. Thân kiến ba khoang ngang chỉ khoảng 0,5 mm nên lọt khe rất hẹp; lưới chắn muỗi thường giữ được phần lớn nếu kín bốn mép, không rách góc. Chỗ hay hở là khe cửa lùa, lỗ ống máy lạnh và khe dưới cửa ban công.

Nhà có phòng ngủ sát ban công nên ưu tiên lưới cho cửa phòng đó trước, vì giường là nơi con bọ bị dập trên da nhiều nhất khi ngủ. Cửa lưới lùa hay bị hở một dải dọc mép khung khi đóng không sát; dán thêm dải lông chắn bụi vào mép là đủ kín.

Đèn bắt côn trùng có nên dùng không?

Đặt sai chỗ thì hại nhiều hơn lợi, vì đèn bắt kéo thêm côn trùng từ ngoài đồng về sân nhà. Nếu dùng, đặt xa cửa và hướng ánh sáng ra phía hàng rào, không đặt trên ban công hay ngay lối vào; đèn bắt không thay được việc đổi bóng và lưới cửa.

Tài liệu côn trùng y tế của quân đội Mỹ khuyên tránh đèn diệt côn trùng dùng tia UV làm mồi, vì nó hút thêm kiến ba khoang mà bắt được rất ít. Bẫy tự làm bằng mật ong hay nước đường cũng không bắt được con bọ: nó ăn côn trùng nhỏ ngoài ruộng chứ không tìm đồ ngọt như kiến thật. Bẫy tự làm có tác dụng là một chậu nước pha vài giọt nước rửa chén đặt dưới bóng đèn ở góc sân xa cửa, con bọ bay vòng quanh đèn rồi rơi xuống; sáng ra đổ bỏ, không bốc bằng tay.

Công ty có lắp đèn bẫy côn trùng bay, nhưng chỉ sau buổi khảo sát: kỹ thuật viên đề xuất số đèn theo diện tích, khách xem rồi mới quyết có lắp hay không. Nhà ở chỉ bị kiến ba khoang theo mùa thường không cần tới bước này.

Lỡ thấy bọ trên da thì thổi hoặc dùng giấy hất xuống, không đập; dịch pederin chỉ thoát ra khi thân bọ bị dập, và vết đỏ rát xuất hiện khoảng 24 giờ sau. Rửa thế nào và lúc nào phải đi khám, xem cách rửa vết khi lỡ dập con bọ.

Chung cư thì ban quản lý làm gì?

Ở chung cư, đèn hành lang, sân và đèn trang trí khối đế hút bọ về cho cả tầng; đổi chúng sang ánh vàng, tắt đèn trang trí sau 21 giờ là việc của ban quản lý. Cư dân lo đèn ban công, lưới, khe cửa căn mình; chia việc theo toà có ở bài phần việc của ban quản lý toà nhà.

Khi nào cần người làm thay vì chỉ đổi đèn?

Khi đã đổi đèn, lắp lưới mà mỗi sáng vẫn gom được nhiều con, thường là nhà sát ruộng, bãi cỏ, bờ kênh. Lúc đó cần xử lý vành đai cỏ và bụi cây giáp nhà nơi bọ trú, cùng phun tồn lưu khung cửa, ban công trong tháng 9–11; phun trong nhà thì không có tác dụng.

Kỹ thuật viên phun tồn lưu quanh chân tường ngoài, bậu cửa, khung cửa và các khe nơi con bọ đậu trước khi vào; chỗ bọ bay dày quanh đèn sân thì phun sương. Con bọ đậu lên lớp thuốc chết dần chứ không rơi xuống tức thì, và nguồn ngoài ruộng vẫn còn nên mục tiêu là giảm số con vào nhà, không phải hết bọ. Các bước có ở trang xử lý vành đai cỏ, khung cửa nơi kiến ba khoang vào. Nguồn bọ quanh nhà nằm ở đâu, xem ruộng, bãi cỏ nào đưa bọ tới nhà.