Gặp kiến ba khoang thì nên và không nên gì?

Gặp kiến ba khoang, nên và không nên làm gì trong từng tình huống?

Nguyên tắc chung là không để thân con bọ bị dập trên da hay trên đồ dùng. Kiến ba khoang là bọ cánh cộc thân dài mảnh 7–10 mm, khoang đen cam, không cắn không đốt; hại là do dịch trong thân. Việc cụ thể khác nhau tuỳ nó đang ở đâu.

Vì sao đập chết lại làm hại hơn?

Vì chất gây bỏng, pederin, nằm trong dịch cơ thể con bọ và chỉ thoát ra khi thân bị dập hay miết. Con bọ còn nguyên bò qua da thường không để lại gì. Đập vỡ nó là mở chất đó ngay trên mặt da, và khoảng 24 giờ sau mới đỏ rát.

Chà xát sau đó còn tệ hơn: tay trải dịch ra rộng, nên vết thường là vệt dài theo hướng tay quệt chứ không phải chấm tròn như muỗi đốt. Vết loét 1–2 tuần mới lành. Tay dính dịch mà dụi mắt thì tổn thương chuyển lên mắt, là trường hợp nặng nhất. Cách xử lý vùng da đã dính có ở bài rửa da và theo dõi vết khi đã dính dịch.

Gạt kiến ba khoang ra khỏi người theo các bước nào?

Làm chậm, nhẹ và không để con bọ bị ép vào da. Nó bò nhanh nhưng không tấn công người, nên không cần vội. Các bước dưới đây dùng được cho cả người lớn lẫn trẻ nhỏ, và chỉ cần một hơi thổi, một tờ giấy hoặc một miếng băng dính.

1. Đứng yên, không phủi, không đập, để nó không bị ép vào da.
2. Thổi một hơi nhẹ và đều cho nó rơi xuống sàn hoặc mặt bàn.
3. Nó bám chặt thì đưa mép tờ giấy vào dưới bụng rồi nhấc ra; hoặc dán mặt keo băng dính lên lưng nó, gấp đôi miếng băng lại.
4. Hốt con bọ bằng giấy, bỏ vào lọ nước xà phòng hoặc túi buộc kín, không bóp.
5. Rửa vùng da nó vừa bò qua bằng nước sạch và xà phòng, không chà mạnh; rửa cả bàn tay đã cầm giấy.
6. Theo dõi vùng da đó 1–2 ngày; đỏ rát lên thì làm theo cách xử lý da ở bài vừa nêu.

Chỗ con bọ vừa đậu cần xử lý thế nào?

Lau lại, vì dịch có thể còn trên bề mặt, nhất là chỗ con bọ bị đè hay bị quét qua. Dùng khăn ẩm dùng một lần, lau một chiều, bỏ khăn vào túi rác buộc kín rồi rửa tay trước khi chạm lên mặt. Không dùng chổi quét khô vì dễ dập xác bọ.

• Lau bàn, tay vịn, mặt tường, màn hình chỗ con bọ đậu.
• Kiểm gối, ga, khăn tắm quanh đó nếu chuyện xảy ra trong phòng ngủ; giặt riêng đồ nghi dính dịch.
• Bật đèn pin soi quanh chân tường, trần, rèm một lượt xem còn con nào khác.
• Không xịt bình côn trùng trong phòng: bọ bay từ ngoài vào, xịt không chặn được đợt sau.

Đồ vải và phòng ngủ cần để ý gì trong mùa kiến ba khoang?

Giũ đồ trước khi dùng và không để đèn sáng gần chỗ ngủ. Ở TP.HCM, kiến ba khoang bay vào nhà nhiều nhất từ tháng 9 tới tháng 11, sau những đêm mưa. Quần áo phơi qua đêm ngoài ban công, khăn tắm gần cửa sổ, chăn sát tường là ba chỗ con bọ hay lẫn vào.

Giũ ngoài trời, không giũ trong phòng kín. Trong mùa, tắt đèn ban công sau 21 giờ, tắt đèn đầu giường trước khi mở cửa sổ, và mắc màn cho giường sát cửa. Tình huống hay gặp nhất là con bọ rơi xuống người lúc ngủ rồi bị đè khi trở mình.

Cần dặn trẻ nhỏ những gì?

Dặn con không bắt, không bóp, và gọi người lớn khi thấy con bọ đỏ đen. Chỉ dặn “đừng đập” là chưa đủ, vì trẻ hay tò mò cầm lên xem. Quan trọng nhất là không dụi mắt sau khi chạm vào bất cứ con côn trùng nào, vì dính vào mắt là nặng nhất.

Cho trẻ xem ảnh con bọ để nhận ra, rửa tay con sau khi chơi ngoài sân cỏ buổi tối. Phòng trẻ nên tắt đèn ngủ sáng, mắc màn, và kiểm gối trước giờ ngủ trong các tháng cao điểm. Ảnh và cách nhận dạng có ở trang kiến ba khoang: nhận ra bằng khoang đen cam.

Đêm nào cũng gặp kiến ba khoang thì phải làm gì?

Vấn đề lúc đó nằm ở đèn và lối vào, không nằm ở cách bắt từng con. Con bọ sống ngoài ruộng, bãi cỏ, bay vào theo đèn trắng và không có tổ trong nhà. Đổi đèn ban công sang đèn vàng, lắp lưới chắn, kéo rèm phòng có đèn là ba việc chặn được nhiều nhất.

Nhiều người thử xịt tinh dầu bạc hà, sả chanh quanh cửa sổ hay bật máy khuếch tán. Chưa có bằng chứng tinh dầu đuổi được kiến ba khoang: mùi tan sau vài giờ, còn con bọ bị đèn kéo tới vẫn bay vào. Dùng cho dễ chịu thì được, nhưng đừng thay nó cho đèn vàng, lưới chắn và rèm. Đèn vàng giảm được tới đâu có ở bài đèn vàng chặn được bao nhiêu con bọ theo đèn; hướng con bọ bay tới, xem con bọ bay từ ruộng, bãi cỏ nào tới.

Khi nào cần người làm?

Khi tuần nào trong mùa mưa cũng có người trong nhà bị bỏng da dù đã giũ đồ và tắt đèn, hoặc khi nhà máy, ký túc xá công nhân sát ruộng có đèn sân sáng cả đêm. Lúc đó cần chặn ở vành ngoài: chỗ con bọ đậu trước khi vào và lối nó bay vào.

Dịch vụ chặn chỗ trú và lối bay vào nhà của kiến ba khoang gồm kỹ thuật viên phun tồn lưu tường quanh đèn ngoài, khung cửa, dải cỏ sát chân tường và chỉ chỗ cần lưới chắn, cần đổi đèn; đây không phải việc chữa vết bỏng da, phần đó là của bác sĩ. Con bọ vừa bò vừa bay, nên công ty kết hợp hai cách: lớp tồn lưu trên tường, khung cửa cho con bò qua, và phun sương vùng cỏ, bụi cây quanh đèn nơi bọ đậu. Con bọ dính thuốc chết dần, không gục tại chỗ, còn đợt mới từ ruộng vẫn bay tới suốt mùa, nên đèn vàng và lưới chắn vẫn phải giữ. Khu xưởng ven ruộng có ở trang kiến trong nhà máy, kho: khe nền, bãi cỏ.